Περίληψη Άρθρου
–
Sahiel.gr
- Οι IDF ανακοίνωσαν την εξουδετέρωση του Sharif al-Hasanat, διοικητή της Χαμάς στη Ντέιρ αλ-Μπάλαχ, ο οποίος φέρεται να συμμετείχε στην αποκατάσταση του υπόγειου δικτύου της οργάνωσης.
- Η αναφορά στην ανακατασκευή σηράγγων δείχνει ότι η μάχη στη Γάζα μετατοπίζεται από τις μεγάλες επιχειρήσεις σε έναν διαρκή αγώνα στρατιωτικής ανασυγκρότησης και αποτροπής της.
- Οι σήραγγες παραμένουν κρίσιμο στρατηγικό εργαλείο για τη Χαμάς, καθώς προσφέρουν δυνατότητες απόκρυψης, μετακίνησης μαχητών, αποθήκευσης οπλισμού και επιχειρησιακής διοίκησης.
- Το Ισραήλ βρίσκεται αντιμέτωπο με το δύσκολο δίλημμα να εμποδίσει την επανεξοπλισμό και ανασυγκρότηση της Χαμάς χωρίς να οδηγηθεί εκ νέου σε μεγάλης κλίμακας πολεμικές επιχειρήσεις.
- Η πραγματική έκβαση της σύγκρουσης θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τον έλεγχο της επιφάνειας της Γάζας, αλλά και από το κατά πόσο η Χαμάς θα μπορέσει να αποκαταστήσει τις υπόγειες στρατιωτικές υποδομές της.
Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε την εξουδετέρωση του Sharif al-Hasanat, στελέχους της στρατιωτικής πτέρυγας της Χαμάς στην κεντρική Λωρίδα της Γάζας, υποστηρίζοντας ότι είχε ενεργό ρόλο στις προσπάθειες αποκατάστασης της υπόγειας υποδομής της οργάνωσης.
Σύμφωνα με τις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF), ο al-Hasanat ήταν διοικητής λόχου στο τάγμα Ντέιρ αλ-Μπάλαχ της Χαμάς και σκοτώθηκε το Σάββατο 22 Αυγούστου στην περιοχή της Ντέιρ αλ-Μπάλαχ. Η ανακοίνωση ανέφερε ότι συμμετείχε καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου σε προσπάθειες αποκατάστασης του υπόγειου δικτύου και, το τελευταίο διάστημα, στην προώθηση επιθέσεων εναντίον ισραηλινών στρατευμάτων και αμάχων.
Η πληροφορία έχει ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο λόγω της θέσης που, σύμφωνα με τις IDF, κατείχε ο al-Hasanat. Επαναφέρει στο προσκήνιο ένα πολύ μεγαλύτερο στρατηγικό ζήτημα σε ποιο βαθμό η Χαμάς επιχειρεί να ανασυγκροτήσει τις στρατιωτικές υποδομές της κάτω από τη Γάζα, παρά τις πολυετείς ισραηλινές επιχειρήσεις για την καταστροφή τους.
Ποιος ήταν ο Sharif al-Hasanat
Οι IDF ταυτοποίησαν τον al-Hasanat ως διοικητή λόχου του τάγματος Ντέιρ αλ-Μπάλαχ της στρατιωτικής πτέρυγας της Χαμάς.
Σύμφωνα με την ισραηλινή εκδοχή, το στέλεχος της οργάνωσης δεν περιοριζόταν σε διοικητικά καθήκοντα. Φέρεται να είχε συμμετοχή στην αποκατάσταση της υπόγειας υποδομής της Χαμάς και να συνέχιζε να σχεδιάζει ή να προωθεί επιθέσεις εναντίον ισραηλινών δυνάμεων και πολιτών.
Ο ισραηλινός στρατός υποστήριξε ότι ο al-Hasanat αποτελούσε «άμεση απειλή» για τις δυνάμεις που βρίσκονται στη Γάζα και χρησιμοποίησε αυτό το επιχείρημα για να αιτιολογήσει την επιχείρηση εναντίον του υπό το υφιστάμενο καθεστώς κατάπαυσης του πυρός.
