Οι σχέσεις Ιράν–Ισραήλ παραμένουν εχθρικές από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και εντεύθεν. Το Ιράν ουδέποτε αναγνώρισε το κράτος του Ισραήλ, ενώ το Ισραήλ θεωρεί το Ιράν υπαρξιακή απειλή, ιδιαίτερα λόγω του πυρηνικού του προγράμματος και της υποστήριξης σε ομάδες όπως η Χεζμπολάχ και η Χαμάς. Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) αποτελούν τον ιδεολογικό βραχίονα του ιρανικού καθεστώτος και είναι υπεύθυνοι για εξωτερικές επιχειρήσεις μέσω της Δύναμης Κουντς.
Το χρονικό της κλιμάκωσης
Σήμερα, οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν πως έπληξαν κρίσιμους στρατιωτικούς στόχους στο κέντρο του Ισραήλ – συγκεκριμένα τη Μοσάντ και την υπηρεσία πληροφοριών Aman. Η επίθεση έγινε κατά την πέμπτη ημέρα σφοδρής αντιπαράθεσης. Ισχυρές εκρήξεις σημειώθηκαν στο Τελ Αβίβ και την Ιερουσαλήμ, ενώ πυραυλικά συστήματα ενεργοποιήθηκαν.
Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA, νέο κύμα εκατοντάδων UAV και πυραύλων είναι καθ’ οδόν. Η Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία ανακοίνωσε την κατάρριψη πολλών βλημάτων αλλά και αντίποινα με στοχευμένα πλήγματα, μεταξύ των οποίων και η δολοφονία του στρατηγού Αλί Σαντμανί – προσώπου-κλειδί κοντά στον Αγιατολάχ Χαμενεΐ.
Διεθνείς Αντιδράσεις και Ανθρωπιστικές Συνέπειες
Το Ιράν μετρά ήδη πάνω από 224 νεκρούς και 1.000 τραυματίες από τις επιδρομές των ισραηλινών μαχητικών. Αντιστοίχως, στο Ισραήλ οι απώλειες φτάνουν τους 24 νεκρούς από τα ιρανικά πλήγματα. Η Ινδία, εκφράζοντας ανησυχία, κάλεσε τους υπηκόους της να εγκαταλείψουν την Τεχεράνη, ενώ εκατοντάδες ξένοι πολίτες απομακρύνθηκαν μέσω Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν.
Η κατάσταση κινδυνεύει να ξεφύγει από κάθε διπλωματικό έλεγχο, καθώς και οι δύο πλευρές εμφανίζονται ανυποχώρητες. Οι ΗΠΑ και η Ρωσία απηύθυναν εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση, ενώ ο ΟΗΕ συνεδριάζει εκτάκτως.
Εκτίμηση
Η επίθεση του Ιράν στο Τελ Αβίβ, εφόσον επιβεβαιωθεί, συνιστά μια πρωτοφανή πράξη στρατιωτικής πρόκλησης. Οι Φρουροί της Επανάστασης θέλουν να αποδείξουν πως το Ιράν δεν είναι διατεθειμένο να ανεχθεί άλλο τις ισραηλινές επιχειρήσεις εντός της επικράτειάς του. Παράλληλα, επιδιώκεται μια μορφή “στρατηγικής ισοδυναμίας”, με στόχο τον αποτρεπτικό επαναπροσδιορισμό των κόκκινων γραμμών στη Μέση Ανατολή.
Από την άλλη, το Ισραήλ, με την πολιτική Νετανιάχου, θα επιδιώξει να επιφέρει καίρια πλήγματα στην ιρανική στρατιωτική ηγεσία και το πυρηνικό πρόγραμμα. Το ερώτημα είναι εάν οι εχθροπραξίες θα παραμείνουν σε “ελεγχόμενο” πλαίσιο ή αν θα μετατραπούν σε μετωπικό πόλεμο μεγάλης κλίμακας με αβέβαιη έκβαση.
Επιπτώσεις για Ελλάδα – Δύση – Παγκόσμια Αγορά
Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή είναι εξαιρετικά κρίσιμες:
Οποιαδήποτε γενικευμένη σύρραξη μπορεί να πλήξει τις τιμές του πετρελαίου, επηρεάζοντας την ελληνική οικονομία.
Ενεργοποιείται η στρατηγική σημασία της Κύπρου και της Ανατολικής Μεσογείου ως αγωγός εναλλακτικής μεταφοράς ενέργειας.
Η κλιμάκωση μπορεί να οδηγήσει σε νέο κύμα προσφύγων ή εντάσεις στη Συρία, όπου εμπλέκονται Ρωσία–ΗΠΑ–Ιράν.
Για τη Δύση, οι επιλογές είναι περιορισμένες: στρατιωτική επέμβαση είναι εξαιρετικά απίθανη, αλλά η αποτυχία να ελεγχθεί η κλιμάκωση μπορεί να τινάξει στον αέρα τις εύθραυστες ισορροπίες από τον Καύκασο μέχρι τον Κόλπο.
Τέλος, οι αγορές ήδη αντιδρούν νευρικά: άνοδος στις τιμές του πετρελαίου, φυγή κεφαλαίων από ευάλωτες οικονομίες, και ενίσχυση του χρυσού ως καταφύγιο.