Uriel Araujo, ερευνητής με έμφαση στις διεθνείς και εθνοτικές συγκρούσεις
Σε δήλωση που εξέδωσε στις 24 Ιανουαρίου, την οποία υποστηρίζουν και άλλοι Ρεπουμπλικάνοι κυβερνήτες, ο κυβερνήτης του Τέξας αναφέρει, στην πρώτη κιόλας γραμμή, ότι “η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει παραβιάσει τη συμφωνία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των πολιτειών”. Η διατύπωση αυτή μοιάζει πολύ με εκείνη της περίφημης πρώτης γραμμής του διατάγματος του Τέξας που αποτελούσε μέρος των νόμων περί απόσχισης του 1861, οι οποίοι ψηφίστηκαν από τις δεκατρείς ομόσπονδες πολιτείες την ίδια χρονιά που ξεκίνησε ο αμερικανικός εμφύλιος πόλεμος. Η πρώτη γραμμή του διατάγματος του Τέξας του 1861 έχει ως εξής: “Η Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση απέτυχε να εκπληρώσει τους σκοπούς του συμφώνου ένωσης μεταξύ αυτών των Πολιτειών, παρέχοντας προστασία είτε στα πρόσωπα του λαού μας σε ένα εκτεθειμένο σύνορο, είτε στην περιουσία των πολιτών μας”. Η ιδέα ότι ο κυβερνήτης του Τέξας θα μπορούσε να επικαλεστεί την ίδια νομική θεωρία του “συμφώνου” που δικαιολόγησε την απόσχιση πριν από 163 χρόνια έχει προκαλέσει ανησυχία, Τι συμβαίνει;
Υπάρχει μια συνεχιζόμενη μεταναστευτική κρίση που κλιμακώνεται στα σύνορα Μεξικού-ΗΠΑ εδώ και λίγο καιρό. Υπάρχει μια σχετική κρίση ναρκωτικών και καρτέλ, τόσο σοβαρή, που κορυφαίοι πολιτικοί των ΗΠΑ έχουν φτάσει στο σημείο να συζητούν την αποστολή ειδικών δυνάμεων στο Μεξικό για την καταπολέμηση των εν λόγω καρτέλ ναρκωτικών. Όσον αφορά το πρόβλημα των συνόρων, παίρνοντας την κατάσταση στα χέρια του, εν μέσω μιας διαφοράς δικαιοδοσίας, ο Γκρεγκ Άμποτ, κυβερνήτης της αμερικανικής πολιτείας του Τέξας, κατέλαβε μέρος των συνόρων αυτών, ενώ απέκλεισε τους ομοσπονδιακούς πράκτορες της συνοριοφυλακής των ΗΠΑ από μια περιοχή του Eagle Pass, η οποία έχει πλέον περιφραχθεί με συρματόπλεγμα. Ο Άμποτ ισχυρίζεται ότι “η συνταγματική εξουσία του Τέξας να υπερασπίζεται και να προστατεύει τον εαυτό του” στην πραγματικότητα “είναι ο υπέρτατος νόμος της χώρας και υπερισχύει οποιουδήποτε αντίθετου ομοσπονδιακού νόμου”.
Η κατάσταση συνεχίζεται από τις 10 Ιανουαρίου, με σχετικά μικρή απήχηση στα κύρια μέσα ενημέρωσης, γεγονός που είναι αρκετά περίεργο. Αυτό άλλωστε δεν είναι απλώς μια συνοριακή κρίση, αλλά μάλλον μια μείζονα πολιτική κρίση που απειλεί τη σταθερότητα και τους θεσμούς σε μια χώρα που μόνο ως παρακμάζουσα υπερδύναμη μπορεί να περιγραφεί.
Αυτή η εξέλιξη, αν και δραματική, απέχει πολύ από το να είναι κάτι εντελώς απρόβλεπτο – και σίγουρα δεν αποτελεί καλό σημάδι, λαμβάνοντας υπόψη τις επερχόμενες προεδρικές εκλογές, τον αριθμό των συγκρούσεων δι’ αντιπροσώπων στις οποίες έχει εμπλακεί διεθνώς το Ουάσιγκτον, αλλά και το γεγονός ότι από το 2016 η νομιμότητα των αμερικανικών εκλογών αμφισβητείται όλο και περισσότερο.
Πίσω στο 1998, ο Ρώσος πολιτικός επιστήμονας Ιγκόρ Παναρίν θεωρούσε ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να “διαλυθούν” ως ενιαίο έθνος-κράτος μέχρι το 2010 (διασπώντας σε έξι δημοκρατίες)- ένα σενάριο “βαλκανοποίησης” που εξακολουθούσε να υποστηρίζει ότι ήταν πιθανό το 2008. Ένα τέτοιο σενάριο δεν έχει υλοποιηθεί μέχρι στιγμής, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι σίγουρα λιγότερο ενωμένες ως έθνος μέχρι τώρα – και θα πρέπει να περιμένουμε ότι θα γίνει χειρότερα.
