5% του τρίτου προεδρικού υποψηφίου μετατοπίζει την εκστρατεία προς την εθνικιστική ρητορική.
Στον απόηχο του εκλογικού γύρου που διεξήχθη την Κυριακή 14 Μαΐου στην Τουρκία, ο Σινάν Ογάν, ο τρίτος υποψήφιος που ανέτρεψε απροσδόκητα κάθε πρόβλεψη ψήφου στον πρώτο γύρο, έγινε ο πιο “φλερτ” πολιτικός της χώρας, αν και έλαβε μόνο το 5,17% των ψήφων. Ο Oğan ηγείται του συνασπισμού υπερεθνικιστικών ακροδεξιών κομμάτων που ονομάζεται “Συμμαχία Ata”, όπου Ata σημαίνει τόσο “προγονικός” όσο και η συντομογραφία με την οποία συχνά αποκαλείται ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, ιδρυτής και πρώτος πρόεδρος της Δημοκρατίας της Τουρκίας. Λίγες ώρες αφότου δήλωσε ότι δεν θέλει να διαπραγματευτεί μαζί του σε συνέντευξή του στο CNN, ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τον συνάντησε αυτοπροσώπως στο γραφείο του στο παλάτι Ντολμαμπαχτσέ στην Κωνσταντινούπολη την Παρασκευή. Τις ίδιες ώρες, ο Kemal Kılıçdaroğlu, ο κύριος υποψήφιος της αντιπολίτευσης επικεφαλής του συνασπισμού “Συμμαχία του Έθνους”, συναντήθηκε με τον σύμμαχο του Oğan, τον Umit Ozdag από το Κόμμα της Νίκης (Zafer), ο οποίος εδώ και μήνες δίνει ξενοφοβικές μάχες. Προς το παρόν, η “Συμμαχία Ατά” δεν έχει ακόμη υποστηρίξει κανέναν υποψήφιο, αλλά σε συνέντευξή του στο CNN International την Τρίτη, ο Ογκάν δήλωσε ότι “μόλις ληφθεί η απόφαση, όποιος υποστηρίζεται από εμάς θα κερδίσει τις εκλογές”.
Το αποτέλεσμα της Κυριακής, που επισημοποιήθηκε το βράδυ της Παρασκευής από το Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο (Ysk), δεν ανέδειξε νικητή στον πρώτο γύρο μεταξύ Ερντογάν και Κιλιτσντάρογλου. Αν και ο Ερντογάν έφτασε πολύ κοντά στη νίκη, συγκεντρώνοντας το 49,52% των ψήφων, αυτό δεν ήταν αρκετό για να κερδίσει την προεδρία, καθώς σύμφωνα με το προεδρικό σύστημα πρέπει να επιτευχθεί απόλυτη πλειοψηφία 50% + 1. Ο Kılıçdaroğlu, ο οποίος είχε δοθεί ως νικητής από πολλά στατιστικά ινστιτούτα στον πρώτο γύρο ή τουλάχιστον προηγούνταν σε περίπτωση δεύτερου γύρου, έλαβε το 44,88% των ψήφων. Το 5,17% του Oğan, επομένως, αποδείχθηκε καθοριστικό για τον καθορισμό του αποτελέσματος του πρώτου γύρου, οδηγώντας τη χώρα σε δεύτερο γύρο, ο οποίος έχει προγραμματιστεί για την Κυριακή 28 Μαΐου.
