ΝΑΤΟ 3.0: Οι ΗΠΑ αλλάζουν το δόγμα ασφαλείας στην Ευρώπη – Η Ουάσινγκτον αποσύρει δυνάμεις και μεταφέρει το βάρος στους Ευρωπαίους

Η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα και εξαιρετικά αβέβαιη εποχή ασφάλειας. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Der Spiegel, οι Ηνωμένες Πολιτείες προχωρούν σε μια βαθιά αναδιάρθρωση της στρατηγικής τους απέναντι στο ΝΑΤΟ και την ευρωπαϊκή άμυνα, εγκαταλείποντας σταδιακά το μοντέλο της διαρκούς αμερικανικής στρατιωτικής εγγύησης που κυριάρχησε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το νέο σχέδιο, που περιγράφεται ως «ΝΑΤΟ 3.0», δεν αφορά απλώς μια ανακατανομή πόρων. Πρόκειται για μια θεμελιώδη αλλαγή φιλοσοφίας. Η Ουάσινγκτον δεν θέλει πλέον να αποτελεί τον βασικό στρατιωτικό πυλώνα της Ευρώπης. Αντίθετα, απαιτεί από τα ευρωπαϊκά κράτη να αναλάβουν πλήρως τη συμβατική άμυνα της ηπείρου, ενώ οι ΗΠΑ θα περιορίζονται κυρίως στον ρόλο της πυρηνικής αποτροπής.

Η αλλαγή αυτή, σύμφωνα με το γερμανικό δημοσίευμα, έχει προκαλέσει σοκ και έντονη ανησυχία σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς η ταχύτητα και το εύρος των αμερικανικών απαιτήσεων ξεπερνούν κατά πολύ όσα ανέμεναν οι σύμμαχοι.

Το τέλος της μεταπολεμικής αμερικανικής ομπρέλας

Για δεκαετίες, η στρατηγική του ΝΑΤΟ βασιζόταν στην αρχή της «κατανομής βαρών» — οι Ευρωπαίοι συνέβαλλαν οικονομικά και στρατιωτικά, αλλά η τελική εγγύηση ασφάλειας παρέμενε αμερικανική. Τώρα, η Ουάσινγκτον φαίνεται να μεταβαίνει σε μια εντελώς διαφορετική λογική τη «μετατόπιση βαρών». Με απλά λόγια, οι Ευρωπαίοι καλούνται να υπερασπιστούν μόνοι τους την Ευρώπη.

Στο πλαίσιο αυτό, οι ΗΠΑ σχεδιάζουν δραστικές μειώσεις των στρατιωτικών μέσων που είχαν δεσμευτεί στο «NATO Force Model». Ο απεσταλμένος του υπουργού Άμυνας των ΗΠΑ Alexander Velez-Green ενημέρωσε τους συμμάχους ότι η Ουάσινγκτον σκοπεύει να μειώσει κατά το ένα τρίτο τη συνεισφορά της σε μαχητικά αεροσκάφη, ενώ παράλληλα θα περιορίσει σημαντικά τα στρατηγικά βομβαρδιστικά, τα αντιτορπιλικά και τα αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η πληροφορία ότι οι ΗΠΑ εξετάζουν να σταματήσουν πλήρως την παροχή υποβρυχίων στις νατοϊκές δομές, απαιτώντας παράλληλα από τους Ευρωπαίους να καλύψουν μόνοι τους κρίσιμες ανάγκες σε drones, αναγνώριση και σύγχρονες δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου.

Η σκιά της Κίνας αλλάζει τις προτεραιότητες της Ουάσινγκτον

Η μεγάλη στρατηγική στροφή των ΗΠΑ δεν σχετίζεται μόνο με την Ευρώπη. Στην πραγματικότητα, η Ευρώπη φαίνεται να περνά πλέον σε δεύτερη μοίρα απέναντι στην ανερχόμενη απειλή που αντιπροσωπεύει η Κίνα. Σύμφωνα με την έκθεση, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών θεωρούν το 2027 ως κομβικό έτος, εκτιμώντας ότι τότε το Πεκίνο θα μπορούσε να διαθέτει την επιχειρησιακή δυνατότητα να κινηθεί στρατιωτικά εναντίον της Taiwan.

Η πιθανότητα μιας μεγάλης κρίσης στον Ινδο-Ειρηνικό οδηγεί το Πεντάγωνο στην ανάγκη απελευθέρωσης δυνάμεων από την Ευρώπη. Οι ΗΠΑ δεν επιθυμούν πλέον να έχουν κρίσιμα στρατηγικά μέσα «παγιδευμένα» σε μόνιμες νατοϊκές υποχρεώσεις, ειδικά σε περίπτωση που αναγκαστούν να διαχειριστούν ταυτόχρονα κρίσεις στην Ασία, τη Μέση Ανατολή και το δυτικό ημισφαίριο.