Στο σημείο αυτό απαιτείται μια ουσιώδης δημοσιογραφική διευκρίνιση: οι λεπτομέρειες σχετικά με τον ακριβή ρόλο του al-Hasanat στην αποκατάσταση των σηράγγων και στον σχεδιασμό νέων επιθέσεων προέρχονται από τις IDF και δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Το πραγματικό μήνυμα βρίσκεται κάτω από τη Γάζα
Πέρα από την εξουδετέρωση ενός διοικητή, η αναφορά στην αποκατάσταση της υπόγειας υποδομής είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της ανακοίνωσης.
Το δίκτυο σηράγγων αποτελεί εδώ και χρόνια θεμελιώδες τμήμα της στρατιωτικής στρατηγικής της Χαμάς. Η υπόγεια υποδομή έχει χρησιμοποιηθεί για μετακινήσεις μαχητών, αποθήκευση οπλισμού, προστασία στελεχών, διοίκηση και έλεγχο, αλλά και για επιχειρήσεις που επιτρέπουν στην οργάνωση να περιορίζει το πλεονέκτημα της ισραηλινής αεροπορικής και τεχνολογικής υπεροχής.
Γι’ αυτό και η καταστροφή του δικτύου αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους επιχειρησιακούς στόχους του Ισραήλ από την έναρξη του πολέμου.
Ωστόσο, το υπόγειο πεδίο αποδείχθηκε εξαιρετικά δύσκολο.
Ήδη από τις αρχές του 2024, αμερικανικές και ισραηλινές εκτιμήσεις που επικαλούνταν η Wall Street Journal ανέφεραν ότι μεγάλο μέρος του δικτύου παρέμενε τότε λειτουργικό παρά τις εκτεταμένες ισραηλινές επιχειρήσεις.
Η σημερινή ανακοίνωση των IDF δείχνει ότι, σχεδόν τρία χρόνια αργότερα, η μάχη για τις υπόγειες υποδομές δεν έχει χάσει τη σημασία της.
Από την επιβίωση στην ανασυγκρότηση
Υπάρχει σημαντική διαφορά μεταξύ της διατήρησης ενός τμήματος του δικτύου και της οργανωμένης ανακατασκευής κατεστραμμένων υποδομών.
Εάν η ισραηλινή εκτίμηση για τη δραστηριότητα του al-Hasanat αντανακλά μια ευρύτερη τάση και όχι μια μεμονωμένη περίπτωση, τότε η Χαμάς φαίνεται να μην περιορίζεται στη διατήρηση όσων στρατιωτικών δυνατοτήτων επέζησαν του πολέμου.
Επιχειρεί να τις αναγεννήσει.
Αυτό θα είχε ιδιαίτερη στρατηγική σημασία.
Οι υπόγειες εγκαταστάσεις απαιτούν ανθρώπινο δυναμικό, υλικά, τεχνική γνώση, χρόνο και κάποια μορφή οργανωμένου μηχανισμού διοίκησης. Συνεπώς, η συστηματική επισκευή τους θα αποτελούσε ένδειξη ότι τμήματα της στρατιωτικής δομής της οργάνωσης εξακολουθούν να διαθέτουν ικανότητα ανασύνταξης.
Δεν γνωρίζουμε ακόμη το μέγεθος αυτής της προσπάθειας. Η εξόντωση ενός στελέχους που φέρεται να συμμετείχε σε αυτήν δεν αρκεί για να εξαχθεί συμπέρασμα ότι ολόκληρο το υπόγειο δίκτυο ανακατασκευάζεται.
Αποτελεί όμως ένδειξη που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.
Γιατί οι σήραγγες παραμένουν τόσο σημαντικές
Η γεωγραφία της Γάζας δημιουργεί ένα ιδιαίτερο στρατιωτικό περιβάλλον. Σε μια πυκνοκατοικημένη και περιορισμένη περιοχή, όπου το Ισραήλ διαθέτει τεράστια υπεροχή στην αεροπορία, στις πληροφορίες, στους αισθητήρες και στα πυρά ακριβείας, η υπόγεια παρουσία επιτρέπει σε μια ασύμμετρη δύναμη να περιορίζει την έκθεσή της.
Οι σήραγγες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως δίκτυο μετακίνησης και απόκρυψης και να επιτρέψουν την εμφάνιση μαχητών σε σημεία που δεν είναι εύκολο να προβλεφθούν από τις δυνάμεις στην επιφάνεια.
Αυτό μετατρέπει τον υπόγειο πόλεμο σε ένα από τα δυσκολότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι IDF.
