Μπλόκο της Γερουσίας στις πολεμικές εξουσίες Τραμπ για το Ιράν – Ρήγμα στο εσωτερικό των ΗΠΑ

Λίγες μόλις ημέρες μετά τη νέα κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, η Ουάσινγκτον βρέθηκε αντιμέτωπη με μια εσωτερική πολιτική σύγκρουση που ενδέχεται να αποδειχθεί εξίσου σημαντική με τις εξελίξεις στο πεδίο. Η αμερικανική Γερουσία ενέκρινε ψήφισμα που αμφισβητεί την εξουσία του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να συνεχίσει στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν χωρίς προηγούμενη έγκριση του Κογκρέσου.

Η απόφαση δεν σταματά άμεσα τις αμερικανικές επιχειρήσεις ούτε δεσμεύει νομικά τον Λευκό Οίκο. Ωστόσο, η πολιτική σημασία της είναι ιδιαίτερα μεγάλη. Για πρώτη φορά μετά την πρόσφατη κλιμάκωση με την Τεχεράνη, διαμορφώνεται θεσμικά ένα μέτωπο αμφισβήτησης απέναντι στον πρόεδρο, το οποίο δεν προέρχεται μόνο από τους Δημοκρατικούς αλλά και από στελέχη του ίδιου του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.

Η ψηφοφορία που προκάλεσε πολιτικό σεισμό

Το ψήφισμα εγκρίθηκε με οριακή πλειοψηφία 50 ψήφων έναντι 48, με τέσσερις Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές να συντάσσονται με την αντιπολίτευση. Η ουσία του κειμένου είναι ότι υπενθυμίζει πως η εξουσία κήρυξης πολέμου ανήκει συνταγματικά στο Κογκρέσο και όχι αποκλειστικά στον πρόεδρο. Η Γερουσία ουσιαστικά ζητεί να μην επεκταθούν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν χωρίς προηγούμενη νομοθετική εξουσιοδότηση.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς σημειώνεται σε μια περίοδο όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αυξήσει τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή και παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, τις περιφερειακές συγκρούσεις και τις σχέσεις Ιράν – Ισραήλ.

Γιατί ανησυχεί το Κογκρέσο

Η αμερικανική πολιτική τάξη κουβαλά ακόμη τα τραύματα των πολέμων στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν. Εδώ και χρόνια, τόσο Δημοκρατικοί όσο και Ρεπουμπλικανοί εκφράζουν φόβους ότι οι πρόεδροι των ΗΠΑ αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη δυνατότητα να εμπλέκουν τη χώρα σε στρατιωτικές συγκρούσεις χωρίς ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο.

Το Ιράν αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού του προβληματισμού. Μια ευρείας κλίμακας σύγκρουση με την Ισλαμική Δημοκρατία θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολυετή στρατιωτική εμπλοκή, με τεράστιο οικονομικό κόστος, ανθρώπινες απώλειες και απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Πολλοί γερουσιαστές θεωρούν ότι η απόφαση για ένα τέτοιο βήμα δεν μπορεί να ληφθεί αποκλειστικά από τον Λευκό Οίκο.

Το ρήγμα στους Ρεπουμπλικανούς

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ψηφοφορίας είναι ότι η αμφισβήτηση δεν προήλθε μόνο από τους πολιτικούς αντιπάλους του Τραμπ. Η στήριξη του ψηφίσματος από Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές αποκαλύπτει ότι στο εσωτερικό της παράταξης υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις για την αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Από τη μία πλευρά βρίσκονται όσοι υποστηρίζουν μια πιο επιθετική στρατηγική απέναντι στο Ιράν και θεωρούν ότι η Ουάσινγκτον πρέπει να διατηρεί όλα τα στρατιωτικά εργαλεία διαθέσιμα. Από την άλλη, αναπτύσσεται μια τάση που υποστηρίζει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρέπει να εμπλακούν σε ακόμη έναν μακροχρόνιο πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Η συζήτηση αυτή θυμίζει τις εσωτερικές συγκρούσεις που είχαν εμφανιστεί στην αμερικανική πολιτική σκηνή πριν από τις επεμβάσεις στο Ιράκ αλλά και κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων στο Αφγανιστάν.

Το μήνυμα προς το Ιράν

Παρά την αντιπαράθεση στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η Τεχεράνη δεν πρέπει να θεωρήσει ότι η αμερικανική αποτροπή έχει αποδυναμωθεί. Οι στρατιωτικές δυνατότητες των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή παραμένουν τεράστιες και η πολιτική συναίνεση υπέρ της προστασίας αμερικανικών συμφερόντων στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να είναι ισχυρή.

Ωστόσο, το ψήφισμα στέλνει ένα διαφορετικό μήνυμα: ότι η αμερικανική δημοκρατία επιδιώκει να διατηρήσει θεσμικά αντίβαρα ακόμη και σε περιόδους διεθνούς κρίσης. Με άλλα λόγια, η Ουάσινγκτον εμφανίζεται στρατιωτικά ισχυρή αλλά πολιτικά διχασμένη ως προς τον τρόπο χρήσης αυτής της ισχύος.

Ο παράγοντας Ισραήλ

Η συζήτηση για το Ιράν δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το Ισραήλ. Η κυβέρνηση του Τελ Αβίβ θεωρεί το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα τη μεγαλύτερη απειλή για την εθνική της ασφάλεια και εδώ και χρόνια πιέζει για πιο αποφασιστική στάση απέναντι στην Τεχεράνη.

Οποιαδήποτε αμερικανική στρατιωτική κίνηση θα επηρεάσει άμεσα τις ισορροπίες στην περιοχή και θα καθορίσει το επίπεδο συνεργασίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Ισραήλ. Η ψηφοφορία της Γερουσίας δείχνει ότι ακόμη και αν υπάρχει στρατηγική σύμπλευση με το Ισραήλ, η αμερικανική πολιτική ηγεσία δεν είναι ενιαία ως προς τα μέσα που πρέπει να χρησιμοποιηθούν.

Οι γεωπολιτικές συνέπειες

Η αντιπαράθεση μεταξύ Λευκού Οίκου και Κογκρέσου καταγράφεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για το διεθνές σύστημα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται ήδη αντιμέτωπες με τον ανταγωνισμό της Κίνας, τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις εντάσεις στην Ασία και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Μια νέα μεγάλης κλίμακας σύγκρουση με το Ιράν θα μπορούσε να ανατρέψει συνολικά τις αμερικανικές στρατηγικές προτεραιότητες. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που αρκετοί Αμερικανοί πολιτικοί εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικοί απέναντι σε οποιαδήποτε κίνηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.

Η μάχη για την εξουσία μόλις ξεκίνησε

Η ψηφοφορία της Γερουσίας δεν αποτελεί το τέλος της υπόθεσης αλλά την αρχή μιας ευρύτερης πολιτικής και θεσμικής αντιπαράθεσης. Το βασικό ερώτημα που αναδύεται είναι ποιος θα καθορίσει τελικά τα όρια της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος, ο πρόεδρος ως αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων ή το Κογκρέσο ως συνταγματικός εκφραστής της λαϊκής κυριαρχίας.

Σε μια περίοδο όπου η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων, η απάντηση σε αυτό το ερώτημα μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική όχι μόνο για τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και για τη συνολική σταθερότητα της περιοχής.

Το μήνυμα που εκπέμπει η Ουάσινγκτον είναι σαφές η αντιπαράθεση με το Ιράν συνεχίζεται, αλλά η μάχη για τον έλεγχο της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής διεξάγεται πλέον και μέσα στο ίδιο το αμερικανικό πολιτικό σύστημα.