Ελλάδα – Λιβύη: Πού οδηγεί η γεωπολιτική κόντρα και ποιος κρατά τα κλειδιά της Ανατολικής Μεσογείου

Η ένταση μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης επανέρχεται στο προσκήνιο με ανησυχητικό τρόπο, με φόντο τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και την αναβίωση των διεθνών διεκδικήσεων επί θαλάσσιων ζωνών. Εδώ και χρόνια, από το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, οι σχέσεις των δύο χωρών παραμένουν τεταμένες — με διπλωματικές βεντάλιες, γεωστρατηγικές αναδιπλώσεις και αρκετό παρασκήνιο.

Ιστορικό Υπόβαθρο:

Η κρίση πυροδοτήθηκε το 2019, όταν η κυβέρνηση Σάρατζ στην Τρίπολη, υποστηριζόμενη τότε από την Τουρκία, υπέγραψε μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης με την Άγκυρα, το οποίο αγνοεί πλήρως την ελληνική υφαλοκρηπίδα και ειδικά την ύπαρξη της Κρήτης, της Καρπάθου και της Ρόδου. Η Αθήνα αντέδρασε άμεσα, κηρύσσοντας το μνημόνιο άκυρο και παράνομο σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας (UNCLOS).

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν λύθηκε — και έκτοτε η κατάσταση στη Λιβύη παραμένει χαοτική. Η χώρα δεν έχει ενιαία κυβέρνηση, με δύο αντίπαλες διοικήσεις: τη Δυτική Λιβύη της Τρίπολης (υπέρ της Τουρκίας) και την Ανατολική Λιβύη (υπό τον Χαφτάρ, που συνεργάζεται με την Αίγυπτο και τη Γαλλία).

Πρόσφατες Εξελίξεις:

• Η πρόσφατη επανενεργοποίηση του τουρκολιβυκού μνημονίου από αξιωματούχους της Τρίπολης προκάλεσε νέα ρήξη με την Αθήνα.

• Η Ελλάδα, μέσω του ΥΠΕΞ Γιώργου Γεραπετρίτη, ζήτησε ξεκάθαρες εξηγήσεις για τις επαφές Τούρκων αξιωματούχων με τη λιβυκή κυβέρνηση.

• Η Αίγυπτος έχει ήδη χαρακτηρίσει το μνημόνιο ανυπόστατο, ενώ και η Γαλλία στέλνει πλοία επιτήρησης στη Μεσόγειο.

• Η Τουρκία ενισχύει συνεχώς τη στρατιωτική της παρουσία στη Λιβύη με UAV, μισθοφόρους και υποδομές – μια de facto κατοχή με το γάντι.

Εκτίμηση:

Η Λιβύη σήμερα θυμίζει πιόνι σε γεωπολιτικό σκάκι. Δεν έχει σταθερό κράτος, δεν έχει ξεκάθαρη εξωτερική πολιτική και λειτουργεί με βάση τα συμφέροντα των ισχυρών που την ελέγχουν κατά περιοχές. Αυτό δυσκολεύει κάθε προσπάθεια σοβαρής διπλωματικής επίλυσης.

Για την Ελλάδα, η κόντρα δεν είναι μόνο νομική ή διπλωματική – είναι ζήτημα εθνικής κυριαρχίας. Αν το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο αποκτήσει κάποια διεθνή «νομιμοποίηση», τότε ανοίγει επικίνδυνος δρόμος για την αμφισβήτηση της ελληνικής ΑΟΖ όχι μόνο από την Τουρκία, αλλά και από άλλες χώρες που παρακολουθούν πώς “μοιράζεται η τράπουλα”.

Επιπτώσεις για Ελλάδα – Δύση:

• Για την Ελλάδα, η υπόθεση απαιτεί σταθερή στρατηγική και ενεργητική διπλωματία. Η Αθήνα πρέπει να προχωρήσει σε διεθνείς συμμαχίες, κυρίως με Αίγυπτο, Γαλλία και Ιταλία, και να ενισχύσει τις ναυτικές της δυνατότητες στην Ανατολική Μεσόγειο.

• Για τη Δύση, η Λιβύη παραμένει μια «μαύρη τρύπα» ασφαλείας. Αν η Τουρκία εδραιωθεί στρατιωτικά εκεί, τότε αποκτά στρατηγικό έλεγχο από Αδριατική μέχρι Σουδάν.

• Για την Τουρκία, η Λιβύη είναι το όχημα προς ένα νεο-οθωμανικό αποτύπωμα. Και η επιτυχία του σχεδίου αυτού θα κριθεί από το αν οι Δυτικοί θα αντιδράσουν σοβαρά ή θα περιοριστούν σε δηλώσεις και “έντονη ανησυχία”.

Πηγή: sahiel.gr