Ουδέτερη η Τουρκία στις επιθέσεις ΗΠΑ κατά Ιράν – Διπλωματικό παιχνίδι ή στρατηγική ουδετερότητα;

Μια σιωπή που λέει πολλά…

Ενώ οι περισσότερες χώρες της περιοχής έσπευσαν να καταδικάσουν την αιφνιδιαστική επίθεση των ΗΠΑ σε τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, η Τουρκία επέλεξε έναν διαφορετικό δρόμο: εκείνον της μετριοπάθειας και της προσεκτικής αποστασιοποίησης.

Η επίσημη ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ εξέφρασε «βαθιά ανησυχία» και προειδοποίησε για τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης, χωρίς όμως να καταδικάζει ευθέως τις ΗΠΑ, όπως έπραξαν άλλοι σύμμαχοι του Ιράν.

Τραμπ απειλεί – Άγκυρα ισορροπεί

Το βράδυ του Σαββάτου, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι επιθέσεις ήταν «θεαματική στρατιωτική επιτυχία» και προειδοποίησε την Τεχεράνη πως είτε «θα κάνει ειρήνη» είτε θα αντιμετωπίσει «μια τραγωδία μεγαλύτερη από ποτέ».

Η τουρκική αντίδραση ήταν ασυνήθιστα ήπια. Το ΥΠΕΞ περιορίστηκε να δηλώσει ότι «οι τρέχουσες εξελίξεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε παγκόσμια σύγκρουση» και πως η Τουρκία δεν επιθυμεί ένα τέτοιο σενάριο.

Διπλωματία σε δύο ταμπλό

Η Άγκυρα, με μακρά ιστορία παρεμβάσεων στη Μέση Ανατολή, προσπαθεί να τοποθετηθεί ως ρυθμιστής και μεσολαβητής, αποφεύγοντας να αποξενώσει είτε την Ουάσιγκτον είτε την Τεχεράνη.

Ο ίδιος ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν:

• Επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζέσκιαν και τον Τραμπ

• Πρότεινε την Κωνσταντινούπολη ως τόπο διεξαγωγής συνομιλιών μεταξύ των δύο πλευρών

• Φρόντισε να διατηρήσει καλούς δίαυλους και με τις δύο πλευρές, θέτοντας την Τουρκία ως δυνητικό διπλωματικό κόμβο

Διπλή ρητορική: Τί λέει και τί εννοεί η Άγκυρα

Παρά το ότι ο Ερντογάν χαρακτήρισε τις ισραηλινές επιθέσεις «ληστεία», και οι Τούρκοι σχολιαστές έγραψαν σκληρές λέξεις για την «ισραηλινή επιθετικότητα», στο θέμα των ΗΠΑ η στάση ήταν εμφανώς διαφοροποιημένη.

Όπως έγραψε ο Μουράτ Γιοσιλτάς, μέλος του think tank Seta και του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων της Προεδρίας:

«Η αντίθεση της Τουρκίας στην ισραηλινή επιθετικότητα δεν σημαίνει σιωπηρή υποστήριξη των πυρηνικών φιλοδοξιών του Ιράν».

Εδώ βλέπουμε τη λεπτή διαχωριστική γραμμή που προσπαθεί να ακολουθήσει η Τουρκία — ούτε πλήρης ρήξη με ΗΠΑ και Ισραήλ, ούτε ξεκάθαρη συστράτευση με την Τεχεράνη.

Οι τουρκικοί φόβοι: Πυρηνική αποτροπή ή νέος Ψυχρός Πόλεμος;

Η Άγκυρα διαχρονικά αντιτίθεται σε πυρηνικό Ιράν, καθώς φοβάται περιφερειακό αγώνα εξοπλισμών. Ωστόσο, επιθυμεί μια πολιτική λύση και όχι στρατιωτική παρέμβαση.

Το 2010, μάλιστα, είχε αναλάβει πρωτοβουλία μαζί με τη Βραζιλία για ανταλλαγή πυρηνικού καυσίμου — αποτυχημένη, αλλά ενδεικτική του τουρκικού ρόλου ως «ειρηνοποιού» που επιθυμεί να πλασαριστεί ως ισορροπιστής.

Χαμένη ευκαιρία διαλόγου στην Κωνσταντινούπολη

Σύμφωνα με πληροφορίες του Middle East Eye και του Axios, η Τουρκία είχε προγραμματίσει μυστική συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη, με συμμετοχή του Αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και του Ιρανού ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί.

Ο Τραμπ φέρεται να είχε πειστεί να δώσει την έγκρισή του, όμως η συνάντηση δεν έγινε ποτέ: ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, δεν έδωσε το «πράσινο φως».

Παρόλα αυτά, ο Ερντογάν δηλώνει έτοιμος να επαναλάβει την πρωτοβουλία και να φιλοξενήσει συνομιλίες:

«Η μόνη λύση στη σύγκρουση για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είναι μέσω διαπραγματεύσεων. Η Τουρκία είναι έτοιμη να συμβάλει εποικοδομητικά».

Εκτίμηση…

Η σιωπή της Τουρκίας απέναντι στην Ουάσιγκτον δεν είναι απλή απροθυμία· είναι συνειδητή στρατηγική.

Ο Ερντογάν προσπαθεί να:

• Διατηρήσει τα οφέλη από τη συμμαχία του με τις ΗΠΑ (οικονομία, στρατιωτική υποστήριξη, ΝΑΤΟ)

• Παρουσιαστεί ως ουδέτερη δύναμη στην περιοχή, ώστε να μεσολαβεί σε διεθνείς κρίσεις

• Αποφύγει ρήξεις που θα έθεταν σε κίνδυνο την ισορροπία εντός και εκτός Τουρκίας

Όμως αυτό το τεντωμένο σχοινί δεν είναι χωρίς κινδύνους:

• Αν η σύγκρουση κλιμακωθεί, θα αναγκαστεί να πάρει σαφέστερη θέση

• Η «πολιτική ίσων αποστάσεων» ίσως δεν αντέξει όταν η παγκόσμια τάξη ξαναμοιράζεται

Συμπέρασμα…

Η Τουρκία, για άλλη μια φορά, παίζει σε διπλό ταμπλό, αλλά όχι χωρίς λόγο. Δεν πρόκειται για αδράνεια, αλλά για στρατηγική αναμονή.

Η Άγκυρα επιδιώκει να κερδίσει χρόνο, να αναβαθμίσει το διπλωματικό της εκτόπισμα και — αν τα καταφέρει — να πλασαριστεί ως ηγέτιδα δύναμη της ισλαμικής Ανατολής και εναλλακτικός παίκτης μεταξύ Δύσης και Ιράν.

Ο χρόνος όμως λιγοστεύει. Και η φλόγα της Μέσης Ανατολής είναι απρόβλεπτη.

Πηγή: sahiel.gr