Ο πόλεμος στην Ουκρανία εισέρχεται πλέον στον τρίτο χρόνο, χωρίς ορατή διέξοδο. Από τις αρχές του 2022, μετά την πλήρους κλίμακας ρωσική εισβολή, το διπλωματικό πεδίο έχει παραμείνει παγωμένο. Η μόνη σημαντική εξαίρεση υπήρξε η συμφωνία για τα σιτηρά της Μαύρης Θάλασσας, διαμεσολάβηση από την Τουρκία και τον ΟΗΕ.
Η Κωνσταντινούπολη υπήρξε το σκηνικό για τις πρώτες, αποτυχημένες συνομιλίες το 2022. Τώρα, δυόμισι χρόνια μετά, το ίδιο σκηνικό επιστρέφει στο προσκήνιο. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δηλώνει ξανά πρόθυμος να φιλοξενήσει συνομιλίες μεταξύ Κιέβου και Μόσχας – αυτή τη φορά, με την υποστήριξη και της Ουάσινγκτον… ή, καλύτερα, του πρώην προέδρου της.
Η παρέμβαση Τραμπ και το κάλεσμα για «συνάντηση τώρα»
Ο πρώην Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, με ηχηρή παρέμβαση του στην πλατφόρμα Truth Social, κάλεσε ανοιχτά τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να αποδεχτεί την πρόταση του Βλαντιμίρ Πούτιν για άμεσες και άνευ όρων συνομιλίες στην Κωνσταντινούπολη, την Πέμπτη 15 Μαΐου.
Ο Τραμπ δεν μάσησε τα λόγια του:
«Η Ουκρανία θα πρέπει να συμφωνήσει σε αυτό, άμεσα… Τουλάχιστον θα είναι σε θέση να καθορίσουν αν είναι δυνατή ή όχι μια συμφωνία… Να γίνει η συνάντηση, τώρα!»
Είναι ξεκάθαρο ότι ο Τραμπ επιχειρεί να εμφανιστεί ως ειρηνοποιός, πιθανότατα και με το βλέμμα στραμμένο στις προεδρικές εκλογές του 2024, όπου η ανάγκη για ειρήνη είναι δημοφιλές σύνθημα, ιδιαίτερα στον αμερικανικό συντηρητικό χώρο.
Η πρωτοβουλία Πούτιν και η στάση της Ουκρανίας
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, με τη σειρά του, εμφανίστηκε έτοιμος για συνομιλίες, δηλώνοντας ότι σκοπός είναι “να εξαλειφθούν τα βασικά αίτια της διαμάχης και να συμφωνηθεί μια βιώσιμη ειρήνη”. Ωστόσο, σύμφωνα με ουκρανικές πηγές, ο πρόεδρος Ζελένσκι δεν δείχνει διατεθειμένος να συμμετάσχει χωρίς πρώτα να υπάρξει κατάπαυση του πυρός για τουλάχιστον 30 ημέρες.
Ο Ουκρανός ηγέτης θεωρεί ότι κάθε συνάντηση χωρίς ανάσχεση των επιθέσεων είναι παγίδα ή προσπάθεια κωλυσιεργίας από τη Μόσχα.
Η τουρκική διαμεσολάβηση και ο ρόλος Ερντογάν
Ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ως μόνιμος μεσολαβητής μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, δήλωσε πρόθυμος να φιλοξενήσει τη συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη, προσπαθώντας να επανέλθει στον ρόλο που διεκδικεί από την αρχή του πολέμου: του ρυθμιστή της περιοχής.
Σε τηλεφωνικές συνομιλίες τόσο με τον Βλαντιμίρ Πούτιν όσο και με τον Εμανουέλ Μακρόν, τόνισε ότι “ένα ιστορικό ορόσημο” είναι μπροστά και πρέπει να αξιοποιηθεί, προσθέτοντας ότι η Άγκυρα μπορεί να προσφέρει διπλωματική πλατφόρμα και στήριξη.
Επιφυλάξεις από τη Δύση – Η στάση Μακρόν
Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός, σχολιάζοντας ότι “δεν μπορεί να γίνει διάλογος όσο συνεχίζονται οι βομβαρδισμοί σε αμάχους”. Η άποψη αυτή αντανακλά και τη γενικότερη στάση των περισσότερων δυτικών ηγετών που βλέπουν τις κινήσεις Πούτιν ως προσπάθεια δημιουργίας εντυπώσεων και απόσπασης χρόνου.
Με ένα συμβολικό βίντεο από την πρόσφατη επίσκεψή του στο Κίεβο, ο Μακρόν έστειλε μήνυμα αλληλεγγύης στον Ζελένσκι και δήλωσε πως κάθε διαπραγμάτευση πρέπει να βασίζεται στην κυριαρχία της Ουκρανίας και το διεθνές δίκαιο.
Σχόλιο – Εκτίμηση
Η πρόσφατη εξέλιξη δείχνει ότι το διπλωματικό πεδίο “ζεσταίνεται” ξανά, έστω και με πρωτοβουλία εκτός επίσημης εξουσίας (βλ. Τραμπ). Παρά τις πολλές αμφιβολίες για την ειλικρίνεια των ρωσικών προθέσεων, η ανάγκη για τερματισμό των εχθροπραξιών γίνεται ολοένα πιο επιτακτική. Η Τουρκία, με τη γεωπολιτική της ευελιξία, προσπαθεί να παγιώσει τον ρόλο της ως μεσολαβητή και να ενισχύσει τη θέση της σε μια περίοδο που η Δύση έχει στραφεί εσωτερικά.
Επιπτώσεις για την Ελλάδα και τη Δύση
Για την Ελλάδα, κάθε σενάριο σταθεροποίησης στο ουκρανικό μέτωπο επηρεάζει θετικά την ενεργειακή ασφάλεια και τις ισορροπίες στο ΝΑΤΟ. Όμως η ανάδειξη της Τουρκίας ως διαμεσολαβητή προσδίδει στην Άγκυρα διπλωματικά πλεονεκτήματα, τα οποία μπορεί να μεταφραστούν σε πιέσεις και για άλλα μέτωπα, όπως το Αιγαίο ή τη Λιβύη.
Η Ε.Ε. και οι ΗΠΑ παρακολουθούν τις εξελίξεις με σκεπτικισμό, όμως δεν μπορούν να αγνοήσουν ότι η “κόπωση του πολέμου” αυξάνεται, ιδίως σε λαούς που υφίστανται τις οικονομικές συνέπειες.
Συμπέρασμα
Η πρόταση Πούτιν, η παρέμβαση Τραμπ και η ετοιμότητα της Τουρκίας να φιλοξενήσει συνομιλίες, διαμορφώνουν ένα νέο σκηνικό. Αν και δεν είναι σαφές αν πρόκειται για πραγματική ευκαιρία ειρήνης ή για διπλωματικό τέχνασμα, η συνάντηση της 15ης Μαΐου στην Κωνσταντινούπολη – αν τελικά πραγματοποιηθεί – ίσως αποκαλύψει τις προθέσεις όλων των παικτών.
Πηγή: Α.Β – Sahiel.gr