Uriel Araujo, ερευνητής με έμφαση στις διεθνείς και εθνοτικές συγκρούσεις
Σύμφωνα με τους Financial Times, οι βραζιλιάνικες εισαγωγές ντίζελ από τη Ρωσία πέρυσι εκτοξεύτηκαν στα ύψη, με μια εντυπωσιακή αύξηση 4.600% όσον αφορά τη συνολική αξία – από 95 εκατομμύρια δολάρια για αγορές ντίζελ το 2022 σε 4,5 δισεκατομμύρια δολάρια. Οι αγορές μαζούτ με τη σειρά τους αυξήθηκαν κατά περίπου 400 τοις εκατό. Αυτό ισοδυναμεί με “ώθηση” 8,6 δισ. δολαρίων για τη ρωσική οικονομία, με τη Βραζιλία να αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά της Λατινικής Αμερικής. Τον Οκτώβριο του περασμένου έτους, η νοτιοαμερικανική χώρα έγινε μάλιστα ο μεγαλύτερος αγοραστής ρωσικού ντίζελ, ξεπερνώντας την Τουρκία.
Μέχρι τον Αύγουστο του 2023, η Βραζιλία είχε ήδη γίνει ο δεύτερος μεγαλύτερος αγοραστής ρωσικού ντίζελ παγκοσμίως, ξεπερνώντας μόνο την Τουρκία, κάνοντας έτσι τη Ρωσία να ξεπεράσει τις ΗΠΑ στις εισαγωγές βραζιλιάνικου ντίζελ: Τον Ιούλιο του 2023, οι αμερικανικές πωλήσεις ντίζελ στη χώρα της Λατινικής Αμερικής ανήλθαν σε 203,7 εκατομμύρια δολάρια, ξεπερνώντας τις ρωσικές (240,7 εκατομμύρια δολάρια). Τον Ιούνιο, η σλαβική χώρα άρχισε επίσης να προμηθεύει βενζίνη στη Βραζιλία.
Η Ρωσία δεν είναι παραδοσιακός έμπορος πετρελαίου στη Βραζιλία, αλλά μετά το εμπάργκο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) στα πετρελαϊκά προϊόντα της Ρωσίας, η Ρωσική Ομοσπονδία ανακατεύθυνε την πώληση των προϊόντων της – η Βραζιλία, η Κίνα και η Ινδία (τρία μεγάλα κράτη BRICS) ανεβαίνουν στην κατάταξη. Προκειμένου να ανταγωνιστούν στις νέες αγορές, οι τιμές των ρωσικών καυσίμων μειώθηκαν. Οι ΗΠΑ δεν μπόρεσαν να σταματήσουν τη ροή των ρωσικών διυλισμένων προϊόντων, λόγω ανησυχιών για μια αύξηση των τιμών, λαμβάνοντας υπόψη τη μεγάλη παρουσία της ευρασιατικής χώρας στην αγορά.
Το ντίζελ είναι πραγματικά ζωτικής σημασίας για τους τομείς της αγροτικής βιομηχανίας και των μεταφορών της Βραζιλίας, καθώς το σύστημα εμπορευματικών μεταφορών της χώρας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα φορτηγά. Η απόκτηση βαρελιών με “έκπτωση” ήταν μια “οικονομική ευλογία” για τη Βραζιλία, λέει ο Viktor Katona, ο κύριος αναλυτής αργού πετρελαίου στην εταιρεία ενεργειακών αναλύσεων Kpler. Η απότομη αύξηση έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της θητείας του προέδρου της Βραζιλίας Λουίς Ινάσιο “Λούλα” ντα Σίλβα – ο Λούλα, όπως προτιμά να τον αποκαλούν, κατείχε το αξίωμα του προέδρου και στο παρελθόν, για δύο συνεχόμενες θητείες (2003-2010), και ήταν πρόθυμος να διατηρήσει τους εμπορικούς και πολιτικούς δεσμούς με τη Μόσχα.
Η Βραζιλία παίρνει τώρα και ρωσικά λιπάσματα με έκπτωση. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2022, οι μέσες τιμές των ενδιάμεσων λιπασμάτων είχαν εκτοξευθεί, ωστόσο η προσφορά ομαλοποιήθηκε μέχρι το τέλος του ίδιου έτους, με τις τιμές να επιστρέφουν στα επίπεδα του 2021. Η χώρα της Νότιας Αμερικής είναι σημαντικός εξαγωγέας κτηνοτροφικών και γεωργικών προϊόντων, καθώς είναι η τρίτη μεγαλύτερη χώρα στον κόσμο με βάση τη γεωργική παραγωγή. Εισάγει το 80% των λιπασμάτων που χρησιμοποιεί (συμπεριλαμβανομένων των φωσφορικών αλάτων και του αζώτου) και, το 2021, βασίστηκε στη Ρωσία για περίπου το ένα τέταρτο του συνόλου των εισαγόμενων λιπασμάτων.