Η αμερικανική στρατηγική πλέον βασίζεται στην προετοιμασία για έναν πιθανό «διμέτωπο πόλεμο». Και αυτό αλλάζει τα πάντα.

Ευρωπαίοι ηγέτες σε κατάσταση αιφνιδιασμού

Το δημοσίευμα αναφέρει ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βρέθηκαν προ εκπλήξεως όταν ενημερώθηκαν για το εύρος των αμερικανικών απαιτήσεων. Η ηγεσία του ΝΑΤΟ παρουσιάζει επίσημα τη νέα στρατηγική ως αναγκαίο βήμα για τη μείωση της «υπερβολικής εξάρτησης» της Ευρώπης από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, πίσω από τις κλειστές πόρτες, η εικόνα φαίνεται πολύ διαφορετική.

Διπλωμάτες και αξιωματούχοι ασφαλείας περιγράφουν τις αμερικανικές απαιτήσεις ως εξαιρετικά επιθετικές τόσο σε περιεχόμενο όσο και σε χρονοδιάγραμμα. Η Ουάσινγκτον φέρεται να απαιτεί από τα ευρωπαϊκά κράτη να παρουσιάσουν συγκεκριμένες προτάσεις για την κάλυψη των νέων στρατιωτικών κενών μέχρι τις αρχές Ιουνίου, ώστε το νέο μοντέλο να οριστικοποιηθεί στη σύνοδο κορυφής του Ιουλίου στην Ankara.

Σε μυστικές συναντήσεις, ορισμένοι Ευρωπαίοι εκπρόσωποι φέρονται να χαρακτήρισαν την πίεση της Ουάσινγκτον ως «έμμεση απειλή» προς όσους δεν κινηθούν αρκετά γρήγορα.

Η κίνηση Τραμπ στην Πολωνία και το χάος στο Πεντάγωνο

Μέσα σε αυτό το ήδη εύθραυστο περιβάλλον, νέα σύγχυση προκάλεσε η απόφαση του Προέδρου Donald Trump να ανακοινώσει την αποστολή επιπλέον 5.000 Αμερικανών στρατιωτών στην Poland. Η κίνηση αποδίδεται στη στενή προσωπική σχέση του Τραμπ με τον Πολωνό πρόεδρο Karol Nawrocki, ωστόσο δημιούργησε έντονο προβληματισμό στο Πεντάγωνο, καθώς έρχεται σε αντίθεση με προηγούμενες εντολές για συνολική μείωση της αμερικανικής παρουσίας στην Ευρώπη. Την ώρα που εξετάζεται η αποχώρηση περισσότερων από 5.000 στρατιωτών από τη Germany, η ενίσχυση της Πολωνίας δίνει την εικόνα μιας στρατηγικής χωρίς σαφή συνοχή.

Αμερικανοί αξιωματούχοι άμυνας φέρονται να θεωρούν ότι τέτοιες κινήσεις δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο τη διαχείριση της μετάβασης προς το νέο μοντέλο ασφαλείας και ενισχύουν την αβεβαιότητα μεταξύ των συμμάχων.

Η Ευρώπη μπροστά στη σκληρή πραγματικότητα

Η συζήτηση περί «στρατηγικής αυτονομίας» της Ευρώπης γινόταν εδώ και χρόνια κυρίως σε θεωρητικό επίπεδο. Τώρα όμως φαίνεται ότι μετατρέπεται σε αναγκαστική πραγματικότητα. Το πρόβλημα είναι ότι η Ευρώπη δεν διαθέτει ακόμη ούτε την ενιαία πολιτική βούληση ούτε την απαραίτητη στρατιωτική ενοποίηση για να καλύψει το κενό που αφήνουν οι ΗΠΑ. Η αμυντική βιομηχανία της ηπείρου παραμένει κατακερματισμένη, τα αποθέματα πυρομαχικών περιορισμένα και οι στρατιωτικές δυνατότητες άνισες μεταξύ των κρατών.

Το ερώτημα που πλέον πλανάται ανοιχτά στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι αν η ήπειρος μπορεί πράγματι να υπερασπιστεί τον εαυτό της χωρίς τη συνεχή αμερικανική στρατιωτική υπεροχή. Και ίσως για πρώτη φορά μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν θεωρείται πλέον δεδομένη.

Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική καμπή. Το ΝΑΤΟ που γνώριζε επί δεκαετίες αλλάζει μορφή και η αμερικανική ασπίδα ασφαλείας παύει να θεωρείται αυτονόητη. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν έρχεται μια νέα γεωπολιτική εποχή — αλλά αν η Ευρώπη είναι πραγματικά έτοιμη να επιβιώσει μέσα σε αυτήν.