Wolf warrior diplomacy: Ποια είναι η νέα πορεία της κινεζικής διπλωματίας και πώς πρέπει να ερμηνεύεται

από τον Mariano Varesano

Η ολοένα και πιο δυσκίνητη παρουσία της Κίνας στις τάξεις των μεγάλων δυνάμεων άνοιξε τον δρόμο, τα τελευταία χρόνια, για αλλαγή της στάσης του διπλωματικού επιτελείου στο Πεκίνο. Ας αναλύσουμε τις κύριες αιτίες, ερμηνείες και προοπτικές αυτού του μετασχηματισμού.

«Δεν μπορούμε ακόμα να αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας σαν ένα τρίχρονο παιδί αν έχουμε γίνει αγόρι πέντε ετών»: έτσι εξηγεί ο Lu Shaye, πρεσβευτής της Κίνας στη Γαλλία, την πρόσφατη αλλαγή στο διπλωματικό ύφος της χώρας του. Η απόσπαση, στην πραγματικότητα, είναι εμφανής: μόνο κατά τη διάρκεια του καθεστώτος του Μάο η Κίνα γνώρισε μια επιθετική και αρπακτική προσέγγιση στη διπλωματία, ενώ από τότε η νηφαλιότητα, η φιλοξενία και το «χαμηλό προφίλ» ήταν τα χαρακτηριστικά των διπλωματών του Πεκίνου. Αυτή η πολιτική άρχισε σταδιακά να εγκαταλείπεται μετά το 2008 -με την κρίση της Lehman Brothers και, αργότερα, την κινεζική υπέρβαση της ιαπωνικής οικονομίας, η οποία έδωσε στην Κίνα μεγαλύτερη ασφάλεια στη διεθνή οικονομία – και στη συνέχεια ανατράπηκε με την έλευση του Xi Jinping στην εξουσία και με την πανδημία Covid-19.

Τι είναι, λοιπόν, η «Wolf warrior diplomacy»;

Το όνομα “Wolf Warrior” προέρχεται από μια ταινία υπερπαραγωγής στην Κίνα που πυροδότησε ένα κύμα εθνικιστικής υπερηφάνειας αφηγούμενος την ιστορία ενός πράκτορα των κινεζικών ειδικών δυνάμεων που πολεμά ξένους μισθοφόρους. Επομένως, ο όρος υποδηλώνει έναν πιο επιθετικό και διεκδικητικό τρόπο διπλωματίας, τόσο στη ρητορική όσο και στην πράξη. Δεν λείπουν πρακτικά παραδείγματα: από την εμβληματική περίπτωση της Θάλασσας της Νότιας Κίνας μέχρι το ζήτημα της Ταϊβάν, το πέρασμα από τις κυρώσεις κατά της Αυστραλίας, την καταστολή στο Χονγκ Κονγκ, τον ακτιβισμό στη διαμάχη για το Senkaku / Diaoyu και πολλά άλλα.

Ωστόσο, οι πτυχές της αφήγησης και της επικοινωνίας είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικές. Μερικοί από τους κλασικούς πυλώνες της κινεζικής αφήγησης, όπως η αίσθηση της εκδίκησης ενάντια στον «αιώνα της ταπείνωσης» και την ιμπεριαλιστική Δύση και το κομφουκιανικό πνεύμα αρμονίας μεταξύ των εθνών, διοχετεύονται τώρα μέσω νέων καναλιών και με μια νέα προσέγγιση. Η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, για παράδειγμα, είναι εντελώς άνευ προηγουμένου για τους Κινέζους διπλωμάτες: αν μέχρι το 2020 απουσίαζαν σχεδόν εντελώς, μέχρι σήμερα υπάρχουν σχεδόν 200 θεσμικοί λογαριασμοί μόνο στο Twitter, οι οποίοι έχουν δει την ακόλουθη αύξηση τους, μέσα σε λίγα χρόνια , με τριψήφια ποσοστά. Και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αντιπροσωπεύουν το προνομιακό κανάλι επικοινωνίας για τους «λυκοπολεμιστές». Η πρώτη σημαντική περίπτωση επιτυχίας είναι αυτή του Zhao Lijian, εκπρόσωπου του Υπουργείου Εξωτερικών του Πεκίνου, ο οποίος το 2020 άρχισε να απαντά επιθετικά στην κριτική της χώρας του για εξάπλωση του κορωνοϊού και να διαδίδει ψευδείς ειδήσεις σύμφωνα με τις οποίες Η πραγματική προέλευση του ιού θα ήταν στο Μέριλαντ, στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτή ήταν μια απάντηση στην κυβέρνηση Τραμπ, η οποία χρησιμοποιούσε τον υποτιμητικό όρο «κινεζικός ιός». Η δυναμική της κοινωνικής επικοινωνίας μπορεί να βοηθήσει να ρίξει φως σε πιθανές ερμηνείες αυτής της νέας διπλωματικής τακτικής.

