Η εμπορική συμφωνία ΕΕ–Mercosur και οι επιπτώσεις στους Ευρωπαίους αγρότες

Η μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία στην ιστορία της Ευρώπης

Η Ευρωπαϊκή Ένωση οδηγείται στην ολοκλήρωση της μεγαλύτερης εμπορικής συμφωνίας που έχει υπογράψει ποτέ, με το μπλοκ της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη). Μετά από περισσότερα από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, το σχέδιο συμφωνίας φιλοδοξεί να δημιουργήσει μια ενιαία αγορά άνω των 700 εκατομμυρίων πολιτών, μειώνοντας δραστικά δασμούς και εμπορικά εμπόδια.

Γράφει ο Αναστάσιος Βλαχάκης

Σε γεωπολιτικό επίπεδο, η συμφωνία παρουσιάζεται ως απάντηση της Ευρώπης στη διεύρυνση της κινεζικής και αμερικανικής επιρροής στη Λατινική Αμερική. Ωστόσο, στο εσωτερικό της ΕΕ, η συζήτηση επικεντρώνεται αλλού: στον άμεσο αντίκτυπο που θα έχει στον αγροτικό κόσμο της Ευρώπης.

Τι προβλέπει η συμφωνία για τα αγροτικά προϊόντα

Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur περιλαμβάνει:

• Σημαντική μείωση ή κατάργηση δασμών σε αγροτικά προϊόντα της Νότιας Αμερικής

• Εισαγωγικές ποσοστώσεις βοείου κρέατος, πουλερικών και ζάχαρης με ευνοϊκούς όρους

• Ευκολότερη πρόσβαση προϊόντων χαμηλότερου κόστους στις ευρωπαϊκές αγορές

• Προστασία ορισμένων ευρωπαϊκών προϊόντων ΠΟΠ, χωρίς όμως να καλύπτεται το σύνολο της αγροτικής παραγωγής

Στην πράξη, η Ευρώπη ανοίγει την αγορά της σε αγροτικά προϊόντα που παράγονται με χαμηλότερα εργασιακά, περιβαλλοντικά και υγειονομικά πρότυπα, δημιουργώντας σοβαρές ανισορροπίες.

Οι Ευρωπαίοι αγρότες στο επίκεντρο της πίεσης

Οι αγρότες σε Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία, Πολωνία και Ελλάδα προειδοποιούν ότι η συμφωνία:

• Θα συμπιέσει τις τιμές παραγωγού

• Θα οδηγήσει σε αθέμιτο ανταγωνισμό, καθώς οι παραγωγοί της Mercosur δεν υπόκεινται στους αυστηρούς ευρωπαϊκούς κανονισμούς

• Θα επιταχύνει την εγκατάλειψη της υπαίθρου και τη συγκέντρωση γης σε λίγους

• Θα πλήξει ιδιαίτερα την κτηνοτροφία και τις μικρομεσαίες εκμεταλλεύσεις

Δεν είναι τυχαίο ότι αγροτικές οργανώσεις μιλούν ανοιχτά για «θυσία της ευρωπαϊκής γεωργίας στον βωμό του παγκόσμιου εμπορίου».

Περιβάλλον, τρόφιμα και διπλά μέτρα

Ένα από τα μεγαλύτερα σημεία τριβής αφορά το περιβάλλον. Την ώρα που η ΕΕ επιβάλλει στους δικούς της αγρότες πολιτικές “πράσινης μετάβασης”, αποδέχεται εισαγωγές προϊόντων που συνδέονται με:

• Αποψίλωση του Αμαζονίου

• Χρήση φυτοφαρμάκων απαγορευμένων στην Ευρώπη

• Μαζική βιομηχανική εκτροφή

Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: Αυστηροί κανόνες στο εσωτερικό, χαλαρότητα στις εισαγωγές.

Γεωπολιτικά οφέλη – κοινωνικό κόστος

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβάλλει τη συμφωνία ως στρατηγικό εργαλείο:

• Μείωσης εξάρτησης από την Κίνα

• Ενίσχυσης των ευρωπαϊκών εξαγωγών βιομηχανικών προϊόντων

• Εδραίωσης πολιτικής επιρροής στη Λατινική Αμερική

Όμως το κοινωνικό κόστος μεταφέρεται στις αγροτικές κοινωνίες της Ευρώπης, οι οποίες ήδη δοκιμάζονται από ενεργειακό κόστος, πληθωρισμό και κλιματικές πιέσεις.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Για χώρες όπως η Ελλάδα, με κατακερματισμένη αγροτική παραγωγή, η συμφωνία εγκυμονεί κινδύνους:

• Πίεση σε κρέας και ζωοτροφές

• Έμμεσες επιπτώσεις σε γαλακτοκομικά και μεταποίηση

• Περιορισμένες δυνατότητες ανταγωνισμού σε μαζική παραγωγή

Χωρίς εθνική στρατηγική και ισχυρή προστασία της εγχώριας παραγωγής, οι συνέπειες μπορεί να αποδειχθούν μακροπρόθεσμα οδυνηρές.

Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur δεν είναι απλώς ένα εμπορικό κείμενο. Είναι μια στρατηγική επιλογή με βαθύ κοινωνικό αποτύπωμα. Αν και ενισχύει τη γεωπολιτική θέση της Ευρώπης, ταυτόχρονα απειλεί να αποδυναμώσει τον ίδιο τον πυρήνα της: Τον αγροτικό της κόσμο.

Το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: Μπορεί η Ευρώπη να μιλά για στρατηγική αυτονομία, όταν υπονομεύει την επισιτιστική και κοινωνική της βάση;