Περίληψη Άρθρου
–
Sahiel.gr
- Η τριμερής συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι στη Σενζέν δημιουργεί νέα δεδομένα στη διπλωματία των μεγάλων δυνάμεων.
- Ο Πούτιν καλεί τους Ευρωπαίους να αποδεχθούν έναν συμβιβασμό για την Ουκρανία πριν επιδεινωθούν οι συνθήκες.
- Η αναφορά στη Γιάλτα του 1945 αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τις σφαίρες επιρροής και τη διεθνή τάξη.
- Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει τον κίνδυνο περιορισμένης συμμετοχής στις αποφάσεις που αφορούν την ασφάλειά της.
- Η Κίνα ενισχύει τον διπλωματικό της ρόλο, χωρίς να εγκαταλείπει τις ιδιαίτερες στρατηγικές επιδιώξεις της.
Η ιστορική τριμερής συνάντηση των ηγετών των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Κίνας στη Σενζέν, στις 19 Νοεμβρίου 2026, ενδέχεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τις μελλοντικές γεωπολιτικές ισορροπίες. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ βρέθηκαν στο ίδιο τραπέζι, σε μια συγκυρία κατά την οποία ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται και η διεθνής ασφάλεια δοκιμάζεται από διαδοχικές κρίσεις.
Γράφει ο Αναστάσιος Βλαχάκης
Ωστόσο, το σημαντικότερο μήνυμα δεν προέκυψε αποκλειστικά από τη συνάντηση, αλλά από τις δηλώσεις που ακολούθησαν.
Ο Ρώσος πρόεδρος κάλεσε ουσιαστικά τους Ευρωπαίους να αποδεχθούν τις πραγματικότητες που διαμορφώνονται στην Ουκρανία, προειδοποιώντας ότι η καθυστέρηση ενός συμβιβασμού ενδέχεται να οδηγήσει σε δυσμενέστερες συνθήκες.
Παράλληλα, η αναφορά του στη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945 επανέφερε ένα θεμελιώδες ερώτημα Μπορούν οι μεγάλες δυνάμεις να επανακαθορίσουν την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των ευρωπαϊκών κρατών;
Η τριμερής της Σενζέν: Μια συνάντηση με παγκόσμιο συμβολισμό

Η συνάντηση των τριών ηγετών πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο της συνόδου APEC, με την κινεζική πλευρά να προβάλλει την ανάγκη σταθερότητας στις σχέσεις των μεγάλων δυνάμεων.
Ο Σι Τζινπίνγκ υποστήριξε ότι οι τρεις χώρες οφείλουν να εγκαταλείψουν τη νοοτροπία του Ψυχρού Πολέμου και να αναζητήσουν τρόπους ειρηνικής συνύπαρξης. Από την πλευρά του, ο Τραμπ εξέφρασε την επιθυμία να συμβάλουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα στον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο Πούτιν χαρακτήρισε τη συνάντηση σημαντικό κεφάλαιο στην ιστορία της διπλωματίας, υπογραμμίζοντας την ανάγκη συνέχισης του διαλόγου.
Η πολιτική σημασία είναι εμφανής. Η Ρωσία, παρά τις δυτικές κυρώσεις και τη συνεχιζόμενη αντιπαράθεση με το ΝΑΤΟ, συμμετέχει σε έναν διάλογο κορυφής με τις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη.
Για τη Μόσχα, αυτό συνιστά διπλωματικό κέρδος. Για την Ουάσινγκτον, αποτελεί ευκαιρία διαχείρισης πολλαπλών ανταγωνισμών. Για το Πεκίνο, ενισχύει την εικόνα της Κίνας ως δύναμης που μπορεί να φιλοξενεί κρίσιμες διεθνείς διαβουλεύσεις.
Ωστόσο, η διπλωματική επιτυχία μιας συνάντησης δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με συμφωνία επί των ουσιαστικών διαφορών.
Το μήνυμα Πούτιν: Συμβιβασμός ή δυσμενέστερη πραγματικότητα
Ο Ρώσος πρόεδρος υποστήριξε ότι οι ουκρανικές αρχές και οι Ευρωπαίοι υποστηρικτές τους δεν εμφανίζονται έτοιμοι να αποδεχθούν μια συμβιβαστική διευθέτηση. Προειδοποίησε, παράλληλα ότι η εξέλιξη των γεγονότων μπορεί να καταστήσει αναπόφευκτη την αντιμετώπιση δυσκολότερων πραγματικοτήτων.
Η ρωσική ηγεσία επιδιώκει να μετατρέψει τις στρατιωτικές εξελίξεις σε πολιτικά διαπραγματευτικά πλεονεκτήματα. Η λογική είναι ότι όσο παρατείνεται η σύγκρουση, τόσο περισσότερο μπορεί να μεταβάλλεται η ισορροπία δυνάμεων.
