Μια από τις πιο σκοτεινές και κρίσιμες υποθέσεις διαφθοράς και κακοδιαχείρισης στον χώρο των δημοσίων έργων και των μεταφορών στην Ελλάδα λαμβάνει πλέον ξεκάθαρες διαστάσεις δικαστικής έρευνας. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία προχώρησε στην άσκηση ποινικών διώξεων σε βαθμό κακουργήματος σε βάρος 16 προσώπων για την πολύκροτη υπόθεση της σύμβασης 717 για τη σηματοδότηση και τηλεδιοίκηση στον ελληνικό σιδηρόδρομο.
Μεταξύ των διωκόμενων προσώπων βρίσκονται στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ, της κοινοπραξίας ΤΟΜΗ–ALSTOM Transport, αλλά και ο πρώην υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κώστας Αχ. Καραμανλής, ο οποίος φέρεται ως φυσικός αυτουργός της αξιόποινης πράξης της απιστίας, με ζημία εις βάρος του ελληνικού Δημοσίου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ιστορικό Υπόβαθρο της Σύμβασης 717
Η σύμβαση 717 αφορούσε την αναβάθμιση του συστήματος σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης του εθνικού σιδηροδρομικού δικτύου, έργο το οποίο ήταν κρίσιμο για την ασφαλή λειτουργία των δρομολογίων, ειδικά στη βασική γραμμή Αθήνα–Θεσσαλονίκη.
Το έργο είχε αρχικά ανατεθεί στην κοινοπραξία ΤΟΜΗ-ALSTOM, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και δεσμεύσεις ως προς τα παραδοτέα. Ωστόσο, παρά τις τεράστιες καθυστερήσεις και τη μη ολοκλήρωση σημαντικών τμημάτων, εγκρίθηκε αποζημίωση ύψους 2,7 εκατ. ευρώ προς την κοινοπραξία.
Το Κατηγορητήριο: Απιστία, Συνέργεια και Ηθική Αυτουργία
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η ποινική δίωξη αφορά, κατά περίπτωση, τα αδικήματα της:
Ηθικής αυτουργίας σε απιστία
Άμεσης συνέργειας σε απιστία
Απιστίας σε βάρος του Δημοσίου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η βασική πράξη φέρεται να διαπράχθηκε την 12η Ιανουαρίου 2021, όταν εγκρίθηκε και υπεγράφη από τον τότε υπουργό Μεταφορών η επίμαχη αποζημίωση, παρά το γεγονός ότι το έργο δεν είχε εκτελεστεί όπως όριζε η σύμβαση.
Σημαντικό είναι το γεγονός πως οι ελεγχόμενοι φέρονται ότι από πρόθεση παρείχαν άμεση συνδρομή στον Κώστα Καραμανλή, συντελώντας στην οικονομική ζημία του Δημοσίου, η οποία υπερβαίνει τις 120.000 ευρώ – το όριο για να χαρακτηριστεί η απιστία κακούργημα.
Σύνδεση με την Τραγωδία των Τεμπών
Η βαρύτητα της υπόθεσης αποκτά δραματικές διαστάσεις, καθώς η μη ολοκλήρωση του έργου σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης αποτελεί βασικό παράγοντα που συνέβαλε στην τραγωδία των Τεμπών.
Αν το έργο είχε παραδοθεί εμπρόθεσμα, όπως προβλεπόταν, η μοιραία σύγκρουση των δύο τρένων θα μπορούσε – κατά γενική ομολογία – να είχε αποφευχθεί.
Η υπόθεση της σύμβασης 717 αναδεικνύεται, έτσι, όχι μόνο ως σκάνδαλο διαφθοράς, αλλά και ως προάγγελος ανθρώπινης τραγωδίας.
Ρόλος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO), που ερευνά υποθέσεις κατάχρησης ευρωπαϊκών κονδυλίων, έχει αναλάβει κεντρικό ρόλο στην υπόθεση, δεδομένου ότι:
Το έργο συγχρηματοδοτήθηκε από ευρωπαϊκά ταμεία.
Η ζημία αφορά οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ.
Οι ελεγχόμενοι ενδέχεται να παραβίασαν ευρωπαϊκή νομοθεσία διαφάνειας.
Οι διωκόμενοι είχαν κληθεί να δώσουν εξηγήσεις ως ύποπτοι πριν ασκηθεί επίσημα η δίωξη, στο πλαίσιο της τήρησης της δικονομικής διαδικασίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Η υπόθεση της σύμβασης 717 δεν είναι μία απλή υπόθεση κακοδιαχείρισης ή παραλείψεων. Είναι ενδεικτική της παθογένειας του ελληνικού κράτους, όπου:
Δημόσιοι λειτουργοί υποκύπτουν σε πολιτικές πιέσεις.
Πολιτικοί εγκρίνουν έργα με γνώμονα το όφελος των εργολάβων και όχι του πολίτη.
Η λογοδοσία απουσιάζει μέχρι να υπάρξει διεθνής ή ευρωπαϊκή παρέμβαση.
Η παραπομπή 16 προσώπων – έστω και αργά – αποτελεί σημαντική καμπή για την ελληνική Δικαιοσύνη και φέρνει στο προσκήνιο την ανάγκη συστημικής αλλαγής στον τρόπο ανάθεσης και επίβλεψης δημοσίων έργων.
Η υπόθεση έχει πολλαπλές προεκτάσεις για την ελληνική κοινωνία και πολιτεία:
Διεθνής έκθεση της χώρας για κατάχρηση ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Πολιτικό πλήγμα στην αξιοπιστία πρώην κυβερνητικών στελεχών.
Κλονισμός της εμπιστοσύνης του πολίτη σε υποδομές και δημόσιους θεσμούς.
Η Ελλάδα οφείλει να δείξει ότι δεν συγκαλύπτει, αλλά προχωρά σε απόδοση ευθυνών, όσο ψηλά κι αν βρίσκονται οι υπαίτιοι.