Σε μια συνέντευξη με ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα, ο πρώην πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου αποκάλυψε στην εφημερίδα Καθημερινή ότι το 2011 Ελλάδα και Τουρκία είχαν φτάσει κοντά σε συνολική συμφωνία για το Κυπριακό και την υφαλοκρηπίδα.
Όπως δηλώνει, η διαδικασία ναυάγησε μετά την αποχώρησή του από την κυβέρνηση, με αποτέλεσμα –όπως χαρακτηριστικά τονίζει– να χαθεί μια ιστορική ευκαιρία. Η συμφωνία, σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν «πακέτο», περιλαμβάνοντας τη χάραξη των θαλασσίων ζωνών, πιθανή κοινή προσφυγή στη Χάγη, και βήματα επίλυσης του Κυπριακού.
«Είχαμε φτάσει πολύ κοντά. Υπήρχε ένας καλός συσσωρευμένος όγκος διαπραγματεύσεων. Αν πήγαινες στη Χάγη, η απόφαση θα μπορούσε να λειτουργήσει σαν λαιμητόμος», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Νέα πρόταση: Δύο κράτη στην Κύπρο υπό την εποπτεία της Ε.Ε.
Ο Νταβούτογλου, 21 χρόνια μετά το αποτυχημένο Σχέδιο Ανάν, παραδέχεται την αποτυχία του οράματος για μια ενωμένη Κύπρο. Προτείνει πλέον τη δημιουργία δύο ξεχωριστών κρατών στο νησί, υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ως τη «ρεαλιστικότερη λύση».
Επισημαίνει την πλήρη απομάκρυνση των δύο κοινοτήτων, τα άλυτα προβλήματα περιουσιών και τις ξεθωριασμένες κοινές μνήμες. Θεωρεί πως όσο περνά ο χρόνος, οι λύσεις που ήταν εφικτές στο παρελθόν καθίστανται πλέον ανεπίκαιρες.
«Όταν περνά ο χρόνος και δεν υπάρχει συμφωνία, οι παλιές λύσεις χάνουν την ισχύ τους. Οι κοινές μνήμες σβήνουν», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ελλάδα, Ισραήλ και Αίγυπτος: «Αδιέξοδη συμμαχία» – Υπέρ του δόγματος «Γαλάζια Πατρίδα»
Ο Νταβούτογλου δεν διστάζει να στηλιτεύσει τις τριμερείς συνεργασίες Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου, τις οποίες χαρακτηρίζει αδιέξοδες, καλώντας σε έντιμο διάλογο με την Τουρκία. Υπερασπίζεται το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», τονίζοντας ότι η Άγκυρα δεν μπορεί να περιοριστεί στον κόλπο της Αττάλειας.
Πρόκειται για μια ρητορική που αναπαράγει το τουρκικό αφήγημα περί «περικύκλωσης» και «αποκλεισμού» της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, αφήνοντας να εννοηθεί πως η μόνη διέξοδος είναι η συνεκμετάλλευση και ο επαναπροσδιορισμός των θαλασσίων ζωνών.
Για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις: «Όχι μονομερής Χάγη – Ναι στην ενσυναίσθηση»
Ο πρώην ΥΠΕΞ προειδοποιεί ότι μονομερής προσφυγή στη Χάγη από την Ελλάδα ενέχει σοβαρούς κινδύνους, καθώς κανείς δεν μπορεί να προβλέψει το αποτέλεσμα. Προτάσσει την ενσυναίσθηση και τη διπλωματική συνεκμετάλλευση ως οδό αποφυγής κρίσεων.
Παραπέμπει στις διερευνητικές επαφές της προηγούμενης δεκαετίας, σημειώνοντας ότι η διαπραγμάτευση είχε φτάσει σε βάθος και θεμέλια είχαν ήδη τεθεί.
Για τη Μέση Ανατολή και τη Γάζα: «Γενοκτονία από το Ισραήλ – Η Τουρκία θα αναλάβει ρόλο»
Ασκεί δριμεία κριτική στο Ισραήλ, κατηγορώντας το για γενοκτονία στη Γάζα και για αποσταθεροποιητικό ρόλο σε Συρία και Λίβανο. Οραματίζεται μια ενεργή Τουρκία στο γεωπολιτικό σκηνικό, με συμμετοχή σε ζητήματα όπως η Ουκρανία, το Ιράν και η ενεργειακή ασφάλεια.
Ωστόσο, αναγνωρίζει την εσωτερική κατάρρευση της τουρκικής οικονομίας, η οποία περιορίζει τη στρατηγική της δυναμική.
Για το PKK: «Χρειάζεται πολιτική βούληση για ειρήνη»
Ο Νταβούτογλου σχολιάζει και την απόφαση του PKK να εγκαταλείψει τον ένοπλο αγώνα, τονίζοντας ότι πρέπει να υπάρξει άμεσος αφοπλισμός και σταθερή πολιτική διαδικασία. Μόνο έτσι μπορεί να εξασφαλιστεί μακροπρόθεσμη ειρήνη στο εσωτερικό της Τουρκίας.
Εκτίμηση – Σχόλιο: Μια διαφορετική τουρκική φωνή ή μια παλιά στρατηγική με νέο περιτύλιγμα;
Η παρέμβαση του Νταβούτογλου εντάσσεται στο πλαίσιο της νεο-οθωμανικής ρητορικής, με έμφαση στον γεωπολιτικό ρόλο της Τουρκίας και τη διαρκή προβολή ισχύος. Αν και εμφανίζεται ως «μετριοπαθής», η ουσία των προτάσεών του εδράζεται στην τουρκική κυριαρχική αξίωση επί περιοχών και θεμάτων που αμφισβητούνται από Ελλάδα και Κύπρο.
Η πρόταση για δύο κράτη στην Κύπρο, αν και καλυμμένη με «ευρωπαϊκό επίχρισμα», υποκρύπτει ντε φάκτο αναγνώριση του ψευδοκράτους, κάτι που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό από την ελληνική πλευρά.
Η κλιμακούμενη γεωπολιτική επιθετικότητα της Τουρκίας, η διείσδυσή της στη Μ. Ανατολή και η εργαλειοποίηση της ενεργειακής διπλωματίας καταδεικνύουν ότι οι δηλώσεις του Νταβούτογλου πρέπει να ιδωθούν με προσοχή, νηφαλιότητα αλλά και σκεπτικισμό.