Επιθετική ή αμυντική τακτική;

Η διπλωματία του λύκου πολεμιστή γεννήθηκε ως εκ τούτου ως άμυνα έναντι των επιθέσεων από το εξωτερικό, αλλά αμέσως απορρίφθηκε ως προέκταση του κινεζικού εθνικισμού. Σε μια αντιστροφή της κλασικής κινεζικής στρατηγικής διαχείρισης πληροφοριών, που παραδοσιακά περιορίζεται στον έλεγχο και την καταστολή της διαφωνίας, οι λογαριασμοί που συνδέονται με το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας ξεκινούν τώρα εκστρατείες hashtag εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών (σημαντική η εκτεταμένη χρήση του #BlackLivesMatter μετά τον Τζορτζ Φλόιντ θάνατος), διαδίδουν θεωρίες συνωμοσίας που υποστηρίζονται από ορδές τρολ και ψεύτικους λογαριασμούς και δημιουργούν viral περιεχόμενο που κυμαίνεται από σατιρικά μιμίδια έως βίντεο πάντα με ιστορίες «ευτυχισμένων Ουιγούρων» για να βελτιώσουν τη δική τους εικόνα εξωτερικά.

Ωστόσο, το κοινό-στόχος σπάνια είναι η ξένη κοινή γνώμη. Τις περισσότερες φορές είναι οι ίδιοι οι ηγέτες του ΚΚΚ: ο ίδιος ο Σι φαίνεται να εκτιμά και να επιβραβεύει τις πιο διεκδικητικές συμπεριφορές, ακόμη και όταν καταλήγουν να είναι αντιπαραγωγικές, βλάπτοντας περαιτέρω την εικόνα της χώρας στο εξωτερικό. Υπό αυτή την έννοια, η ομιλία με την οποία ο Κινέζος ηγέτης απευθύνθηκε στο έθνος με την ευκαιρία της εκατονταετηρίδας του ΚΚΚ το 2021 έχει γίνει διάσημη: η απειλή, ωμή και βίαιη, είναι ότι οποιοσδήποτε θα προσπαθήσει να «καταπιέσει ή να υποτάξει» την Κίνα. θα βρει «το σπασμένο κεφάλι και το αίμα να ρέει σε έναν μεγάλο ατσάλινο τοίχο φτιαγμένο από σάρκα και αίμα περισσότερων από 1,4 δισεκατομμυρίων Κινέζων».

Ως εκ τούτου, η Κίνα δεν θεωρεί πλέον τον εαυτό της καθήκον να καθησυχάσει τη διεθνή κοινότητα για την «ειρηνική της άνοδο» και να δικαιολογήσει τον εαυτό της για την ανάπτυξη και το δικό της σύστημα διακυβέρνησης. Η μεγαλύτερη υπερηφάνεια και διεκδίκηση, ωστόσο, οδηγούν σε μεγαλύτερη έκθεση και συνεπώς σε νέους κινδύνους για την ασφάλεια: αυτό το μείγμα σοβινισμού και αυξανόμενης ανασφάλειας φαίνεται να είναι η βάση πάνω στην οποία μπολιάζεται το νέο στυλ κινεζικής διπλωματικής επικοινωνίας.

