Ο Ντόναλντ Τραμπ έφτασε στην Αίγυπτο για τη σύνοδο που φιλοδοξεί να κλειδώσει τη δεύτερη φάση διαπραγματεύσεων για τη Γάζα, μετά την πρώτη φάση του σχεδίου ειρήνης.
Η Αίγυπτος, η οποία συστάθηκε ως οικοδεσπότης, καλεί πάνω από 20 ηγέτες να συμμετάσχουν, με στόχο τη συμπλήρωση του πλαισίου διαπραγμάτευσης, τη σταθεροποίηση της κατάπαυσης πυρός και τη συζήτηση για τη μελλοντική διακυβέρνηση της Γάζας.
Η συμμετοχή της Ελλάδας — Μητσοτάκης στη σύνοδο
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε ότι θα παραστεί στη Σαρμ ελ-Σεϊχ για τη σύνοδο.
Μεταξύ των λόγων που ανέφερε:
Η Ελλάδα ως μία από τις λίγες ευρωπαϊκές χώρες που καλούνται,
Η ανάγκη να παίξει ρόλο «γέφυρας» μεταξύ Δύσης και Μέσης Ανατολής,
Η δέσμευση να συμβάλει στην υλοποίηση συμφωνίας ειρήνης για το μέλλον της Γάζας.
Αυτό δίνει στην ελληνική εξωτερική πολιτική μια δυναμική θέση: όχι απλώς θεατή, αλλά ενεργού παίκτη σε κρίσιμες διεθνείς διαδικασίες.
Τι σημαίνει η «δεύτερη φάση»
Η έννοια «δεύτερη φάση» εμφανίζεται ήδη στους διπλωματικούς κύκλους ως ο οδικός χάρτης μετά την αρχική συμφωνία — και αφορά:
Την εφαρμογή του πλαισίου συμφωνίας (απελευθέρωση ομήρων, σταδιακή αποχώρηση, ανθρωπιστική βοήθεια)
Τη διακυβέρνηση της Γάζας, ποίος θα έχει τον έλεγχο μετά τη συμφωνία
Τη διαδικασία σταθεροποίησης / ανοικοδόμησης
Η σύνοδος στο Σαρμ ελ-Σεϊχ πρέπει να ξεκαθαρίσει αυτές τις λεπτομέρειες, ώστε η “φαρσολογία” των συνομιλιών να μη μείνει σε θεωρίες.
Προκλήσεις και ρίσκα για Ελλάδα
Διπλωματικό ρίσκο: Αν η συμφωνία “σκάσει” ή υπάρξουν ασυμφωνίες, η Ελλάδα — με συμμετοχή — θα κληθεί εξηγήσεις στο εσωτερικό της.
Αναλογικά περιθώρια: Ο ρόλος της Ελλάδας δεν είναι να ορίζει πολιτικές, αλλά να διεκδικήσει χώρο και επιρροή για ελληνικά συμφέροντα (π.χ. διαμεσολάβηση, ανθρωπιστικές υποδομές).
Ισορροπίες με Τουρκία: Η Τουρκία παίζει ενεργά σε αυτό το πεδίο· η Ελλάδα δεν πρέπει να επιτρέψει να μείνει σε ρόλο παθητικό.
Οι φάσεις του σχεδίου για τη Γάζα – ό,τι έχει γίνει γνωστό
Το σχέδιο που κυκλοφορεί τελευταία — και το οποίο τέθηκε σε άτυπη συμφωνία στην πρώτη φάση — διαρθρώνεται σε τουλάχιστον τρείς φάσεις, με πιθανή τέταρτη για αναγνώριση.
Φάση 1: Άμεση ανακωχή και ανθρωπιστική παρέμβαση
Αναστολή εχθροπραξιών και πάγωμα των στόχων γραμμών μάχης.
Απελευθέρωση όλων των ομήρων (ζωντανών και αποθανόντων).
Ανταλλαγή κρατουμένων: Σημαντικός αριθμός Παλαιστινίων κρατουμένων να απελευθερωθεί.
