Συναγερμός στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό: Διαρροή αέρα οδήγησε αστροναύτες σε προετοιμασία εκκένωσης

Η εύθραυστη ισορροπία που διατηρεί τη ζωή σε τροχιά γύρω από τη Γη δοκιμάστηκε ξανά την Παρασκευή, όταν μια επιδεινούμενη διαρροή αέρα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) ανάγκασε πέντε αστροναύτες να προετοιμαστούν για πιθανή εκκένωση και να καταφύγουν προσωρινά στο διαστημόπλοιο Crew Dragon της SpaceX.

Το περιστατικό, που διήρκεσε περίπου δύο ώρες, προκάλεσε έντονη κινητοποίηση τόσο στη NASA όσο και στη ρωσική διαστημική υπηρεσία Roscosmos, αναδεικνύοντας για ακόμη μία φορά τις τεχνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο γηραιός πλέον διαστημικός σταθμός, ο οποίος λειτουργεί συνεχώς εδώ και σχεδόν τρεις δεκαετίες.

Η εντολή για άμεση καταφυγή στο Crew Dragon

Στις 9:04 το πρωί ώρα Ανατολικής Ακτής των ΗΠΑ, το Κέντρο Ελέγχου της NASA διέταξε τέσσερα μέλη της αποστολής Crew-12 και έναν ακόμη Αμερικανό αστροναύτη να μεταβούν άμεσα στο διαστημόπλοιο Crew Dragon που παραμένει μόνιμα συνδεδεμένο με τον ISS για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.

Οι αστροναύτες έλαβαν θέση στο σκάφος και προετοιμάστηκαν για ενδεχόμενη αποσύνδεση από τον σταθμό, εάν η κατάσταση επιδεινωνόταν. Η διαδικασία ασφαλούς καταφυγίου αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα πρωτόκολλα έκτακτης ανάγκης που μπορούν να ενεργοποιηθούν στον ISS και εφαρμόζεται μόνο όταν υπάρχει πιθανότητα να τεθεί σε κίνδυνο η ακεραιότητα του σταθμού ή η ασφάλεια του πληρώματος.

Περίπου δύο ώρες αργότερα, η NASA ήρε τον συναγερμό και επέτρεψε στο πλήρωμα να επιστρέψει στις κανονικές του δραστηριότητες, αφού αξιολογήθηκαν τα δεδομένα της διαρροής.

Η προβληματική ρωσική μονάδα Zvezda

Στο επίκεντρο του προβλήματος βρίσκεται η ρωσική μονάδα υπηρεσιών Zvezda, μία από τις σημαντικότερες κατασκευές του σταθμού. Η συγκεκριμένη μονάδα αποτελεί την «καρδιά» του ρωσικού τμήματος του ISS και φιλοξενεί κρίσιμα συστήματα υποστήριξης ζωής, ελέγχου πτήσης και διαβίωσης του πληρώματος.

Τα τελευταία χρόνια οι μηχανικοί της NASA και της Roscosmos παρακολουθούν με αυξανόμενη ανησυχία μικρές αλλά επίμονες διαρροές αέρα που εμφανίζονται σε διάφορα σημεία της Zvezda. Αν και οι απώλειες αέρα θεωρούνταν μέχρι πρότινος διαχειρίσιμες, η ξαφνική επιδείνωση που καταγράφηκε την Παρασκευή προκάλεσε νέο κύκλο ανησυχίας.

Σύμφωνα με πληροφορίες από αξιωματούχους της NASA, ο ρυθμός απώλειας αέρα διπλασιάστηκε μέσα σε λίγες ώρες, αυξάνοντας τις πιέσεις για άμεση αντιμετώπιση του προβλήματος.

Διαφωνία NASA και Roscosmos για την επισκευή

Το περιστατικό αποκάλυψε επίσης διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ των δύο διαστημικών οργανισμών.

Σύμφωνα με αξιωματούχους της NASA, δύο Ρώσοι κοσμοναύτες σχεδίαζαν να χρησιμοποιήσουν ειδικό εργαλείο κοπής για να αποκτήσουν πρόσβαση σε τμήμα της μονάδας όπου θεωρούσαν ότι βρισκόταν η ρωγμή. Η αμερικανική πλευρά εξέφρασε επιφυλάξεις για τη μέθοδο αυτή, φοβούμενη ότι θα μπορούσε να προκαλέσει πρόσθετες ζημιές ή να επιδεινώσει την κατάσταση.