Το μέλλον της κινεζικής διπλωματίας

Δεν είναι όλοι οι διπλωμάτες του Πεκίνου πολεμιστές λύκων. Τα πιο παραδοσιακά μέλη του διπλωματικού σώματος επικρίνουν το νέο μονοπάτι και ζητούν επιστροφή στην ηρεμία και την αρμονία. Μεταξύ αυτών, ξεχωρίζει ο πρώην μακροχρόνιος πρέσβης στην Ουάσιγκτον Cui Tiankai, ο οποίος σε εναρκτήρια ομιλία σε συνέδριο τον Δεκέμβριο του 2021, ενώπιον αρκετών συναδέλφων του, επέκρινε την επιθετικότητα, την «τεμπελιά και την ανικανότητα» στη διπλωματία, καλώντας «πάντα να μια ιδέα του μεγάλου έθνους στο μυαλό, αντί να σκέφτομαι πάντα να γίνω διασημότητα στο διαδίκτυο». Ο ίδιος ο Xi, σε άλλη περίπτωση τον Μάιο του 2021, υπενθύμισε τη σημασία της «διεύρυνσης του κύκλου των φίλων» της Κίνας και της μεταρρύθμισης της εικόνας της χώρας με την έννοια του «αξιόπιστου, φιλικού και αξιοσέβαστου». Μερικοί από τους πιο διάσημους και σκληροπυρηνικούς πολεμιστές λύκων έχασαν πρόσφατα τις θέσεις τους – όπως ο πρώην Σουηδός πρεσβευτής Gui Congyou, ο οποίος παραιτήθηκε μετά από κατηγορίες για απειλή δημοσιογράφου ή ο εκδότης των Global Times Hu Xijin – ενώ ορισμένοι τυπικά πιο μετριοπαθείς διπλωμάτες έλαβαν προαγωγές. όπως ο Xiao Qian, πιο νηφάλιος και επαγγελματίας, μετακόμισε πρόσφατα από την πρεσβεία της Ινδονησίας στην ευαίσθητη πρεσβεία της Αυστραλίας.

Αυτά είναι ίσως σημάδια μιας μερικής αλλαγής πορείας στο κινεζικό διπλωματικό στυλ μετά την απότομη στροφή μετά την πανδημία. Ωστόσο, δεν πρέπει να αναμένεται πλήρης εγκατάλειψη της νέας διπλωματικής τακτικής. Η πρόσφατη ύφεση μπορεί να διαβαστεί υπό το φως ορισμένων ευαίσθητων γεγονότων που έχει δει ή θα δει η Κίνα το 2022, συμπεριλαμβανομένων των πρόσφατων Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων και του 20ου Συνεδρίου του ΚΚΚ στο οποίο ο Σι θα επιδιώξει επανεκλογή σε όλα του τα αξιώματα: γεγονότα που ωθούν το Πεκίνο να αναζητήσει εξωτερική σταθερότητα προκειμένου να επικεντρωθεί σε εσωτερικά ζητήματα. Επιπλέον, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία θα μπορούσε να οδηγήσει την Κίνα σε μια περαιτέρω προσωρινή χαλάρωση της διπλωματικής επιθετικότητας προς τη Δύση: αυτό θα της επέτρεπε να διατηρήσει μια ουδέτερη εικόνα ενώ θα παρείχε περισσότερο ή λιγότερο συγκαλυμμένη υποστήριξη στη Μόσχα. Πέρα από τις ενδεχόμενες καταστάσεις, ωστόσο, η διπλωματία των λύκων πολεμιστών φαίνεται να είναι εδώ για να μείνει. Αποτελεί μέρος της ευρύτερης συνειδητοποίησης της Κίνας για τις δυνατότητες και τον ρόλο της στο διεθνές πλαίσιο, και ταυτόχρονα αντιπροσωπεύει μια άμυνα έναντι πραγματικών ή εικαζόμενων εξωτερικών επιθέσεων που φαίνεται να επηρεάζουν αποτελεσματικά τον εθνικισμό της κυβέρνησης και του πληθυσμού.

Πηγή: geopolitica.info

Ακολουθήστε το Sahiel.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.