Η καταστροφή μιας εισόδου δεν σημαίνει απαραίτητα καταστροφή ολόκληρου του δικτύου. Αντίστοιχα, η κατάληψη μιας περιοχής στην επιφάνεια δεν εξασφαλίζει πάντοτε πλήρη έλεγχο όσων βρίσκονται κάτω από αυτήν.
Οι επιχειρήσεις εναντίον των σηράγγων συνεχίζονται
Υπάρχουν ενδείξεις ότι το υπόγειο μέτωπο παραμένει ενεργό και μέσα στο 2026. Στα τέλη Ιουνίου, οι IDF ανακοίνωσαν πλήγματα σε σύστημα σηράγγων στην κεντρική Γάζα, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής Ντέιρ αλ-Μπάλαχ.
Τον Ιούλιο υπήρξαν επίσης αναφορές για νέες επιχειρήσεις καταστροφής υπόγειων υποδομών της Χαμάς.
Το γεγονός ότι λίγο αργότερα ο ισραηλινός στρατός ανακοινώνει την εξουδετέρωση στελέχους που φέρεται να εργαζόταν για την αποκατάσταση αυτών των υποδομών δείχνει έναν διαρκή κύκλο εντοπισμός – καταστροφή – προσπάθεια αποκατάστασης – νέα ισραηλινή επιχείρηση.
Αυτός ο κύκλος μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντικός με τις μεγάλες μάχες που χαρακτήρισαν τις προηγούμενες φάσεις του πολέμου.
Η κατάπαυση του πυρός δεν σημαίνει απουσία στρατιωτικών επιχειρήσεων
Η εξουδετέρωση του al-Hasanat πραγματοποιείται σε ένα διαφορετικό περιβάλλον από εκείνο των μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεων των προηγούμενων ετών.
Οι ισραηλινές δυνάμεις εξακολουθούν να βρίσκονται στη Γάζα σύμφωνα με το υφιστάμενο πλαίσιο κατάπαυσης του πυρός και οι IDF δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν να ενεργούν εναντίον όσων θεωρούν άμεσες απειλές για τα στρατεύματά τους ή για Ισραηλινούς πολίτες.
Αυτό δημιουργεί μια εύθραυστη κατάσταση.
Από τη μία πλευρά υπάρχει η προσπάθεια διατήρησης μιας πολιτικής και στρατιωτικής συμφωνίας που αποτρέπει την επιστροφή σε γενικευμένες μάχες.
Από την άλλη, το Ισραήλ φαίνεται αποφασισμένο να μη δεχθεί ότι η κατάπαυση του πυρός θα προσφέρει στη Χαμάς απεριόριστο χρόνο και χώρο για στρατιωτική ανασυγκρότηση.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις της επόμενης ημέρας στη Γάζα.
Το στρατηγικό δίλημμα του Ισραήλ
Για το Ισραήλ προκύπτει ένα δύσκολο ερώτημα: Πώς εμποδίζεται η στρατιωτική ανασυγκρότηση της Χαμάς χωρίς επιστροφή σε έναν πόλεμο μεγάλης κλίμακας;
Οι στοχευμένες επιχειρήσεις εναντίον διοικητών και στρατιωτικών υποδομών αποτελούν μία απάντηση.
Αλλά δεν λύνουν από μόνες τους το βαθύτερο πρόβλημα.
Εάν η Χαμάς εξακολουθεί να διαθέτει οργανωμένο ανθρώπινο δυναμικό, πρόσβαση σε υλικά, χρηματοδότηση και μηχανισμούς στρατολόγησης, η εξουδετέρωση στελεχών μπορεί να επιβραδύνει την ανασυγκρότηση χωρίς κατ’ ανάγκη να την τερματίσει.
Το ίδιο ισχύει και για τις σήραγγες.
Το Ισραήλ μπορεί να καταστρέφει τμήματα του δικτύου. Το πραγματικό στρατηγικό αποτέλεσμα όμως εξαρτάται από το κατά πόσο υπάρχει δυνατότητα επανακατασκευής τους μετά την αποχώρηση ή αναδιάταξη των ισραηλινών δυνάμεων.
Το ζήτημα του αφοπλισμού της Χαμάς
Η υπόγεια υποδομή συνδέεται άμεσα και με τη μεγαλύτερη πολιτική διαπραγμάτευση για το μέλλον της Γάζας.