Το 2017, ο ειδικός σε θέματα εθνικής ασφάλειας Κελτ Μινς δήλωσε στο περιοδικό The New Yorker ότι υπάρχει “πιθανότητα εξήντα τοις εκατό για εμφύλιο πόλεμο” στις ΗΠΑ “τα επόμενα δέκα έως δεκαπέντε χρόνια”, λόγω της “παγιωμένης εθνικής πόλωσης” και των “αποδυναμωμένων θεσμών”, μεταξύ άλλων. Τον Αύγουστο του 2020, γράφοντας για την εποχή μας των “αμφισβητούμενων προεδριών”, σχολίασα πώς οι εκλογές του πρώην προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ το 2016 ήταν “έντονα αμφισβητούμενες” (με “άγριες κατηγορίες” για “ρωσική ανάμιξη”). Το 2020, έγραφα επίσης, πολλοί παρατηρητές είχαν ήδη προβλέψει ότι οι τότε επερχόμενες (2020) εκλογές κινδύνευαν να μην γίνουν “γρήγορα αποδεκτές”, στο πλαίσιο της επιδημίας του κοροναϊού και των διαδηλώσεων της Antifa που εξαπλώνονταν σε όλη τη χώρα.
Η ορκωμοσία του ίδιου του νυν προέδρου, τον Ιανουάριο του 2020, δεν ήταν στην πραγματικότητα απαλλαγμένη από ανησυχίες για πραξικόπημα ή μείζονα πολιτική κρίση. Ακριβώς το αντίθετο: το Πεντάγωνο εξουσιοδότησε μάλιστα όχι λιγότερα από 25.000 μέλη της Εθνοφρουράς για να υποστηρίξουν την ορκωμοσία του Τζο Μπάιντεν, ενώ η Ουάσινγκτον παρέμεινε σε κατάσταση ύψιστου συναγερμού. Η εξέγερση υπέρ του Τραμπ στις 6 Ιανουαρίου στο Καπιτώλιο την ίδια χρονιά θεωρήθηκε σε μεγάλο βαθμό ως απόπειρα πραξικοπήματος, έχοντας θέσει σε πραγματικό θανάσιμο κίνδυνο κορυφαία μέλη της αμερικανικής κυβέρνησης. Τουλάχιστον πέντε άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και πολλοί τραυματίστηκαν, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από 170 αστυνομικών. Οι “διαδηλωτές” ήταν πάνω από 2.000 άτομα, συμπεριλαμβανομένων των Oath Keepers, των Proud Boys και των μελών της πολιτοφυλακής Three-Percenter, που εισέβαλαν στο Καπιτώλιο. Στόχος τους ήταν να εμποδίσουν την κοινή συνεδρίαση του αμερικανικού Κογκρέσου να καταμετρήσει τις ψήφους του Εκλεκτορικού Σώματος, όπως προβλέπει το πρωτόκολλο, για να πιστοποιήσει και να επισημοποιήσει τη νίκη του εκλεγμένου προέδρου Τζο Μπάιντεν. Έτσι, οι ταραξίες, ενεργώντας με την πεποίθηση ότι οι εκλογές του 2020 είχαν κλαπεί από το Δημοκρατικό Κόμμα του Τζο Μπάιντεν (πεποίθηση που συμμερίζεται και ο ίδιος ο Τραμπ), ήλπιζαν να ανατρέψουν τελικά την εν λόγω εκλογή – χωρίς αποτέλεσμα.
Αποδεικνύεται ότι, σύμφωνα με ένα μακροσκελές, λεπτομερές και ελάχιστα προβεβλημένο άρθρο του περιοδικού Time του 2021, “κατά κάποιον τρόπο, ο Τραμπ είχε δίκιο”, διότι, γράφει η δημοσιογράφος Molly Ball, “υπήρχε μια συνωμοσία που εκτυλισσόταν στο παρασκήνιο” (για να αποτραπεί μια νίκη του Τραμπ), η οποία περιελάμβανε “μια άτυπη συμμαχία μεταξύ αριστερών ακτιβιστών και επιχειρηματικών τιτάνων”. Η συμμαχία αυτή επισημοποιήθηκε σε μια “κοινή δήλωση του Εμπορικού Επιμελητηρίου των ΗΠΑ και της AFL-CIO” (η τελευταία είναι η μεγαλύτερη συνδικαλιστική ομοσπονδία της χώρας). Αυτές οι εργασίες των “σκιωδών προεκλογικώς δραστηριοποιούμενων” εμπλέκουν “κάθε πτυχή των εκλογών”: “έκαναν τις πολιτείες να αλλάξουν τα συστήματα ψηφοφορίας και τους νόμους και βοήθησαν στην εξασφάλιση εκατοντάδων εκατομμυρίων σε δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση. Απέκρουσαν τις αγωγές καταστολής των ψηφοφόρων, στρατολόγησαν στρατιές εκλογικών υπαλλήλων και έκαναν εκατομμύρια ανθρώπους να ψηφίσουν για πρώτη φορά ταχυδρομικά”. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, “σχεδόν το μισό εκλογικό σώμα ψήφισε με επιστολική ψήφο το 2020, πρακτικά μια επανάσταση στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι ψηφίζουν”.
