Ρήγμα ΗΠΑ – ΕΕ: Οι αμερικανικοί ταξιδιωτικοί περιορισμοί και το σοκ στις Βρυξέλλες

Σοβαρούς τριγμούς στις διατλαντικές σχέσεις προκαλεί η απόφαση των Ηνωμένες Πολιτείες να επιβάλουν ταξιδιωτικούς περιορισμούς σε πέντε Ευρωπαίους αξιωματούχους, με το επιχείρημα ότι εμπλέκονται σε πρακτικές που περιορίζουν την ελευθερία της έκφρασης Αμερικανών πολιτών και εταιρειών.

Η απόφαση, που αποδίδεται στο αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών, ερμηνεύεται από ευρωπαϊκές πηγές ως άμεση πολιτική απάντηση στο αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο της ΕΕ στον ψηφιακό χώρο.

Το Digital Services Act στο επίκεντρο

Στην καρδιά της αντιπαράθεσης βρίσκεται ο Digital Services Act (DSA), ο κανονισμός της Ευρωπαϊκή Ένωση που στοχεύει στη ρύθμιση των μεγάλων ψηφιακών πλατφορμών.

Αμερικανικοί κύκλοι θεωρούν ότι ο DSA:

• Περιορίζει την ελευθερία λόγου

• Επιβάλλει de facto λογοκρισία σε αμερικανικές εταιρείες

• Λειτουργεί εξωεδαφικά εις βάρος των ΗΠΑ

Αντίθετα, οι Βρυξέλλες επιμένουν ότι πρόκειται για μέτρο προστασίας των πολιτών και της δημοκρατίας απέναντι στην παραπληροφόρηση και την αυθαίρετη ισχύ των Big Tech.

«Σοκ» στις Βρυξέλλες και πολιτική αμηχανία

Σύμφωνα με ευρωπαϊκές διαρροές, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ενημερώθηκε αιφνιδιαστικά για την απόφαση, προκαλώντας έντονη δυσαρέσκεια στους κόλπους της Κομισιόν.

Η κίνηση των ΗΠΑ θεωρείται:

• Διπλωματικά ασυνήθιστη

• Πολιτικά επιθετική

• Μήνυμα ισχύος προς την ΕΕ

Σε ανεπίσηδο επίπεδο, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι μιλούν για προσβολή της ευρωπαϊκής θεσμικής υπόστασης.

Πέρα από το επεισόδιο: Βαθύτερη γεωπολιτική σύγκρουση

Το επεισόδιο δεν είναι μεμονωμένο. Αντανακλά μια βαθύτερη στρατηγική απόκλιση ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Οι ΗΠΑ:

• Υπερασπίζονται την απόλυτη ελευθερία των ψηφιακών κολοσσών

• Βλέπουν την ΕΕ ως ρυθμιστικό αντίβαρο που απειλεί την τεχνολογική τους ισχύ

Η ΕΕ:

• Επιδιώκει ψηφιακή κυριαρχία

• Προσπαθεί να χαράξει αυτόνομη πολιτική

• Απομακρύνεται σταδιακά από την άνευ όρων αμερικανική επιρροή

Η σύγκρουση για το διαδίκτυο εξελίσσεται έτσι σε σύγκρουση γεωπολιτικής ισχύος.

Τι σημαίνει για την Ευρώπη – και την Ελλάδα

Για την Ευρώπη, η αμερικανική απόφαση λειτουργεί ως προειδοποίηση: Η στρατηγική αυτονομία έχει κόστος.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, που κινούνται παραδοσιακά εντός του δυτικού πλαισίου, αναδεικνύεται το ερώτημα μέχρι ποιο σημείο η ΕΕ μπορεί να χαράξει ανεξάρτητη πορεία χωρίς να προκαλεί ευθείες αντιδράσεις.

Η ψηφιακή πολιτική μετατρέπεται πλέον σε πεδίο σκληρής διεθνούς ισχύος.

Οι ταξιδιωτικοί περιορισμοί των ΗΠΑ σε Ευρωπαίους αξιωματούχους δεν είναι ένα απλό διπλωματικό επεισόδιο. Είναι σύμπτωμα μιας μεταβαλλόμενης παγκόσμιας τάξης, όπου η τεχνολογία, η ελευθερία λόγου και η κυριαρχία συγκρούονται ανοιχτά.

Το ρήγμα ΗΠΑ – ΕΕ βαθαίνει. Και αυτή τη φορά, το πεδίο μάχης δεν είναι στρατιωτικό — είναι ψηφιακό, πολιτικό και βαθιά γεωστρατηγικό.

Πηγές: Associated Press (AP News), The Guardian, Reuters, European Commission