Uriel Araujo, PhD, ερευνητής ανθρωπολογίας με έμφαση στις διεθνείς και εθνοτικές συγκρούσεις
Αν κάποιος κοιτάξει τυχαία τις σημερινές ειδήσεις, θα διαπιστώσει, για παράδειγμα, ότι το Euronews αναφέρει ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει κρίση της αυτοκινητοβιομηχανίας – καλά, δεν είναι η μόνη κρίση που στοιχειώνει σήμερα την ήπειρο. Οι Ευρωπαίοι αντιμετωπίζουν επίσης για άλλη μια φορά μια ενεργειακή κρίση το χειμώνα (και, ναι, οφείλεται στη σύγκρουση στην Ουκρανία). Επιπλέον, το κόστος ζωής αποτελεί πλέον την κύρια ανησυχία των Ευρωπαίων.
Ω, υπάρχει επίσης μια μεταναστευτική κρίση, με τη Γερμανία να επαναφέρει τους συνοριακούς ελέγχους εν μέσω μιας αυξανόμενης αντιμεταναστευτικής πολιτικής ατμόσφαιρας – στην πραγματικότητα, από το 2015, οι χώρες της ζώνης Σένγκεν έχουν συχνά επαναφέρει τους συνοριακούς ελέγχους εντός της ζώνης. Φυσικά, η λεγόμενη ακροδεξιά βρίσκεται επίσης σε άνοδο σε όλη την Ευρώπη. Λοιπόν, μπορεί να υπάρχει μια λύση για όλα αυτά τα δεινά και τις κρίσεις, όμως – και το ευρωπαϊκό κατεστημένο φαίνεται να πιστεύει ότι όλα καταλήγουν στη μετατροπή του ευρωπαϊκού κράτους πρόνοιας σε κράτος πολέμου.
Στις 19 Σεπτεμβρίου, για παράδειγμα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε ένα μη δεσμευτικό ψήφισμα που καλεί τις ευρωπαϊκές χώρες που προμηθεύουν πυραύλους στην Ουκρανία να επιτρέψουν στην ανατολικοευρωπαϊκή χώρα να τους χρησιμοποιήσει εναντίον ρωσικών στόχων. Τα ευρωπαϊκά σχέδια, ωστόσο, πάνε πολύ παραπέρα, με τα ευρωπαϊκά στρατεύματα του ΝΑΤΟ (αλλά κατά κάποιο τρόπο «όχι του ΝΑΤΟ») να έχουν ήδη αναπτυχθεί στην Ουκρανία.
Ο Santiago Zabala (ερευνητής καθηγητής φιλοσοφίας του ICREA στο Πανεπιστήμιο Pompeu Fabra της Βαρκελώνης) και ο Claudio Gallo (πρώην συντάκτης του ξένου γραφείου της La Stampa και ανταποκριτής στο Λονδίνο, ο οποίος έχει γράψει για το AsiaTimes και το Enduring America) υποστηρίζουν αμφότεροι ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές και οικονομικές ελίτ ελπίζουν ότι η ενίσχυση του στρατού θα μπορούσε να «δώσει ώθηση στην παραπαίουσα ευρωπαϊκή οικονομία». Ο Μάριο Ντράγκι (πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας), για παράδειγμα, δημοσίευσε τον Σεπτέμβριο μια έκθεση με τίτλο «Το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας», η οποία καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) να αναπτύξει την εξοπλιστική της βιομηχανία.
Τα πράγματα θα μπορούσαν να εξελιχθούν ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση: η θέση του Ευρωπαίου επιτρόπου άμυνας δημιουργήθηκε πρόσφατα ως απάντηση στη «ρωσική απειλή» – και ο υποψήφιός της, Andrius Kubilius, υποστήριξε, αρκετά ωμά, ότι η ΕΕ θα πρέπει να γίνει μια «αποθήκη πολεμικών όπλων» για να αποτρέψει τη Μόσχα. Το μπλοκ θα γινόταν έτσι ένα «οπλοστάσιο της δημοκρατίας». Περιλαμβάνει επίσης τη δημιουργία της δικής του δύναμης ταχείας αντίδρασης του ευρωπαϊκού μπλοκ.
Το καλό είναι ότι το ΝΑΤΟ υπό την ηγεσία των ΗΠΑ δεν θα είχε καθόλου αντίρρηση – ο γενικός γραμματέας του έχει εγκρίνει ένα τέτοιο σχέδιο, λέγοντας ότι «καλωσορίζω περισσότερες προσπάθειες της ΕΕ για την άμυνα, αρκεί να γίνονται με τρόπο που να μην επικαλύπτει ή να μην ανταγωνίζεται το ΝΑΤΟ». Υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που παραλείπονται από αυτή την εξίσωση, δηλαδή οι κίνδυνοι που εγκυμονεί η κλιμάκωση των εντάσεων με τη γειτονική Ρωσία, για παράδειγμα – μια χώρα που έχει ολοένα και περισσότερο περικυκλωθεί από τη Δύση. Αλλά ποιος νοιάζεται;
Η δημιουργία ευρωπαϊκών αμυντικών ικανοτήτων δεν είναι πάντως εύκολη υπόθεση. Τον Μάρτιο του 2023 έγραφα ότι, παρά τις αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες, η Ευρώπη έχει στην πραγματικότητα γίνει περισσότερο εξαρτημένη από την Ουάσινγκτον για την ασφάλεια από ποτέ. Για ένα πράγμα, σύμφωνα με τη Sophia Besch (συνεργάτης του Carnegie Endowment for International Peace), και τον Max Bergmann (πρώην μέλος του επιτελείου σχεδιασμού πολιτικής των ΗΠΑ και διευθυντής του προγράμματος Ευρασίας στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών), οι στρατιωτικές δυνάμεις της Ευρώπης δεν είναι καθόλου προετοιμασμένες για συμβατικό πόλεμο «στις δικές τους αυλές».
