Το Μεξικό συγκλονίζεται από την επιβεβαίωση του θανάτου του Νεμέσιο Ρουμπέν Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστού ως «Ελ Μέντσο», επικεφαλής του διαβόητου Καρτέλ Νέας Γενιάς Χαλίσκο (CJNG).
Ο Υπουργός Ασφαλείας του Μεξικού Ομάρ Γκαρσία Χάρφουτς ανακοίνωσε ότι 25 μέλη της Εθνοφρουράς σκοτώθηκαν σε έξι ξεχωριστές επιθέσεις στο Χαλίσκο, στον απόηχο της επιχείρησης που οδήγησε στον θάνατο του βαρόνου των ναρκωτικών. Συνολικά, τουλάχιστον 73 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ανάμεσά τους δυνάμεις ασφαλείας, ύποπτα μέλη του καρτέλ και άλλοι εμπλεκόμενοι.
Η επιχείρηση κορυφώθηκε στην ορεινή περιοχή της Ταπάλπα, όταν ειδικές δυνάμεις του στρατού και της Εθνοφρουράς εντόπισαν το κρησφύγετο του Οσεγκέρα Θερβάντες. Η σύγκρουση υπήρξε σφοδρή. Οκτώ ένοπλοι σκοτώθηκαν επί τόπου, ενώ ο «Ελ Μέντσο» και δύο σωματοφύλακες τραυματίστηκαν θανάσιμα και υπέκυψαν καθ’ οδόν προς την Πόλη του Μεξικού.
Η αιματηρή αντίδραση του καρτέλ
Η απάντηση του CJNG υπήρξε άμεση και εκτεταμένη. Σε διάφορες περιοχές του Μεξικού, μέλη του καρτέλ προχώρησαν σε:
Μπλόκα σε κεντρικές αρτηρίες
Πυρπολήσεις οχημάτων
Ένοπλες επιθέσεις εναντίον δυνάμεων ασφαλείας
Σύμφωνα με τον Υπουργό Άμυνας Ρικάρντο Τρεβίγια, σε ξεχωριστή επιχείρηση εξουδετερώθηκε και υψηλόβαθμο στέλεχος του καρτέλ, το οποίο φέρεται να συντόνιζε τις αντεπιθέσεις και να προσέφερε αμοιβές για τη δολοφονία στρατιωτών.
Πολιτείες ακύρωσαν σχολικές λειτουργίες, ενώ οι αρχές κάλεσαν τους πολίτες να παραμείνουν στα σπίτια τους. Η Πρεσβεία των ΗΠΑ στο Μεξικό εξέδωσε προειδοποίηση ασφαλείας, καλώντας το προσωπικό της και Αμερικανούς πολίτες να παραμείνουν σε καταφύγιο.
Η συνεργασία ΗΠΑ–Μεξικού και η γεωπολιτική διάσταση
Η επιχείρηση θεωρείται προϊόν εντατικής συνεργασίας μεταξύ Μεξικού και Ηνωμένων Πολιτειών. Πηγές αναφέρουν ότι, υπό την προεδρία της Κλαούντια Σάινμπαουμ, η ανταλλαγή πληροφοριών ενισχύθηκε σημαντικά μέσω διατμητικών καναλιών που συνδέονται με τη Βόρεια Διοίκηση των ΗΠΑ.
Οι μεξικανικές ειδικές δυνάμεις εκτέλεσαν την επιχείρηση επί του εδάφους, ενώ αμερικανικό προσωπικό παρείχε πληροφορίες και επιχειρησιακή καθοδήγηση εκτός μεξικανικής επικράτειας.
Το CJNG είχε εξελιχθεί σε βασικό προμηθευτή φαιντανύλης, μεθαμφεταμίνης και κοκαΐνης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, τροφοδοτώντας την κρίση οπιοειδών που μαστίζει την αμερικανική κοινωνία. Ο θάνατος του «Ελ Μέντσο» εκτιμάται ότι ενδέχεται να επηρεάσει την πίεση της Ουάσιγκτον προς το Μεξικό για σκληρότερη δράση κατά των καρτέλ.
Ωστόσο, η ιστορία των μεξικανικών οργανώσεων δείχνει ότι η εξουδετέρωση ενός ηγέτη συχνά οδηγεί σε εσωτερικές συγκρούσεις και νέα κύματα βίας.
Το Μεξικό σε κρίσιμο σταυροδρόμι
Η εξόντωση του Οσεγκέρα Θερβάντες αποτελεί στρατηγικό πλήγμα για το CJNG. Όμως το ερώτημα παραμένει: Θα οδηγήσει σε αποδυνάμωση του δικτύου ή σε αναδιάταξη ισχύος με ακόμη μεγαλύτερη αγριότητα;
Η μεξικανική κυβέρνηση επιδιώκει να αποδείξει ότι μπορεί να ανακτήσει τον έλεγχο απέναντι σε οργανώσεις που έχουν διεισδύσει σε τοπικές κοινωνίες, οικονομικές δομές και πολιτικούς μηχανισμούς.
Το διακύβευμα είναι ευρύτερο. Δεν αφορά μόνο τη διακίνηση ναρκωτικών, αλλά την ίδια την κρατική κυριαρχία. Σε μια χώρα όπου τα καρτέλ έχουν αναπτύξει στρατιωτικές δυνατότητες, τεχνολογική υποδομή και διεθνή δίκτυα, η σύγκρουση λαμβάνει χαρακτηριστικά ασύμμετρου πολέμου.
Το μήνυμα της επόμενης ημέρας
Η εξόντωση του «Ελ Μέντσο» αποτελεί ιστορικό ορόσημο. Όμως η σκληρή πραγματικότητα δείχνει ότι το οργανωμένο έγκλημα δεν εξαλείφεται με την πτώση ενός προσώπου. Η μάχη κατά των καρτέλ θα κριθεί στη διάρκεια, στη θεσμική αντοχή και στη βούληση των κρατικών μηχανισμών να διαλύσουν τα δίκτυα διαφθοράς που τα στηρίζουν.
Το Μεξικό εισέρχεται σε μια περίοδο αβεβαιότητας. Και η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί, γνωρίζοντας ότι η σταθερότητα της χώρας συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια ολόκληρης της Βόρειας Αμερικής.