Μέχρι πριν από μία εβδομάδα σε μεγάλο βαθμό άγνωστος, ο Oğan είναι πλέον ο πιο περιζήτητος Τούρκος πολιτικός στον διεθνή Τύπο, ο οποίος συχνά αναφέρεται σε αυτόν ως τον “βασιλικό παράγοντα” των τουρκικών εκλογών. Από το τέλος της ψηφοφορίας μέχρι σήμερα, έχει δώσει συνεντεύξεις στο Der Spiegel, το CNN, το Afp, το Reuters και τους New York Times και βρίσκεται στο επίκεντρο διαφόρων συζητήσεων σχετικά με τη βαρύτητα που μπορεί να έχουν οι ψηφοφόροι του στον καθορισμό του αποτελέσματος του δεύτερου γύρου. Ο ηγέτης της συμμαχίας ATA δεν είναι πολιτικά νεόφυτος, στην πραγματικότητα πριν παρουσιαστεί ως ανεξάρτητος ήταν μέλος του Εθνικιστικού Κόμματος, Mhp, συμμάχου του Ερντογάν από το 2015. Ο ηγέτης του κόμματος, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, τον είχε εκδιώξει το 2017 επειδή ο Ογκάν ηγήθηκε του ρεύματος που αντιτάχθηκε στο δημοψήφισμα για την προεδρική μεταρρύθμιση. Γεννημένος σε οικογένεια αζέρικης καταγωγής στο Ιγκντίρ της ανατολικής Ανατολίας, πρακτικά στα σύνορα με την Αρμενία, ο Oğan είναι ακαδημαϊκός στον τομέα των σχέσεων μεταξύ της Τουρκίας, της Ρωσίας και των πρώην σοβιετικών χωρών. Μιλάει άπταιστα ρωσικά και αγγλικά και έχει πολύ στενές σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν του Ιλχάμ Αλίεφ, το οποίο του απένειμε μετάλλιο για το έργο του ως αντιπρόσωπος του Τουρκικού Οργανισμού Συνεργασίας (Tika) στο Μπακού.
Η προεκλογική του εκστρατεία περιστράφηκε κυρίως γύρω από το θέμα του επαναπατρισμού των Σύρων προσφύγων, ένα θέμα που είναι πολύ κοντά στις καρδιές των Τούρκων ψηφοφόρων. Αυτή τη στιγμή ζουν τουλάχιστον τέσσερα εκατομμύρια Σύροι πρόσφυγες στην Τουρκία και τα τελευταία δύο χρόνια, σύμφωνα με το Ινστιτούτο της Ουάσινγκτον, τα περιστατικά βίας κατά της μειονότητας αυτής έχουν αυξηθεί, ενθαρρυνόμενα και από τη διάδοση της γλώσσας μίσους μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Πράγματι, το προσφυγικό ζήτημα είχε κυριαρχήσει και στην ατζέντα των δύο βασικών υποψηφίων. Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι έχει ήδη ξεκινήσει τον εθελοντικό επαναπατρισμό χιλιάδων Σύρων από τον περασμένο Νοέμβριο. Από την άλλη πλευρά, ο Kılıçdaroğlu χρησιμοποίησε επίσης αντιμεταναστευτική ρητορική, δηλώνοντας σε διάφορες συγκεντρώσεις και συνεντεύξεις ότι ήθελε να στείλει πίσω “τους Σύρους αδελφούς μας”. Και από εδώ ξεκίνησε η εκστρατεία του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης για τον δεύτερο γύρο. Εκφωνώντας ομιλία προς τους ψηφοφόρους του στην έδρα της ΧΑ στην Άγκυρα την περασμένη Πέμπτη, ο Kılıçdaroğlu επανέλαβε ότι οι επαναπατρισμοί θα ήταν η προτεραιότητα σε περίπτωση νίκης, ενώ οι Σύροι πρόσφυγες ονομάστηκαν “μηχανές εγκλήματος” και όχι πλέον “αδέρφια”, όπως σε προηγούμενες συγκεντρώσεις. Η επιθετική, αντιμεταναστευτική ρητορική στροφή είναι ένα σαφές μήνυμα προς τον Ογάν και τους ψηφοφόρους του.
