Ιράν – Ισραήλ – ΗΠΑ: Ο πόλεμος που δεν έχει ξεκινήσει ακόμη – αλλά έχει ήδη αρχίσει

Ο πόλεμος που όλοι βλέπουν – αλλά κανείς δεν ονομάζει

Η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε μια φάση που θυμίζει ηρεμία, αλλά στην πραγματικότητα είναι το ακριβώς αντίθετο. Πίσω από τις δηλώσεις περί «εκεχειρίας» και τις διπλωματικές κινήσεις, εξελίσσεται μια σύγκρουση που δεν έχει ακόμη πάρει την τελική της μορφή.

Η αντίληψη ότι ο πόλεμος μεταξύ Ιράν και Ισραήλ «θα ξεκινήσει» είναι ήδη ξεπερασμένη. Ο πόλεμος αυτός έχει ξεκινήσει εδώ και χρόνια, απλώς δεν διεξάγεται με τον τρόπο που οι περισσότεροι περιμένουν.

Δεν υπάρχουν μαζικές εισβολές, ούτε καθαρές γραμμές μετώπου. Υπάρχει όμως συνεχής πίεση, επιχειρήσεις στη σκιά και μια στρατηγική σύγκρουση που εξελίσσεται σε πολλαπλά επίπεδα.

Δύο διαφορετικοί κόσμοι – Δύο διαφορετικές στρατηγικές

Η βασική σύγκρουση δεν είναι μόνο γεωγραφική. Είναι στρατηγική και φιλοσοφική. Το Ιράν κινείται με υπομονή. Δεν επιδιώκει άμεση σύγκρουση. Χτίζει σταδιακά επιρροή, δημιουργεί δίκτυα και επεκτείνει την παρουσία του σε ολόκληρη την περιοχή. Το μοντέλο του βασίζεται στον χρόνο και στη φθορά.

Αντίθετα, το Ισραήλ λειτουργεί με διαφορετικούς κανόνες. Η λογική του είναι αποτρεπτική και προληπτική. Δεν μπορεί να περιμένει επ’ αόριστον. Όταν αντιλαμβάνεται ότι μια απειλή πλησιάζει σε κρίσιμο σημείο, ενεργεί. Σε αυτό ακριβώς το σημείο συγκρούονται οι δύο λογικές. Ο ένας κερδίζει χρόνο – ο άλλος φοβάται τον χρόνο.

Η σύγκρουση που απλώνεται σε όλη τη Μέση Ανατολή

Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται στα σύνορα των δύο χωρών. Αντίθετα, εκτείνεται σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, δημιουργώντας ένα πλέγμα συγκρούσεων που δύσκολα απομονώνεται. Στον Λίβανο, η παρουσία της Hezbollah αποτελεί διαρκή απειλή για το Ισραήλ. Στη Συρία, οι ισραηλινές επιδρομές και η ιρανική παρουσία συντηρούν μια μόνιμη ένταση. Στο Ιράκ και στην Υεμένη, παραστρατιωτικές δυνάμεις και επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές συμπληρώνουν την εικόνα.

Αυτό που διαμορφώνεται είναι ένα ενιαίο πεδίο αντιπαράθεσης, όπου κάθε μέτωπο επηρεάζει το άλλο. Η ένταση δεν μειώνεται – μετακινείται.

Το πυρηνικό πρόγραμμα: Η κόκκινη γραμμή

Μέσα σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον, υπάρχει ένα στοιχείο που λειτουργεί ως απόλυτο όριο: Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Όσο η Τεχεράνη προχωρά, τόσο αυξάνεται η πίεση στο Ισραήλ. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν το Ιράν επιδιώκει πυρηνική δυνατότητα, αλλά πόσο κοντά βρίσκεται σε αυτή.

Για το Ισραήλ, αυτό δεν είναι απλώς ένα γεωπολιτικό ζήτημα. Είναι υπαρξιακό. Και όταν ένα κράτος αντιλαμβάνεται μια απειλή ως υπαρξιακή, η αντίδραση δεν είναι ποτέ συμβατική. Εδώ βρίσκεται το σημείο που μπορεί να αλλάξει τα πάντα.

Οι ΗΠΑ και η στρατηγική της καθυστέρησης

Η Ουάσινγκτον βρίσκεται στο κέντρο αυτής της εξίσωσης, αλλά δεν κινείται με όρους επίλυσης. Αντίθετα, επιδιώκει να καθυστερήσει την έκρηξη. Με πολλαπλά μέτωπα ανοιχτά διεθνώς, μια γενικευμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα αποτελούσε στρατηγικό πλήγμα. Την ίδια στιγμή, όμως, η πλήρης ενίσχυση του Ιράν δεν είναι αποδεκτή.

Έτσι, οι ΗΠΑ κινούνται σε μια πολιτική ισορροπίας. Δεν σταματούν τη σύγκρουση – την κρατούν σε ελεγχόμενα επίπεδα.

Η ενέργεια και η παγκόσμια διάσταση

Καμία ανάλυση δεν είναι πλήρης χωρίς την ενεργειακή διάσταση. Η Μέση Ανατολή παραμένει κρίσιμη για την παγκόσμια οικονομία, και κάθε ένταση στην περιοχή έχει άμεσο αντίκτυπο στις αγορές.

Οι θαλάσσιες οδοί, τα πετρελαϊκά περάσματα και η σταθερότητα της παραγωγής αποτελούν παράγοντες που επηρεάζουν αποφάσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό εξηγεί γιατί, παρά την ένταση, η πλήρης σύγκρουση αποφεύγεται. Το κόστος της θα ήταν παγκόσμιο.

Η επόμενη φάση… μια επικίνδυνη ισορροπία

Τα δεδομένα οδηγούν σε ένα σαφές συμπέρασμα: Η περιοχή δεν βαδίζει προς ειρήνη, αλλά προς μια πιο σύνθετη και επικίνδυνη ισορροπία. Η ένταση θα συνεχιστεί. Οι συγκρούσεις θα παραμείνουν περιοδικές. Και η πιθανότητα μιας μεγάλης κλιμάκωσης θα αυξάνεται όσο περνά ο χρόνος.

Η «ηρεμία» που παρατηρείται σήμερα είναι περισσότερο αποτέλεσμα στρατηγικής επιλογής παρά πραγματικής σταθερότητας. Και αυτό σημαίνει ότι μπορεί να ανατραπεί ανά πάσα στιγμή.

Η σύγκρουση Ιράν – Ισραήλ δεν βρίσκεται στην αρχή της. Βρίσκεται στη μέση μιας διαδικασίας που εξελίσσεται εδώ και χρόνια και βαθαίνει σταδιακά. Η εκεχειρία που παρουσιάζεται ως αποκλιμάκωση είναι στην πραγματικότητα ένα διάλειμμα σε μια διαρκή αντιπαράθεση.

1. Το Ιράν συνεχίζει να κερδίζει χρόνο και επιρροή.
2. Το Ισραήλ παραμένει σε διαρκή εγρήγορση.
3. Οι ΗΠΑ προσπαθούν να καθυστερήσουν μια σύγκρουση που δεν μπορούν να αποτρέψουν οριστικά.

Και το βασικό ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει πόλεμος, αλλά πότε και με ποια μορφή θα εκδηλωθεί η επόμενη φάση του.