Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022, η διπλωματική οδός δεν έχει κλείσει εντελώς — έχει όμως φορτωθεί με ακραίες απαιτήσεις, αμοιβαία δυσπιστία και έντονη γεωπολιτική αντιπαλότητα. Κατά καιρούς, και ιδίως μέσω της Τουρκίας και της Ελβετίας, έχουν υπάρξει προσδοκίες για διάλογο υψηλού επιπέδου, όμως κάθε προσπάθεια υπονομεύεται από την επιμονή των πλευρών στους δικούς τους όρους.
Το Κίεβο επιθυμεί τη διοργάνωση συνόδου κορυφής, με τη συμμετοχή των προέδρων Ζελένσκι και Πούτιν, ως δείγμα πολιτικής βούλησης και προώθησης της ειρηνευτικής διαδικασίας. Αντίθετα, η Μόσχα δεν δείχνει καμία διάθεση για τέτοια κίνηση πριν υπάρξει σαφής πρόοδος στα προκαταρκτικά έγγραφα – τα λεγόμενα μνημόνια κατανόησης.
Οι θέσεις του Κρεμλίνου – η δήλωση Πεσκόφ
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ, σε σημερινή ενημέρωση τύπου, ξεκαθάρισε πως η Μόσχα θεωρεί τον συντονισμό των μνημονίων προϋπόθεση για οποιαδήποτε πιθανή σύνοδο κορυφής.
«Χωρίς να ολοκληρωθεί αυτή η δύσκολη προεργασία, ο καθορισμός συγκεκριμένων ημερομηνιών για μια σύνοδο κορυφής δεν έχει νόημα», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον Πεσκόφ, αν δεν υπάρξει συμφωνία σε αυτό το επίπεδο, τότε όλο αυτό το «δύσκολο, πολύπλοκο και εκτεταμένο έργο» θα πέσει στους ώμους των ίδιων των αρχηγών κρατών – κάτι που, κατά τη ρωσική πλευρά, είναι αντιπαραγωγικό.
Η τοποθέτηση αυτή λειτουργεί επί της ουσίας ως ανάσχεση στις πιέσεις του Κιέβου, το οποίο, κατά δήλωση του ίδιου του Ζελένσκι, θεωρεί την απευθείας σύνοδο κορυφής ως προτεραιότητα για την αποκλιμάκωση.
Το υπό διαπραγμάτευση μνημόνιο
Κατά τις προηγούμενες επαφές που έλαβαν χώρα επίσης στην Κωνσταντινούπολη, ανταλλάχθηκαν προσχέδια μνημονίου. Το έγγραφο, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, επιχειρεί να περιγράψει βήμα προς βήμα τα εξής σημεία:
Όρους κατάπαυσης του πυρός
Διευθέτηση εδαφικών διαφορών (ιδιαίτερα σε Ντονμπάς και Κριμαία)
Εγγυήσεις ασφαλείας για το Κίεβο
Πιθανή ουδετερότητα της Ουκρανίας ή διαφορετική μορφή εγγυημένης ανεξαρτησίας
Είναι προφανές ότι τέτοια σημεία δεν είναι εύκολο να γίνουν αποδεκτά ούτε από τη Μόσχα, ούτε από το Κίεβο – τουλάχιστον όχι χωρίς ευρύτερες συμφωνίες και διεθνείς εγγυήσεις.
Η στάση του Κρεμλίνου είναι ξεκάθαρη και αναμενόμενη: η Ρωσία δεν θέλει μια επικοινωνιακή ή “θεαματική” σύνοδο, αλλά μια συνάντηση με ουσία και σαφές διαπραγματευτικό πλαίσιο. Αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκη απόρριψη της διπλωματίας – είναι όμως ένα παιχνίδι ισχύος: όποιος φτάσει πρώτος στο τραπέζι χωρίς ισχυρό χαρτί, χάνει.
Ο Ζελένσκι, από την άλλη, προσπαθεί να διατηρήσει διεθνή κινητικότητα και πολιτική πίεση προς τον Πούτιν. Η σύνοδος κορυφής θα ενίσχυε τη θέση του – όμως χωρίς τις ρωσικές παραχωρήσεις, το ρίσκο είναι μεγάλο: θα μπορούσε να εκληφθεί ως διπλωματική υποχώρηση.
Η Ελλάδα, ως χώρα μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Τυχόν πρόοδος στις ρωσο-ουκρανικές συνομιλίες θα αποκλιμάκωνε τις ενεργειακές πιέσεις στην Ευρώπη, με άμεσες θετικές επιπτώσεις για τις τιμές φυσικού αερίου και γενικά την αγορά ενέργειας.
Για τη Δύση, μια πιθανή σύνοδος κορυφής – αν συνοδευόταν από πραγματική δέσμευση – θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για έναν νέο διπλωματικό γύρο διαπραγματεύσεων, με ενδεχόμενη επιστροφή στη συζήτηση για την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.
Ωστόσο, αν η Μόσχα συνεχίσει να μεταθέτει τις διαδικασίες και το Κίεβο πιέζει χωρίς αντίκρισμα, τότε κινδυνεύουμε να βρεθούμε ξανά σε παρατεταμένη στασιμότητα – και ο πόλεμος φθοράς να συνεχιστεί.
Η Ρωσία έβαλε ξεκάθαρα τους όρους της στο τραπέζι: καμία συνάντηση κορυφής αν δεν προηγηθεί συμφωνία επί των μνημονίων. Το αν αυτό αποτελεί ειλικρινή προσέγγιση για ειρήνη ή στρατηγική καθυστέρησης, θα φανεί στους επόμενους γύρους συνομιλιών. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Ουκρανία προσπαθεί να κρατήσει ζωντανό τον διάλογο, ενώ η Μόσχα ορίζει τους κανόνες – και δείχνει πως ακόμα έχει την πολυτέλεια του χρόνου.
Πηγή: sahiel.gr