Τι είναι το Στενό του Ορμούζ – Θα μπορούσε να επηρεάσει η σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν;

Το Ιράν εξετάζει το ενδεχόμενο να κλείσει το Στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRINN, το οποίο επικαλείται τον σημαντικό συντηρητικό βουλευτή Esmail Kosari, καθώς η σύγκρουση με το Ισραήλ εντείνεται.

Η κίνηση αυτή θα προκαλέσει ραγδαία άνοδο των τιμών του πετρελαίου και θα αυξήσει τον κίνδυνο επέκτασης του πολέμου. Τι είναι λοιπόν αυτή η στρατηγική θαλάσσια οδός και γιατί είναι ζωτικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο;

Ο Ορμούζ είναι η μόνη θαλάσσια είσοδος στον Περσικό Κόλπο. Χωρίζει το Ιράν από τη μία πλευρά και το Ομάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα από την άλλη, και συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα στον Ινδικό Ωκεανό.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Υπηρεσία Ενέργειας, περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου διέρχεται από το στενό, το οποίο η υπηρεσία περιγράφει ως «το σημαντικότερο σημείο διαμετακόμισης πετρελαίου στον κόσμο». Στο στενότερο σημείο του, έχει πλάτος 33 χιλιόμετρα (21 μίλια), αλλά οι ναυτιλιακές διαδρομές στον υδάτινο δρόμο είναι ακόμη στενότερες, γεγονός που τις καθιστά ευάλωτες σε επιθέσεις και απειλές κλεισίματος.

Κατά τη διάρκεια του ιρανοϊρακινού πολέμου μεταξύ 1980 και 1988, που στοίχισε τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους και από τις δύο πλευρές, οι δύο χώρες έβαλαν στο στόχαστρο εμπορικά πλοία στον Κόλπο, σε μια σύγκρουση που έμεινε γνωστή ως «Πόλεμος των Δεξαμενόπλοιων», αλλά το Στενό του Ορμούζ δεν έκλεισε ποτέ εντελώς.

Πιο πρόσφατα, το 2019, τέσσερα πλοία δέχθηκαν επίθεση κοντά στο στενό, ανοικτά των ακτών της Φουτζάιρα, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, εν μέσω αυξημένων εντάσεων μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών κατά τη διάρκεια της πρώτης προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ. Η Ουάσιγκτον κατηγόρησε την Τεχεράνη για το περιστατικό, αλλά το Ιράν αρνήθηκε τις κατηγορίες.

Οι επιθέσεις κατά των ναυτιλιακών διαδρομών χρησιμοποιούνται από καιρό για την άσκηση πίεσης σε περιόδους σύγκρουσης Από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, οι Χούτι στο Υεμένη επιτίθενται σε πλοία γύρω από το στενό του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, την είσοδο στην Ερυθρά Θάλασσα στην άλλη πλευρά της Αραβικής Χερσονήσου.

Αν και η εκστρατεία των Χούτι έχει επηρεάσει το παγκόσμιο εμπόριο, τα πλοία μπορούν να αποφύγουν την Ερυθρά Θάλασσα πλέοντας γύρω από την Αφρική – ένα μακρύτερο αλλά ασφαλέστερο ταξίδι. Ωστόσο, δεν υπάρχει τρόπος να μεταφερθεί οτιδήποτε δια θαλάσσης από τον Κόλπο χωρίς να περάσει από το Χορμούζ.

Ακόμη και χώρες που δεν εισάγουν πετρέλαιο από χώρες του Κόλπου θα επηρεαστούν αν κλείσει ο πορθμός, καθώς η σημαντική μείωση της προσφοράς θα οδηγήσει σε αύξηση της τιμής του βαρελιού στην παγκόσμια αγορά.

Παρά την απειλή του Ιρανού βουλευτή, δεν είναι σαφές αν το Ιράν έχει τη δυνατότητα ή τη βούληση να κλείσει τον πορθμό.

Μια τέτοια κίνηση θα προκαλούσε σχεδόν σίγουρα αντίποινα από τις ΗΠΑ, που διαθέτουν ναυτικά μέσα στην περιοχή.

Αφού το Ισραήλ εξαπέλυσε μια σειρά επιθέσεων σε ολόκληρο το Ιράν νωρίς την Παρασκευή, στοχεύοντας στρατιωτικούς ηγέτες, κτίρια κατοικιών, στρατιωτικές βάσεις και πυρηνικές εγκαταστάσεις, το Ιράν απάντησε με εκατοντάδες βαλλιστικούς πυραύλους.

Αν και οι ΗΠΑ βοήθησαν στην κατάρριψη των ιρανικών πυραύλων, η Ουάσιγκτον δεν επιτέθηκε άμεσα στο Ιράν. Αμερικανοί αξιωματούχοι τόνισαν ότι η Ουάσιγκτον δεν συμμετείχε στις ισραηλινές επιθέσεις

Η Τεχεράνη δεν έχει στοχεύσει ούτε αμερικανικές δυνάμεις ή συμφέροντα στην περιοχή.

Ωστόσο, το κλείσιμο του Ορμούζ θα πλήξει οικονομικά τους Αμερικανούς και θα μπορούσε να προκαλέσει στρατιωτική αντίδραση από τον Τραμπ.

Αν και μια ιρανική κίνηση κατά του στενού δεν είναι άμεση, τα σχόλια του Κοσάρι υπογραμμίζουν ότι η επίθεση στις ναυτιλιακές οδούς είναι ένα χαρτί που η Τεχεράνη μπορεί να παίξει εν μέσω των εχθροπραξιών.

Τον Απρίλιο του 2024, οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις κατέλαβαν ένα πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων κοντά στο Στενό του Ορμούζ, εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων στην περιοχή μετά από μια θανατηφόρα ισραηλινή επίθεση στο ιρανικό προξενείο στη Δαμασκό της Συρίας. Μια περιορισμένη ιρανική επίθεση εναντίον του Ισραήλ ως αντίποινα ακολουθήθηκε από ισραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν. Εκείνη την εποχή, ήταν οι πιο σοβαρές άμεσες στρατιωτικές συγκρούσεις μεταξύ των δύο εχθρών.

Πηγή: aljazeera