Αυτό, όμως δεν αποτελεί βέβαιη πρόβλεψη. Η πορεία του πολέμου εξαρτάται από τη στρατιωτική αντοχή των αντιμαχόμενων πλευρών, την οικονομική υποστήριξη, τη δυτική βοήθεια και τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις. Επιπλέον, η ουκρανική θέση στηρίζεται στην αρχή ότι τα διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορα δεν μπορούν να τροποποιούνται διά της βίας.
Επομένως, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο εάν θα υπάρξει συμβιβασμός, αλλά ποιο θα είναι το περιεχόμενό του και ποιες εγγυήσεις θα αποτρέψουν μια νέα σύγκρουση.
Η αναφορά στη Γιάλτα του 1945 και το ιστορικό της βάρος

Η αναφορά του Πούτιν στη Γιάλτα δεν ήταν τυχαία. Τον Φεβρουάριο του 1945, ο Φραγκλίνος Ρούσβελτ, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Ιωσήφ Στάλιν συναντήθηκαν στην Κριμαία για να συζητήσουν τη μεταπολεμική οργάνωση της Ευρώπης.
Η Διάσκεψη δεν καθόρισε μόνη της όλες τις μεταπολεμικές διαιρέσεις, αλλά συνέβαλε στη διαμόρφωση του πλαισίου μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε η αντιπαράθεση Ανατολής και Δύσης.
Ο Πούτιν υποστήριξε ότι στη Γιάλτα οι ηγέτες δεν μοίρασαν αυθαίρετα τον κόσμο, αλλά αναγνώρισαν τις πραγματικότητες που είχαν δημιουργηθεί από τον πόλεμο.
Μια νέα συμφωνία μεγάλων δυνάμεων δεν θα μπορούσε να αποκτήσει διαρκή νομιμοποίηση εάν αγνοούσε αυτές τις αρχές. Η έννοια της «νέας Γιάλτας», επομένως, αποτελεί προς το παρόν γεωπολιτική ερμηνεία και όχι τεκμηριωμένη περιγραφή μιας νέας διεθνούς συμφωνίας.
Η Ευρώπη μπροστά στον κίνδυνο του στρατηγικού παραγκωνισμού
Την ώρα που οι τρεις ηγέτες συναντώνταν στην Κίνα, οι ευρωπαϊκές χώρες επιχειρούσαν να διαμορφώσουν κοινή θέση για το Ουκρανικό.
Στο Βερολίνο πραγματοποιήθηκε συνάντηση της λεγόμενης «Συμμαχίας των Προθύμων», με αντικείμενο τη συνέχιση της υποστήριξης προς το Κίεβο και τη συμμετοχή των Ευρωπαίων στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις. Παράλληλα, είχε συμφωνηθεί η δημιουργία ευρωπαϊκής διαπραγματευτικής ομάδας, χωρίς όμως να έχει διασφαλιστεί ότι η Μόσχα θα αποδεχθεί τη συμμετοχή της.
Το παράδοξο είναι ότι η Ευρώπη επωμίζεται σημαντικό μέρος του οικονομικού και πολιτικού κόστους του πολέμου, αλλά δεν έχει εξασφαλίσει αντίστοιχη επιρροή στη διαδικασία διαμόρφωσης μιας ενδεχόμενης ειρήνης. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Ευρωπαίοι έχουν ήδη αποκλειστεί από τις διαπραγματεύσεις. Σημαίνει, όμως, ότι καλούνται να αποδείξουν πως μπορούν να αποτελέσουν αυτόνομο στρατηγικό παράγοντα.
Ο ρόλος της Κίνας και η νέα πολυπολική πραγματικότητα
Η Κίνα αντιμετωπίζει τη σύγκρουση στην Ουκρανία μέσα από το πρίσμα του ευρύτερου ανταγωνισμού της με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Πεκίνο επιδιώκει σταθερές εμπορικές σχέσεις, πρόσβαση σε ενεργειακούς πόρους και ενίσχυση της διεθνούς επιρροής του.
Η συνεργασία με τη Ρωσία εξυπηρετεί ορισμένους από αυτούς τους στόχους. Ωστόσο, η Κίνα δεν έχει συμφέρον να διακινδυνεύσει ανεξέλεγκτη αντιπαράθεση με τις δυτικές οικονομίες. Επομένως, η κινεζική συμμετοχή στην τριμερή δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως απόδειξη συγκρότησης ενιαίου μετώπου των τριών δυνάμεων.
