Σε νέα δίνη μπαίνουν οι σχέσεις Σκοπίων και Βουλγαρίας, ενώ η ενταξιακή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να δέχεται νέο πλήγμα, μετά τη σημαντική παρέμβαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που αφαιρεί τις αναφορές σε «μακεδονική ταυτότητα» και «μακεδονική γλώσσα» από την Έκθεση Προόδου της χώρας.
Η είδηση προέρχεται από βουλγαρικά ΜΜΕ και επιβεβαιώνεται τόσο από Βούλγαρους ευρωβουλευτές όσο και από τον ίδιο τον Αντρέι Κοβάτσεφ, μέλος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ), ο οποίος σε ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα ξεκαθάρισε ότι οι τρεις μεγαλύτερες πολιτικές ομάδες του Ευρωκοινοβουλίου —ΕΛΚ, Σοσιαλιστές και Δημοκράτες, και Renew Europe— συμφώνησαν στη διαγραφή των επίμαχων αναφορών από το σχέδιο Έκθεσης, εν όψει της ψηφοφορίας στην ολομέλεια την επόμενη εβδομάδα.
«Η εθνική ταυτότητα και η γλώσσα δεν αποτελούν αντικείμενο έκθεσης προόδου για μια υποψήφια χώρα», τόνισε ο Κοβάτσεφ, δίνοντας το στίγμα της βουλγαρικής προσέγγισης που εδώ και χρόνια αρνείται να αναγνωρίσει ξεχωριστή «μακεδονική» ταυτότητα.
Η Σκοπιανή Αντίδραση – Βολές Μίτσκοσκι
Όπως ήταν αναμενόμενο, η εξέλιξη αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση του πρωθυπουργού της Βόρειας Μακεδονίας, Χρίστιαν Μίτσκοσκι, ο οποίος με δηλώσεις του κατηγόρησε τη Βουλγαρία για «ταλιμπανικές» μεθόδους:
«Με μεθόδους που παραπέμπουν στους Ταλιμπάν αφαιρέθηκαν από την ευρωπαϊκή Έκθεση Προόδου η μακεδονική ταυτότητα και η μακεδονική γλώσσα. Το βιώσαμε και αυτό, τον 21ο αιώνα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Σκοπιανός ηγέτης.
Υπενθυμίζεται ότι μόλις πριν από λίγες ημέρες, η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είχε εγκρίνει το αρχικό σχέδιο Έκθεσης με 40 ψήφους υπέρ, 19 κατά και 10 αποχές, στο οποίο υπήρχαν σαφείς αναφορές σε «μακεδονική ταυτότητα» και «μακεδονική γλώσσα». Η έγκριση είχε χαιρετιστεί ως «ιστορική τομή» από τη Σκοπιανή κυβέρνηση, πυροδοτώντας ταυτόχρονα σφοδρές αντιδράσεις στη Βουλγαρία.
Ο εισηγητής της Έκθεσης, Αυστριακός ευρωβουλευτής Τόμας Βάιτς των Πρασίνων, έχει δεχθεί κατηγορίες μεροληψίας από τη Σόφια, η οποία διατηρεί ανοιχτά μέτωπα με τα Σκόπια, σε επίπεδο ιστορίας, γλώσσας και εθνικής ταυτότητας εδώ και δεκαετίες.
Η Βαθιά Κόντρα Σκοπίων-Βουλγαρίας
Οι σχέσεις των δύο χωρών παραμένουν διαχρονικά τεταμένες, με τη Βουλγαρία να έχει μπλοκάρει την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Βόρειας Μακεδονίας στην ΕΕ, επικαλούμενη ζητήματα ιστορικής και πολιτισμικής κληρονομιάς, καθώς και τη μη αναγνώριση της βουλγαρικής μειονότητας στη χώρα.
Το καλοκαίρι του 2022, επιτεύχθηκε μια εύθραυστη συμβιβαστική συμφωνία, υπό την αιγίδα της ΕΕ, που προέβλεπε την άρση του βουλγαρικού βέτο υπό τον όρο ότι τα Σκόπια θα ενσωματώσουν τη βουλγαρική μειονότητα στο Σύνταγμά τους.
Ωστόσο, η σημερινή κυβέρνηση του Χρίστιαν Μίτσκοσκι και του VMRO-DPMNE, παρά τη ρητορική υπέρ της ΕΕ, έχει απορρίψει ρητά αυτόν τον όρο, επιδεινώνοντας περαιτέρω τις διμερείς σχέσεις.
Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή του 2021, οι Βούλγαροι στη Βόρεια Μακεδονία ανέρχονται μόλις στο 0,2% του πληθυσμού, αριθμό που η Σόφια αμφισβητεί, ισχυριζόμενη ότι η βουλγαρική παρουσία είναι πολύ μεγαλύτερη.
Εκτίμηση: Μπλοκάρει και πάλι η Ευρωπαϊκή Πορεία των Σκοπίων;
Η νέα αυτή ένταση ουσιαστικά παγώνει τις όποιες ελπίδες της Βόρειας Μακεδονίας για ουσιαστική πρόοδο στις ενταξιακές διαδικασίες, καθώς η Σόφια διατηρεί σταθερά τη δυνατότητα επιρροής και παρέμβασης στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, προωθώντας τις πάγιες θέσεις της.
Ταυτόχρονα, η ρητορική Μίτσκοσκι, αν και ενισχύει το εσωτερικό πολιτικό προφίλ του, περιπλέκει τις σχέσεις τόσο με τη Βουλγαρία όσο και με τις Βρυξέλλες, μεταφέροντας το βαλκανικό αδιέξοδο για ακόμα μία φορά στο τραπέζι των Ευρωπαίων εταίρων.
Οι νέες εντάσεις αναδεικνύουν ότι οι ταυτότητες και η γλώσσα στα Βαλκάνια εξακολουθούν να αποτελούν “εκρηκτικά” θέματα, που επηρεάζουν την περιφερειακή σταθερότητα και τις γεωπολιτικές ισορροπίες.