Αλλά ένα άλλο από τα πιο αμφιλεγόμενα θέματα για τα οποία ο Oğan ήταν πολύ σαφής είναι η σύνδεση των κομμάτων που βρίσκονται κοντά σε τρομοκρατικές ομάδες με τους συνασπισμούς που θα διαγωνιστούν στον δεύτερο γύρο, με αναφορά στα φιλοκουρδικά κόμματα. Συγκεκριμένα, ο συνασπισμός που στηρίζει τον Ερντογάν, η Συμμαχία του Λαού, υποστηρίζεται από το Χούντα Παρ, ένα κόμμα υπερ-θρησκευτικών συντηρητικών Κούρδων που φέρεται να έχει διασυνδέσεις με τη Χεζμπολάχ, ενώ η Συμμαχία του Έθνους υποστηρίζεται από το φιλοκουρδικό και αριστερό Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών (Hdp), το οποίο κατηγορείται από την κυβέρνηση ότι έχει διασυνδέσεις με το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK), που θεωρείται από την Άγκυρα και άλλες δυτικές κυβερνήσεις τρομοκρατική οργάνωση. Ενώ το Huda Par είναι ένα μικρό κόμμα που ο Ερντογάν θα μπορούσε να κάνει χωρίς αυτό, για τον Kılıçdaroğlu η υποστήριξη του Hdp είναι ζωτικής σημασίας, καθώς είχε σαφές πλεονέκτημα έναντι του προέδρου στον πρώτο γύρο, ιδίως στις ανατολικές επαρχίες με κουρδική πλειοψηφία.
Θα ήταν βολικό για τη Συμμαχία του Έθνους να αποξενώσει την κουρδική ψήφο για να πάρει την εθνικιστική ψήφο, η οποία θα άξιζε ένα πενιχρό 5%; Το πιο σημαντικό είναι ότι είναι αμφίβολο αν οι προτιμήσεις που δόθηκαν στον Oğan αποτελούσαν ένα μονολιθικό μπλοκ που θα μπορούσε να εκτοπιστεί με μια απλή δήλωση ψήφου. Πρώτα απ’ όλα, υπάρχει μια απόκλιση μεταξύ του ποσοστού που έλαβε ο εθνικιστής υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές και του ποσοστού που πέτυχε στο κοινοβούλιο η Συμμαχία Άτα, το οποίο σταμάτησε μόλις στο 2,5%. Δεύτερον, πολλοί αναλυτές αναρωτιούνται σε ποιο βαθμό η ψήφος υπέρ του Oğan είχε ιδεολογικά κίνητρα ή ήταν απλώς μια ψήφος διαμαρτυρίας που ενισχύθηκε από το γεγονός ότι ο τέταρτος υποψήφιος, ο Muharrem Ince του Κόμματος της Πατρίδας, αποσύρθηκε λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές. Τέλος, δεν είναι σαφές πόση επιρροή θα μπορούσε να έχει μια δήλωση ψήφου του Oğan σε εκείνους που τον εξέλεξαν στον πρώτο γύρο. Παρά αυτούς τους άγνωστους παράγοντες, τόσο ο Ερντογάν όσο και ο Κιλιτσντάρογλου φαίνονται αποφασισμένοι να κυνηγήσουν τις ψήφους του Ογάν, καθιστώντας τον εθνικισμό τον πραγματικό ηθικό νικητή αυτών των εκλογών. Τις επόμενες ημέρες, η Συμμαχία Άτα θα αποφασίσει για την προτίμηση του υποψηφίου της στον δεύτερο γύρο, αν και φαίνεται πιο πιθανό ότι ο Oğan θα χρησιμοποιήσει τη δύναμη επιρροής που έχει αυτές τις ημέρες και στις δύο συμμαχίες για να αποκτήσει πολιτικό πλεονέκτημα σε περίπτωση νίκης του ενός ή του άλλου, όπως δήλωσε ο ίδιος σε συνέντευξή του στους New York Times την περασμένη Τετάρτη: “Γιατί να είμαι υπουργός όταν μπορώ να είμαι αντιπρόεδρος;”.
Γράφει ο Sabrina Sergi
Με πληροφορίες από geopolitica.info
Ακολουθήστε το Sahiel.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.