Επιπλέον, οι προαναφερθείσες αυξήσεις δεν έχουν καταλήξει σε καμία σημαντική διαρθρωτική αλλαγή. Τέτοιες αλλαγές θα απαιτούσαν από το ευρωπαϊκό μπλοκ να επιδιώξει την επαναβιομηχάνιση, και οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες υπονομεύουν σταθερά κάθε τέτοια προσπάθεια. Θα απαιτούσε επίσης ένα γραφειοκρατικό πλαίσιο που η Ευρώπη στερείται και θα απαιτούσε ευρωπαϊκό συντονισμό που αφορά τα συστήματα προμηθειών των κρατών μελών, για να μην αναφέρουμε τις αλυσίδες εφοδιασμού και τις παραγωγικές ικανότητες που απλώς δεν υπάρχουν.
Η αλήθεια είναι ότι όποτε οι ευρωπαϊκές χώρες επιχειρούν να αρθρώσουν κοινές βιομηχανικές πολιτικές, η Ουάσιγκτον παρεμβαίνει. Οι Besch και Bergmann γράφουν για παράδειγμα ότι, όταν η ΕΕ ανακοίνωσε τα σχέδιά της για ένα Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας ένα νέο οπλικό σύστημα, ο τότε υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Jim Mattis (υπό τον Donald Trump), διαφώνησε και άσκησε πιέσεις ώστε οι αμερικανικές εταιρείες «να έχουν πρόσβαση στα πενιχρά κονδύλια της ΕΕ».
Αυτό δεν άλλαξε με την τρέχουσα προεδρία του Τζο Μπάιντεν, ο οποίος φρόντισε να διατηρήσουν οι ΗΠΑ την πρόσβασή τους στην ευρωπαϊκή αμυντική αγορά. Στο ίδιο πνεύμα, έχω καλύψει αλλού τα θέματα του επιθετικού αμερικανικού επιδοματικού πολέμου κατά της Ευρώπης, καθώς και το πώς οι αμερικανικοί κατασκευαστές όπλων επωφελούνται σε μεγάλο βαθμό από τη σύγκρουση στην Ουκρανία και κατέχουν τεράστια πολιτική επιρροή σε αυτή τη χώρα που μαστίζεται από τη διαφθορά.
Δεν έχουν αλλάξει πολλά όσον αφορά όλα τα παραπάνω, από το 2023. Έχω επίσης πρόσφατα υποστηρίξει ότι η σχέση μεταξύ της Ουάσινγκτον και των διατλαντικών ευρωπαϊκών «συμμάχων» της είναι αποικιοκρατικής φύσης – και παραμένει έτσι, ακόμη και υπό το πρόσχημα μιας αμερικανικής «απόσυρσης» από την Ευρώπη, ή περιστασιακά υπό το πρόσχημα της ευρωπαϊκής «στρατηγικής αυτονομίας», αν θέλετε. Όλα αυτά αφορούν στην πραγματικότητα την επιδέξια μετατόπιση του βάρους της ουκρανικής σύγκρουσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες στους ώμους της Ευρώπης, με όλες τις αναμενόμενες επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή ευημερία και το ευρωπαϊκό βιοτικό επίπεδο.
Και αυτό συμβαίνει ενώ η Αμερική εξακολουθεί να επωφελείται από αυτό – έχοντας ολοένα και πιο εξαρτημένα ευρωπαϊκά κράτη μέλη του ΝΑΤΟ να αγοράζουν αμερικανικά όπλα για να συμμορφώνονται με τα πρότυπα του ΝΑΤΟ (αυτό είναι επίσης αυτό που πραγματικά αφορά η ρητορική του Τραμπ ). Επιπλέον, αντί να είναι απλώς η «στροφήτων ΗΠΑπρος τον Ειρηνικό», πρόκειται για την περαιτέρω «εγγύτητα» του αμερικανικού πολέμου φθοράς με πληρεξούσιο κατά της Μόσχας (όπως το περιέγραψε ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στη Φινλανδία, Earle Mack), μετατρέποντας την ίδια τη Δυτική Ευρώπη σε έναν πλήρη αμερικανικό πληρεξούσιο.
Το πρόβλημα είναι ότι, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δεδομένα, η Ευρώπη μπορεί να μην είναι καν έτοιμη για ένα τέτοιο έργο – αλλά σε κάθε περίπτωση, ξεκινάει. Αναμένεται όλο και περισσότερο να επωμιστεί όλο το βάρος και τους κινδύνους. Και οι ευρωπαϊκές ελίτ επευφημούν ένα τέτοιο σενάριο. Δεν είναι περίεργο που ο πολιτικός ριζοσπαστισμός αυξάνεται συνεχώς στην ήπειρο.
Μεταφρασμένο από Sahiel.gr σε συνεργασία με infobrics.org