Τον Ιούνιο του 2026, πληροφορίες που δημοσίευσε το Al Jazeera ανέφεραν ότι ένα από τα σημαντικότερα σημεία τριβής στις συνομιλίες αφορούσε ακριβώς τον αφοπλισμό των παλαιστινιακών οργανώσεων και την τύχη των στρατιωτικών υποδομών. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, συζητούνταν ακόμη και το ζήτημα των χαρτών των υπόγειων δικτύων.
Εδώ βρίσκεται το πολιτικό κλειδί.
Για το Ισραήλ, μια συμφωνία που αφήνει στη Χαμάς τη δυνατότητα να αποκαταστήσει τις σήραγγες και να επανεξοπλιστεί κινδυνεύει να θεωρηθεί απλώς μια προσωρινή ανάπαυλα πριν από τον επόμενο γύρο σύγκρουσης.
Για τη Χαμάς, από την άλλη πλευρά, η παράδοση της στρατιωτικής υποδομής της θα ισοδυναμούσε με απώλεια ενός βασικού πυλώνα της ισχύος της.
Αυτή η σύγκρουση στόχων δεν έχει εξαφανιστεί.
Η Χαμάς μετά τον πόλεμο
Η υπόθεση al-Hasanat αγγίζει επομένως ένα ακόμη μεγαλύτερο ερώτημα: Σε ποια κατάσταση βρίσκεται πραγματικά σήμερα η Χαμάς;
Η οργάνωση έχει υποστεί βαριές απώλειες σε στελέχη, μαχητές, οπλισμό και υποδομές. Αυτό όμως είναι διαφορετικό από το να έχει εξαλειφθεί πλήρως η δυνατότητα στρατιωτικής αναγέννησής της.
Ακριβώς εδώ βρίσκεται η σημασία της ισραηλινής ανακοίνωσης.
Εάν στελέχη της Χαμάς εξακολουθούν να οργανώνουν την αποκατάσταση υπόγειων εγκαταστάσεων, τότε ένα μέρος του πολέμου έχει μεταφερθεί από την ανοιχτή σύγκρουση σε έναν αγώνα ανασυγκρότησης και αποτροπής της ανασυγκρότησης.
Το Ισραήλ προσπαθεί να εμποδίσει την επιστροφή της Χαμάς σε οργανωμένη στρατιωτική ισχύ.
Η Χαμάς, εφόσον επιβεβαιώνονται οι ισραηλινές πληροφορίες, επιχειρεί να διατηρήσει ή να επαναφέρει τις υποδομές που της επιτρέπουν να επιβιώνει στρατιωτικά.
Η μάχη της Γάζας δεν τελειώνει στην επιφάνεια
Η εξουδετέρωση του Sharif al-Hasanat είναι ένα μεμονωμένο επιχειρησιακό γεγονός. Το πραγματικό ενδιαφέρον όμως βρίσκεται σε αυτό που αποκαλύπτει για την επόμενη φάση της σύγκρουσης.
Οι μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις μπορεί να έχουν περιοριστεί και το περιβάλλον να έχει αλλάξει, όμως ο αγώνας για το ποιος θα καθορίσει την πραγματικότητα ασφαλείας στη Γάζα συνεχίζεται.
Και ένα σημαντικό μέρος αυτού του αγώνα εξακολουθεί να διεξάγεται εκεί όπου δεν φαίνεται από δορυφόρους, κάμερες και χάρτες κάτω από το έδαφος.
Εάν η Χαμάς κατορθώσει να ανασυγκροτήσει σημαντικό μέρος του υπόγειου δικτύου της, τότε το Ισραήλ θα βρεθεί αντιμέτωπο με το ενδεχόμενο να δει ένα από τα βασικότερα στρατιωτικά προβλήματα της προηγούμενης περιόδου να επιστρέφει.
Εάν, αντίθετα, οι IDF καταφέρουν να συνδυάσουν την καταστροφή των σηράγγων με την εξουδετέρωση των μηχανισμών που τις επισκευάζουν, η δυνατότητα στρατιωτικής αναγέννησης της Χαμάς θα περιοριστεί σημαντικά.
Η υπόθεση al-Hasanat δείχνει ότι η μάχη για τη μεταπολεμική Γάζα δεν αφορά μόνο το ποιος ελέγχει τους δρόμους και τα κτίρια. Αφορά και το ποιος ελέγχει —ή καταφέρνει να καταστρέψει— όσα βρίσκονται από κάτω.