Το Ισραήλ βάζει βέτο στην τουρκική συμμετοχή
Το Ισραήλ ξεκαθάρισε επίσημα ότι δεν θα αποδεχθεί καμία τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Γάζα, στο πλαίσιο του αμερικανικού σχεδίου για τον τερματισμό του πολέμου, όπως μετέδωσε το Reuters.
Ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ δήλωσε ότι η Τουρκία, υπό τον Ταγίπ Ερντογάν, «έχει υιοθετήσει μια εχθρική στάση απέναντι στο Ισραήλ» και ως εκ τούτου δεν μπορεί να αποτελέσει μέλος οποιασδήποτε ειρηνευτικής ή σταθεροποιητικής δύναμης στη Λωρίδα της Γάζας.
Μιλώντας από τη Βουδαπέστη, μετά τη συνάντησή του με τον Ούγγρο ομόλογό του Πέτερ Σιγιάρτο, ο Σάαρ ήταν κατηγορηματικός:
«Δεν είναι λογικό να αφήσουμε τις ένοπλες δυνάμεις τους να εισέλθουν στη Λωρίδα της Γάζας. Δεν θα συμφωνήσουμε σε κάτι τέτοιο και το είπαμε ξεκάθαρα στους Αμερικανούς φίλους μας».
Το σχέδιο Τραμπ για τη Γάζα και οι δυσκολίες υλοποίησης
Το σχέδιο του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προβλέπει τη δημιουργία μιας διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης (International Stabilization Force – ISF) που θα αναλάβει τη διαχείριση της Γάζας μετά την εκεχειρία.
Στόχος είναι να διατηρηθεί η εύθραυστη παύση πυρός που επετεύχθη ύστερα από δύο χρόνια πολέμου Ισραήλ–Χαμάς.
Ωστόσο, η συγκρότηση της δύναμης συναντά σοβαρά εμπόδια:
Οι περισσότερες αραβικές χώρες εμφανίζονται διστακτικές να στείλουν στρατεύματα,
Η Ουάσινγκτον αποκλείει συμμετοχή αμερικανικών δυνάμεων,
Και το Ισραήλ απαιτεί πλήρη έλεγχο στο ποιος θα αναπτυχθεί στη Γάζα.
Η Τουρκία στο περιθώριο
Οι τουρκο-ισραηλινές σχέσεις βρίσκονται σε ιστορικό χαμηλό.
Ο Ταγίπ Ερντογάν έχει κατηγορήσει το Ισραήλ για «γενοκτονία» στη Γάζα, ενώ η Άγκυρα διατηρεί πολιτική επαφών με τη Χαμάς, κάτι που το Τελ Αβίβ θεωρεί απειλή.
Το μήνυμα του Σάαρ είναι σαφές: η Τουρκία δεν έχει θέση σε καμία διεθνή αποστολή.
Η δήλωση αυτή επιβεβαιώνει τις πληροφορίες που είχαν ήδη διαρρεύσει κατά την επίσκεψη του Αμερικανού ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο στο Ισραήλ, όταν είχε δηλώσει ότι η διεθνής δύναμη θα αποτελείται μόνο από χώρες «με τις οποίες το Ισραήλ αισθάνεται άνετα».
Η νέα γραμμή του Τελ Αβίβ
Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε προϊδεάσει για τη στάση αυτή, λέγοντας ότι το Ισραήλ θα αποφασίσει ποιες ξένες δυνάμεις θα επιτρέψει στη Γάζα.
Η προσέγγιση αυτή καταδεικνύει ότι το Τελ Αβίβ δεν πρόκειται να παραχωρήσει τον έλεγχο της μεταπολεμικής ασφάλειας ούτε στους Αμερικανούς ούτε σε πολυμερή σχήματα που περιλαμβάνουν αντιπάλους.
Παράλληλα, το Ισραήλ επιδιώκει στενότερη συνεργασία με χώρες όπως η Αίγυπτος, τα ΗΑΕ και το Αζερμπαϊτζάν, που θεωρούνται πολιτικά “ουδέτερες” αλλά ευθυγραμμισμένες με τις δυτικές δομές ασφαλείας.
Πίσω από τις γραμμές: γεωπολιτική απομόνωση της Τουρκίας
Η εξέλιξη αυτή συνιστά πλήγμα για τον Ερντογάν.
Η Άγκυρα φιλοδοξούσε να εμφανιστεί ως περιφερειακός μεσολαβητής και ειρηνευτικός παράγοντας, όμως το Ισραήλ — με την κάλυψη των ΗΠΑ — την τοποθετεί εκτός πεδίου.
Η απομάκρυνση της Τουρκίας από τον μηχανισμό της Γάζας ενισχύει τις σχέσεις του Ισραήλ με τους Άραβες εταίρους των Συμφωνιών του Αβραάμ και φέρνει πιο κοντά την πιθανότητα μίας “νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας” στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η σιωπηλή αποδοχή της Ουάσινγκτον
Παρότι ο Μάρκο Ρούμπιο δεν αναφέρθηκε ευθέως στην Τουρκία, η ρητορική του ευθυγραμμίζεται με τις θέσεις του Σάαρ:
μόνο χώρες φιλικές προς το Ισραήλ θα λάβουν μέρος στη δύναμη.
Αυτό σημαίνει ότι η Ουάσινγκτον επιλέγει τη σταθερότητα έναντι της “ισορροπίας”, αποδεχόμενη de facto το ισραηλινό βέτο.
Η στάση αυτή μπορεί να προκαλέσει εντάσεις με την Άγκυρα, η οποία ήδη βλέπει τη δυτική συμμαχία να διαμορφώνεται χωρίς αυτήν — από τη Μεσόγειο έως τον Καύκασο.
Επίλογος
Η απόφαση του Ισραήλ να αποκλείσει την Τουρκία από το μεταπολεμικό σχέδιο για τη Γάζα σηματοδοτεί την πλήρη ρήξη των άλλοτε “στρατηγικών εταίρων” της δεκαετίας του ’90.
Η Άγκυρα απομονώνεται γεωπολιτικά, ενώ η Ουάσινγκτον φαίνεται πρόθυμη να προσαρμοστεί στις ισραηλινές απαιτήσεις.
Το αποτέλεσμα είναι ένα νέο τοπίο ισχύος στη Μέση Ανατολή, όπου οι ισορροπίες δεν διαμορφώνονται πια ανάμεσα σε συμμάχους και αντιπάλους, αλλά ανάμεσα σε όσους το Ισραήλ θεωρεί «ανεκτούς» και σε όσους όχι.
Α.Β