ΗΠΑ – Ιράν: Κλιμάκωση χωρίς πόλεμο ή προοίμιο σύγκρουσης;

Τις τελευταίες ώρες παρατηρείται σαφής κλιμάκωση της έντασης μεταξύ των Ηνωμένες Πολιτείες και του Ιράν, χωρίς όμως να υπάρχουν απτές ενδείξεις άμεσης πολεμικής σύγκρουσης.

Η παρουσία αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, με αιχμή το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, συνοδεύεται από σκληρή ρητορική, προειδοποιήσεις και νέες κυρώσεις. Όλα αυτά συνθέτουν ένα γνώριμο σκηνικό πίεσης, το οποίο έχουμε ξαναδεί τα τελευταία χρόνια.

Αποτροπή και όχι επίθεση – προς το παρόν

Η Ουάσιγκτον επαναλαμβάνει τη φράση «όλες οι επιλογές είναι στο τραπέζι», όμως η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι αυτή η διατύπωση λειτουργεί κυρίως ως εργαλείο αποτροπής και όχι ως άμεση προαναγγελία πολέμου.

Ένας γενικευμένος πόλεμος με το Ιράν:

• Θα αποσταθεροποιούσε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή

• Θα έπληττε την παγκόσμια οικονομία και τις ενεργειακές ροές

• Θα προκαλούσε αλυσιδωτές αντιδράσεις από συμμάχους και αντίπαλους πόλους

Για τις ΗΠΑ, ένα τέτοιο σενάριο σήμερα δεν φαίνεται στρατηγικά συμφέρον, ιδιαίτερα σε μια περίοδο εσωτερικών πιέσεων και διεθνούς αβεβαιότητας.

Το Ιράν απαντά με ψυχολογικό πόλεμο

Από την πλευρά της, η Τεχεράνη επενδύει περισσότερο στην ψυχολογική και επικοινωνιακή διάσταση της σύγκρουσης: δημόσιες προειδοποιήσεις, αφίσες στους δρόμους, δηλώσεις περί «ολικού πολέμου» σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης.

Πρόκειται για μια τακτική που αποσκοπεί:

• Στην εσωτερική συσπείρωση

• Στην αποτροπή μέσω φόβου κόστους

• Στη μεταφορά της πίεσης στους συμμάχους των ΗΠΑ

Κυρώσεις αντί βομβών

Το πιο ουσιαστικό μέτρο του τελευταίου διαστήματος δεν είναι στρατιωτικό αλλά οικονομικό. Οι νέες κυρώσεις των ΗΠΑ στοχεύουν τα έσοδα του Ιράν, ιδίως μέσω του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» πετρελαίου.

Αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι:

• Η Ουάσιγκτον προτιμά τη σταδιακή ασφυξία αντί της άμεσης σύγκρουσης

• Επιδιώκει εσωτερική φθορά του ιρανικού καθεστώτος χωρίς να αναλάβει το κόστος ενός πολέμου.

Τι πρέπει να διαβάζουμε πίσω από τον θόρυβο

Οι φήμες περί «επικείμενου χτυπήματος εντός 24 ωρών» ανακυκλώνονται συχνά σε περιόδους έντασης.

Συνήθως εξυπηρετούν:

• Την αύξηση τηλεθέασης και κλικ

• Τη δημιουργία φόβου

• Τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης

Η πραγματικότητα, όμως, μέχρι στιγμής δείχνει ελεγχόμενη κλιμάκωση, όχι ανεξέλεγκτη σύγκρουση.

Συμπέρασμα Α.Β….

Η κρίση ΗΠΑ – Ιράν δεν βρίσκεται στο κατώφλι άμεσου πολέμου, αλλά σε μια επικίνδυνη ζώνη ισορροπίας, όπου λάθος υπολογισμοί ή προβοκάτσιες μπορούν να πυροδοτήσουν εξελίξεις.

Για την ώρα, κυριαρχεί η λογική της αποτροπής, της πίεσης και των κυρώσεων. Όμως όσο η ένταση παραμένει, τόσο αυξάνει ο κίνδυνος το παιχνίδι νεύρων να ξεφύγει από τον έλεγχο.

Η ιστορία της Μέσης Ανατολής διδάσκει ότι οι πόλεμοι σπάνια ξεκινούν όταν όλοι τους περιμένουν — αλλά όταν όλοι πιστεύουν πως μπορούν ακόμη να τους αποφύγουν.

Γράφει ο Α.Β