Είσοδος ανθρωπιστικής βοήθειας, ανοίγματα διαδρόμων τροφοδοσίας, επανεκκίνηση βασικών λειτουργιών.
Απόσυρση μέρους των ισραηλινών δυνάμεων — με συμφωνημένες γραμμές διοικητικού ελέγχου.
Αυτή η φάση ήδη “υπέγραψε” και τέθηκε σε ισχύ — το κλείσιμο της πρώτης φάσης αποτέλεσε σημείο αναφοράς στη συνάντηση της Σαρμ ελ-Σεϊχ.
Φάση 2: Αποστρατιωτικοποίηση και μέτρα ασφαλείας
Αν όλα πάνε όπως σχεδιάζονται, η δεύτερη φάση εστιάζει στα εξής:
Καταστροφή / απενεργοποίηση των επιθετικών υποδομών της Χαμάς (σήραγγες, όπλα, καταφύγια).
Ανάπτυξη παλαιστινιακής αστυνομίας / δυνάμεων ασφαλείας υπό διεθνή εποπτεία.
Συγκρότηση διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης — με διεθνή συμμετοχή (ΗΠΑ, Αραβικά κράτη, διεθνείς οργανισμοί).
Προσφορά αμνηστίας ή εξόδου (safe passage) σε μέλη της Χαμάς που εγκαταλείπουν την ένοπλη δράση.
Αυτή η φάση θεωρείται κρίσιμη — εάν η Χαμάς δεν δεχτεί ουσιαστική αποστρατιωτικοποίηση ή διαχωρισμό, το σύστημα καταρρέει.
Φάση 3: Διακυβέρνηση και ανοικοδόμηση
Αφού η ασφάλεια ρυθμιστεί, το σχέδιο προβλέπει:
Δημιουργία μεταβατικής διοίκησης στη Γάζα (Transitional Authority) με πρόγραμμα τεχνοκρατών, υπό διεθνή εποπτεία.
Έργα ανοικοδόμησης: Στέγαση, υποδομές, υγεία, εκπαίδευση, μετακίνηση των κατοίκων πίσω στα σπίτια τους.
Έλεγχος στην κατανομή ανθρωπιστικής βοήθειας, επιτήρηση από Διεθνείς Οργανισμούς (UN, Ερυθρός Ημισέληνος).
Σταδιακή ενσωμάτωση της Γάζας σε ευρύτερο παλαιστινιακό σχέδιο (συνολική πορεία για κράτος Παλαιστίνης).
(Πιθανή) Φάση 4: Αναγνώριση και πολιτική διεργασία
Σε αρκετά δημοσιεύματα ως «μελλοντικό στάδιο» αναφέρεται:
Πολιτική αναγνώριση του Παλαιστινιακού κράτους — υπό όρους και μετά την επιτυχή ανάσχεση της κρίσης.
Διευθέτηση θεμάτων όπως σύνορα, Ιερουσαλήμ, επιστροφή προσφύγων, ασφάλεια της περιοχής.
Αλλά η φάση αυτή είναι περισσότερο όραμα παρά τρέχουσα συμφωνία — οι συζητήσεις είναι στην αφετηρία.
Ανάλυση — Τι πιέζει την επιτυχία (και τι την αποτυχία)
Η φάση 1 εξαρτήθηκε από απόλυτη εκεχειρία και ανταλλαγή ομήρων — αν αυτό διαρραγεί, οι επόμενες φάσεις κινδυνεύουν.
Η φάση 2 απαιτεί αξιόπιστο διεθνές πλαίσιο επιτήρησης και ότι οι δυνάμεις ασφαλείας δεν θα υποκατασταθούν από ξένες στρατιωτικές παρουσίες.
Η φάση 3 αντιμετωπίζει τον άνισο ρυθμό ανοικοδόμησης, τον κίνδυνο διαφθοράς και την εξέγερση αν δεν υπάρξει κοινωνική εμπιστοσύνη.
Η φάση 4 (πολιτική λύση) είναι η πιο αδύναμη — υπάρχουν πολλές ασάφειες και αντιστάσεις, ειδικά σε Ισραήλ και σε εσωτερικές παλαιστινιακές ισορροπίες.