Ευρώπη! Είναι κανείς εδώ; Ο θεατής στην κρίση του Περσικού Κόλπου

Η φωτιά στον Περσικός Κόλπος δεν είναι περιφερειακό επεισόδιο. Είναι κεντρικός άξονας της παγκόσμιας ισορροπίας. Η αντιπαράθεση ανάμεσα στο Ιράν και το Ισραήλ, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να λειτουργούν ως στρατηγικός εγγυητής του Τελ Αβίβ, διαμορφώνει νέα δεδομένα ισχύος.

Και η Ευρώπη; Παρακολουθεί. Εκδίδει ανακοινώσεις. Καλεί σε αποκλιμάκωση. Όμως στο πεδίο της ισχύος, είναι σχεδόν απούσα.

Η ενεργειακή εξάρτηση που δεν συζητείται

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ζωτική αρτηρία για την παγκόσμια ενέργεια. Ένα σημαντικό ποσοστό πετρελαίου και LNG που κατευθύνεται προς την Ευρώπη διέρχεται από εκεί.

Μια γενικευμένη σύγκρουση θα σημάνει:

• Εκτίναξη τιμών ενέργειας

• Νέα πληθωριστική πίεση

• Βιομηχανική ασφυξία

• Κοινωνικές αναταράξεις

Η Ευρωπαϊκή Ένωση μιλά για «πράσινη μετάβαση» και «στρατηγική αυτονομία», αλλά η πραγματικότητα της αγοράς ενέργειας την κρατά δεμένη με τις εξελίξεις στον Κόλπο.

Διπλωματία χωρίς δόντια

Η Ευρώπη επιμένει στη διατήρηση του πλαισίου της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν και προωθεί την αποκλιμάκωση.

Όμως:

• Δεν διαθέτει ενιαίο στρατιωτικό δόγμα

• Δεν έχει κοινή γραμμή απέναντι στην Τεχεράνη

• Δεν μπορεί να επιβάλει όρους ασφαλείας

Η Γαλλία επιδεικνύει περιορισμένη στρατιωτική παρουσία. Η Γερμανία παραμένει επιφυλακτική. Το Ηνωμένο Βασίλειο κινείται πιο κοντά στην Ουάσιγκτον. Η συνοχή είναι εύθραυστη.

Στην πράξη, η Ευρώπη ακολουθεί. Δεν καθοδηγεί.

Η σκιά της Ουάσιγκτον

Ο Ντόναλντ Τραμπ λειτουργεί με όρους ισχύος και αποτροπής. Η στρατηγική των ΗΠΑ καθορίζει τις κόκκινες γραμμές.

Σε περίπτωση κλιμάκωσης:

• Οι ΗΠΑ θα ελέγξουν το στρατιωτικό πλαίσιο

• Το Ισραήλ θα αναλάβει επιχειρησιακή δράση

• Η Ευρώπη θα κληθεί να στηρίξει πολιτικά και οικονομικά

Το κέντρο βάρους της απόφασης δεν βρίσκεται στις Βρυξέλλες.

Ο ευρωπαϊκός φόβος: Νέο μεταναστευτικό κύμα

Μια περιφερειακή ανάφλεξη θα δημιουργήσει νέο κύμα μετακινήσεων πληθυσμών.

Η Ευρώπη, ήδη επιβαρυμένη από προηγούμενες κρίσεις, γνωρίζει ότι η αστάθεια στη Μέση Ανατολή μεταφέρεται γρήγορα στα σύνορά της.

Και εδώ προκύπτει το μεγάλο ερώτημα: Έχει στρατηγικό σχέδιο ή απλώς αντιδρά στα γεγονότα;

Η ελληνική διάσταση

Η Ελλάδα δεν είναι απλός παρατηρητής.

• Βρίσκεται στην Ανατολική Μεσόγειο

• Διατηρεί στρατηγικές σχέσεις με το Ισραήλ

• Επηρεάζεται άμεσα από τις θαλάσσιες οδούς

Σε μια περίοδο γεωπολιτικής ρευστότητας, η Αθήνα οφείλει να ενισχύσει την αποτρεπτική της ισχύ και τις συμμαχίες της. Η αστάθεια στον Κόλπο συνδέεται άμεσα με τις ισορροπίες στο Αιγαίο και στην Κύπρο.

Πρόβλεψη: Τι θα κάνει η Ευρώπη;

Με βάση τα δεδομένα:

• Θα επιμείνει στη διπλωματία

• Δεν θα αναλάβει αυτόνομη στρατιωτική πρωτοβουλία

• Θα στηρίξει έμμεσα τις ΗΠΑ

• Θα επιταχύνει την ενεργειακή διαφοροποίηση

Η Ευρώπη φοβάται τη σύγκρουση, αλλά δεν έχει τη βούληση — ή την ενότητα — να την αποτρέψει στρατηγικά.

Η κρίση στον Περσικό Κόλπο αποκαλύπτει μια σκληρή αλήθεια: Η Ευρώπη είναι οικονομικός γίγαντας αλλά γεωπολιτικός νάνος.

Όταν οι μεγάλες δυνάμεις κινούνται με όρους ισχύος, η ρητορική δεν αρκεί. Η Ιστορία δεν περιμένει όσους διστάζουν.

Και το ερώτημα παραμένει καυστικό: Ευρώπη… είναι κανείς εδώ;

Γράφει ο Α.Β