Αντιθέτως, πρόκειται για μια σύνθετη διαδικασία ανταγωνισμού και συνεργασίας, στην οποία κάθε πρωτεύουσα επιδιώκει διαφορετικά ανταλλάγματα. Η πολυπολικότητα δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά σταθερότητα. Μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες διπλωματικής εξισορρόπησης, αλλά και νέους ανταγωνισμούς για την κατανομή της ισχύος.
Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για Ελλάδα και Κύπρο
Για την Ελλάδα και την Κύπρο, η συζήτηση περί νέων σφαιρών επιρροής έχει ιδιαίτερη σημασία.
- Η ελληνική εξωτερική πολιτική στηρίζεται διαχρονικά στην ανάγκη προστασίας της εθνικής κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας και του διεθνούς δικαίου.
- Η Κυπριακή Δημοκρατία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής του 1974 και της συνεχιζόμενης κατοχής τμήματος του εδάφους της.
Η αποδοχή μιας διεθνούς λογικής σύμφωνα με την οποία η στρατιωτική ισχύς δημιουργεί αυτομάτως νόμιμα εδαφικά δικαιώματα θα μπορούσε να δημιουργήσει επικίνδυνα προηγούμενα.
Ταυτόχρονα, η Αθήνα οφείλει να παρακολουθεί τις μεταβολές στις σχέσεις Ουάσινγκτον, Μόσχας και Πεκίνου, χωρίς να θεωρεί δεδομένο ότι οι προτεραιότητες των μεγάλων δυνάμεων θα συμπίπτουν πάντοτε με τα ελληνικά συμφέροντα.
Η ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας, η διατήρηση αξιόπιστων συμμαχιών και η ενεργός παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις εθνικής ασφάλειας. Η ιστορική εμπειρία υπενθυμίζει ότι τα μικρότερα κράτη χρειάζονται ισχυρή διπλωματία, θεσμική συνέχεια και εθνική στρατηγική, ιδιαίτερα όταν μεταβάλλονται οι διεθνείς ισορροπίες.
Τρία πιθανά σενάρια για την επόμενη ημέρα
Η τριμερής συνάντηση δεν κατέληξε σε συνολική συμφωνία για την Ουκρανία. Σύμφωνα με το Associated Press, η κοινή δήλωση των ηγετών δεν περιλάμβανε συγκεκριμένη διευθέτηση του πολέμου.
Το δεύτερο είναι η συνέχιση του πολέμου φθοράς, με περιοδικές διπλωματικές πρωτοβουλίες που δεν θα οδηγούν σε ουσιαστική συμφωνία.
Το τρίτο περισσότερο ανησυχητικό, είναι η προσπάθεια επιβολής μιας διευθέτησης που θα εξυπηρετεί πρωτίστως τις ισορροπίες των μεγάλων δυνάμεων, χωρίς επαρκή αποδοχή από τα άμεσα εμπλεκόμενα κράτη.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε προσωρινή αποκλιμάκωση, χωρίς να αντιμετωπίσει τις βαθύτερες αιτίες της σύγκρουσης.
Επίλογος: Η ειρήνη δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην ισχύ
Το μήνυμα Πούτιν προς τους Ευρωπαίους μετά την τριμερή της Σενζέν αποτελεί περισσότερο από μια διπλωματική προειδοποίηση.
Αποτυπώνει την προσπάθεια της Ρωσίας να συνδέσει τη διευθέτηση του Ουκρανικού με μια ευρύτερη αναθεώρηση των σχέσεων ασφαλείας στην Ευρώπη. Η ιστορική αναφορά στη Γιάλτα υπογραμμίζει αυτή τη φιλοδοξία, χωρίς όμως να αποδεικνύει ότι έχει ήδη διαμορφωθεί μια νέα παγκόσμια συμφωνία.
Για την Ευρώπη, το πραγματικό δίλημμα δεν είναι εάν θα συνομιλήσει με τη Ρωσία, αλλά εάν θα μπορέσει να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις με ουσιαστική στρατηγική βαρύτητα.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο, το συμπέρασμα είναι ακόμη πιο συγκεκριμένο: Η διεθνής σταθερότητα απαιτεί ισορροπία ισχύος, αλλά η εθνική ασφάλεια προϋποθέτει και σεβασμό στην κυριαρχία των κρατών.
Το κρίσιμο ερώτημα που αφήνει πίσω της η Σενζέν είναι εάν ο κόσμος εισέρχεται σε μια εποχή πραγματικής διπλωματικής συνεννόησης ή σε μια νέα περίοδο ανταγωνισμού, όπου οι ισχυροί θα επιδιώκουν να καθορίζουν τους κανόνες για όλους τους υπόλοιπους.