Η διαφωνία οδήγησε τελικά το Κέντρο Ελέγχου στο Χιούστον να ενεργοποιήσει τις διαδικασίες ασφαλούς καταφυγίου μέχρι να ολοκληρωθούν οι εργασίες και να αξιολογηθεί εκ νέου η κατάσταση Η Roscosmos ανακοίνωσε αργότερα ότι εντόπισε δύο διαφορετικές διαρροές, εκ των οποίων η μία σφραγίστηκε άμεσα, ενώ οι προετοιμασίες για τη δεύτερη επισκευή συνεχίζονται.

Ένας διαστημικός σταθμός που γερνά

Ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός βρίσκεται σε τροχιά από το 1998 και αποτελεί το μεγαλύτερο τεχνολογικό εγχείρημα διεθνούς συνεργασίας στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ωστόσο, η ηλικία του αρχίζει να γίνεται εμφανής.

Οι επαναλαμβανόμενες διαρροές, οι φθορές στα μεταλλικά τμήματα και οι συνεχείς ανάγκες συντήρησης έχουν πυροδοτήσει έντονες συζητήσεις σχετικά με το μέλλον του σταθμού και το κατά πόσο μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί με ασφάλεια έως το τέλος της δεκαετίας.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι διαστημικές κατασκευές εκτίθενται διαρκώς σε ακραίες θερμοκρασιακές μεταβολές, μικρομετεωρίτες και κοσμική ακτινοβολία, παράγοντες που προκαλούν σταδιακή καταπόνηση των υλικών.

Επτά άνθρωποι σε τροχιά

Ο ISS φιλοξενεί σήμερα επτά μέλη πληρώματος από διαφορετικές χώρες και οργανισμούς. Στο πλαίσιο της αποστολής Crew-12 βρίσκονται οι Αμερικανοί αστροναύτες Jessica Meir και Jack Hathaway, η Γαλλίδα αστροναύτης Sophie Adenot του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος και ο Ρώσος κοσμοναύτης Andrey Fedyaev.

Μαζί τους βρίσκονται ο Αμερικανός Christopher Williams και οι Ρώσοι κοσμοναύτες Sergey Kud-Sverchkov και Sergei Mikayev. Παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις μεταξύ Δύσης και Ρωσίας, η συνεργασία στον ISS παραμένει μία από τις ελάχιστες διεθνείς πλατφόρμες όπου οι δύο πλευρές συνεχίζουν να εργάζονται από κοινού.

Η ασφάλεια του ISS στο μικροσκόπιο

Οι εντολές ασφαλούς καταφυγίου στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό είναι εξαιρετικά σπάνιες. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων ενεργοποιούνται λόγω κινδύνου σύγκρουσης με διαστημικά συντρίμμια ή εξαιτίας ανωμαλιών που ενδέχεται να επηρεάσουν την επιβίωση του πληρώματος.

Παρά τα περιστατικά των τελευταίων ετών, ο ISS δεν έχει χρειαστεί ποτέ να εκκενωθεί πλήρως στα 27 χρόνια λειτουργίας του. Το γεγονός όμως ότι οι αστροναύτες κλήθηκαν να προετοιμαστούν για ένα τέτοιο ενδεχόμενο υπενθυμίζει πόσο λεπτές είναι οι ισορροπίες στο διάστημα, όπου ακόμη και μια μικρή ρωγμή λίγων χιλιοστών μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή απειλή για ένα από τα σημαντικότερα επιστημονικά εργαστήρια της ανθρωπότητας.

Η διαρροή φαίνεται προς το παρόν να έχει τεθεί υπό έλεγχο. Ωστόσο, το περιστατικό αποτελεί ακόμη μία προειδοποίηση ότι ο γηραιός διαστημικός σταθμός πλησιάζει σε μια περίοδο όπου οι τεχνικές προκλήσεις θα γίνονται ολοένα και συχνότερες, καθώς η ανθρωπότητα σχεδιάζει ήδη το επόμενο κεφάλαιο της παρουσίας της στο διάστημα.

Πηγές: NASA, Roscosmos, European Space Agency (ESA)