Λοιπόν, λαμβάνοντας υπόψη ένα τόσο περίεργο πλαίσιο, δεν είναι να απορεί κανείς, λοιπόν, που τον Ιούνιο του 2023 το ένα τρίτο των Αμερικανών Αμερικανών εξακολουθούσε να έχει αμφιβολίες για το αποτέλεσμα των εκλογών του 2020. Βρισκόμαστε στο 2024, οι προκριματικές εκλογές για τις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ βρίσκονται σε εξέλιξη και ο Τραμπ, που είναι και πάλι υποψήφιος, προηγείται οριακά του Μπάιντεν. Το πρόβλημα είναι ότι μόλις τον Απρίλιο του 2023, ο Τραμπ συνελήφθη και τέθηκε για λίγο υπό κράτηση, κάτι που, όπως υποστήριξα, κυρίως απέτυχε, με τη δημοτικότητά του να αυξάνεται – η χρονική στιγμή της απαγγελίας κατηγοριών είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Στις 19 Δεκεμβρίου, μια απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Κολοράντο απαγόρευσε στον Τραμπ να θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία, γεγονός που ώθησε τον υποδιοικητή του Τέξας Νταν Πάτρικ να προτείνει “να βγάλουμε τον Μπάιντεν από το ψηφοδέλτιο στο Τέξας” λόγω της μεταναστευτικής κρίσης.
Επιστρέφοντας στην αντιπαράθεση στα σύνορα του Τέξας με την Ουάσινγκτον, το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων προειδοποιεί ότι η κλιμάκωση της έντασης “απειλεί με θανατηφόρα αποτελέσματα”. Μια αυτοκινητοπομπή φορτηγών από τη Βιρτζίνια, με χριστιανούς εθνικιστές (υποτίθεται οπλισμένους) διαδηλωτές που αυτοαποκαλούνται “Στρατός του Θεού” κατευθύνεται προς τα σύνορα, για να υποστηρίξει τις αρχές του Τέξας. Δεν είναι λιγότεροι από 25 Ρεπουμπλικάνοι κυβερνήτες (δηλαδή κάθε πολιτεία υπό Ρεπουμπλικανική ηγεσία) έχουν υπογράψει επιστολή υποστήριξης της εξέγερσης του Τέξας – αυτό αντιστοιχεί στις μισές από τις 50 πολιτείες που απαρτίζουν τις ΗΠΑ, παρεμπιπτόντως. Ο κυβερνήτης της Φλόριντα, Ron DeSantis, με τη σειρά του έχει αναπτύξει πρόσθετα στρατεύματα στα σύνορα με το Τέξας, για να υποστηρίξει τις επιχειρήσεις ασφαλείας εκεί και “να βοηθήσει το Τέξας να οχυρώσει αυτά τα σύνορα”, σε ξεκάθαρη περιφρόνηση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Επιπλέον, οι αποσχιστικοί λόγοι αυξάνονται, με το (μικρό ακόμα) αποσχιστικό κίνημα που υποστηρίζει ότι το “Texit” πλησιάζει.
Μέχρι σήμερα, οι Αμερικανοί πρόεδροι αυτοαποκαλούνται “ηγέτες του ελεύθερου κόσμου”, ενώ η Ουάσινγκτον περιγράφεται συνήθως ως “παγκόσμιος αστυνόμος”. Αυτή η περιγραφή μπορεί να μην αποδίδει σε μεγάλο βαθμό την πραγματική κατάσταση των πραγμάτων.
Αυτή η υπερεκτεταμένη υπερδύναμη καλά θα έκανε να επιδείξει αυτοσυγκράτηση, εστιάζοντας παράλληλα στην επίλυση των δικών της εσωτερικών συγκρούσεων, οι οποίες απειλούν την ίδια την ενότητά της.
Ειλικρινά,
Uriel Araujo
Υποψήφιος διδάκτωρ (UnB), δημοσιογράφος
Απόδοση στα ελληνικά Sahiel.gr σε συνεργασία με infobrics.org