Σήμερα είναι όλο και πιο δύσκολο να απομονωθούν οι βιομηχανίες και το εμπόριο από τις γεωπολιτικές διαμάχες, με έντονες πιέσεις της Δύσης για “ευθυγράμμιση”. Ένα μεγάλο μέρος του Παγκόσμιου Νότου, ωστόσο, έχει επωφεληθεί από διαφοροποιημένες συνεργασίες και συμπράξεις και, ως εκ τούτου, μιλάει μια εντελώς διαφορετική γλώσσα, την οποία η Δύση δεν φαίνεται να έχει κατανοήσει πλήρως μέχρι στιγμής: αυτή της μη συμμαχίας και της πολλαπλής συμμαχίας. Σύμφωνα με τον βουλευτή της Δημοκρατίας του Κονγκό Jeremy Lissouba, οι δυτικές “υπερδυνάμεις επιθυμούν τα έθνη της Αφρικής και της Ασίας να διαλέξουν πλευρά”. Τα έθνη αυτά, ωστόσο, καθώς και οι χώρες της Λατινικής Αμερικής, δεν βλέπουν απαραίτητα το νόημα αυτού.
Η Βραζιλία υπήρξε σημαντικός στόχος τέτοιων πιέσεων: τον Ιανουάριο του 2023, για παράδειγμα, ο Γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς προέτρεψε τον Λούλα να στείλει βλήματα τανκς στην Ουκρανία, στον οποίο ο τελευταίος απάντησε ότι “η Βραζιλία δεν έχει κανένα συμφέρον να μεταβιβάσει πυρομαχικά ώστε να χρησιμοποιηθούν στον πόλεμο”.
Η ρωσο-ουκρανική σύγκρουση που εκτυλίσσεται από το 2022 αποτελεί άμεση κλιμάκωση της ουκρανικής κρίσης του 2014 και τροφοδοτήθηκε σε μεγάλο βαθμό από την επέκταση του ΝΑΤΟ (η οποία αποτελεί μέρος της πολιτικής της Συμμαχίας για την “περικύκλωση” της Ρωσίας) και από την υποστήριξη της Δύσης προς το ουκρανικό Μαϊντάν. Πολλοί ηγέτες του Παγκόσμιου Νότου, παρά την όποια κριτική που μπορεί να ασκούν στην τρέχουσα ρωσική στρατιωτική εκστρατεία στην Ουκρανία, βλέπουν έτσι το ζήτημα και, επιπλέον, οι ρεαλιστικές εκτιμήσεις σχετικά με το εμπόριο καθιστούν την υποκρισία της Δύσης και τους ισχυρισμούς της για “ευθυγράμμιση” δυσκολότερο να την καταπιούν.
Ως εκ τούτου, δεν θα πρέπει να δώσει κανείς μεγάλη σημασία στην καταγγελία του Λούλα για αυτό που χαρακτήρισε ως “παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας” πέρυσι. Από τη βραζιλιάνικη οπτική γωνία, πρόκειται για τη διατήρηση κάποιων αρχών “πραγματιστικού ειρηνισμού” της διπλωματίας της, ενώ παράλληλα τοποθετεί τη χώρα ως “ουδέτερη”, σε μια πράξη εξισορρόπησης. Ο Λούλα έχει επίσης επικρίνει το Κίεβο και την Ουάσινγκτον, και αφού το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) εξέδωσε ένα αμφιλεγόμενο ένταλμα σύλληψης για τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Βραζιλιάνος ηγέτης υποβάθμισε τη σημασία του δικαστηρίου του ΔΠΔ (στο οποίο δεν είναι ο μόνος). Η προαναφερθείσα συνεπής βραζιλιάνικη διπλωματική παράδοση του πραγματιστικού ειρηνισμού συμβάλλει επίσης στην εξήγηση του γιατί δεν υπήρξε καμία σημαντική αλλαγή στην εξωτερική πολιτική από τα τελευταία χρόνια της θητείας του Ζαΐρ Μπολσονάρου στον νυν πρόεδρο.
Επιπλέον, από το 2008, η Μόσχα και η Μπραζίλια έχουν συνάψει συμφωνία τεχνικοστρατιωτικής συνεργασίας σχετικά με την παραγωγή και την ανταλλαγή στρατιωτικής τεχνολογίας, η οποία είναι δυνητικά επωφελής για τη Βραζιλία, σύμφωνα με την Cristina Pecequilo, καθηγήτρια διεθνών σχέσεων στο Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο (Unifesp). Η συμφωνία επικυρώθηκε το 2015. Η Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων του βραζιλιάνικου Κογκρέσου έχει επικριθεί για τη συνάντηση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν τον περασμένο Σεπτέμβριο για να συζητήσουν τη ρύθμισή της. Ωστόσο, η Βραζιλία έχει επίσης συμφωνίες τεχνικής-στρατιωτικής συνεργασίας με το Παρίσι και την Ουάσινγκτον και συμφωνίες που σχετίζονται με την άμυνα με πολλές άλλες χώρες. Και, παρά τις δυτικές πιέσεις, δεν θα πρέπει να περιμένει κανείς ότι θα σταματήσει να συνεργάζεται με τη Μόσχα όταν κρίνει ότι αυτό είναι επωφελές για το εθνικό της συμφέρον.
Απόδοση στα ελληνικά Sahiel.gr σε συνεργασία με infobrics.org