“Νέα κανονικότητα” στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας: Η διάβρωση της κυριαρχίας των Φιλιππίνων και η διεκδικητική προβολή της Κίνας στην περιοχή

Σύμφωνα με το geopolitica.info – Κατά τη διάρκεια της 19ης διετούς συνάντησης του Ναυτικού Συμποσίου του Δυτικού Ειρηνικού, που πραγματοποιήθηκε στο Qingdao της Κίνας τον Απρίλιο του 2024, ο αντιπρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής, Zhang Youxia, δήλωσε ότι η εδαφική κυριαρχία της Κίνας “δεν δέχεται παραβιάσεις και δεν μπορεί να αμφισβητηθεί”.

Ο τόνος του είναι πολύ παρόμοιος με αυτόν που χρησιμοποίησαν οι προκάτοχοί του την τελευταία δεκαετία, αλλά το πλαίσιο και το ακροατήριο αντιπροσωπεύουν μια σημαντική νέα εξέλιξη. Στο Ναυτικό Συμπόσιο Δυτικού Ειρηνικού (WPNS), όπως είναι γνωστό διεθνώς, συμμετέχουν όλα τα έθνη του Ειρηνικού- προορίζεται ως χώρος για τη δημιουργία διαλόγου μεταξύ των ηγετών των περιφερειακών ναυτικών δυνάμεων και τη συζήτηση συνεργατικών πρωτοβουλιών. Αυτό το σκηνικό απέχει πολύ από τον συνήθη τόνο που χρησιμοποιεί ο Zhang, ο οποίος πρόσθεσε ότι “η θαλάσσια ανάσχεση, η περικύκλωση και οι αποκλεισμοί γύρω από τα νησιά θα μπορούσαν να βυθίσουν τον κόσμο σε μια δίνη διαίρεσης και αναταραχής”. Η αναφορά είναι σαφής: αφορά τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των Φιλιππίνων που θα πραγματοποιηθούν ταυτόχρονα με το φόρουμ και, για πρώτη φορά, εκτός των χωρικών υδάτων των Φιλιππίνων.

Οι διεθνείς αποφάσεις έχουν αρνηθεί τις αξιώσεις του Πεκίνου στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας, με τη “γραμμή των εννέα ακτίνων” να είναι η κύρια εδαφική διεκδίκηση που προβάλλει η Κίνα πέραν των συνόρων της. Ουσιαστικά, το Πεκίνο διεκδικεί σχεδόν ολόκληρη τη Θάλασσα της Νότιας Κίνας και η γραμμή των εννέα ακτίνων περνά ακόμη και από τις ακτές άλλων εθνών της περιοχής, παραβιάζοντας τόσο το δικαίωμα των 12 ναυτικών μιλίων στις ακτές που κυρώνει το διεθνές δίκαιο όσο και τα αποκλειστικά οικονομικά δικαιώματα σε απόσταση 200 ναυτικών μιλίων από τις ακτές τους. Αυτές οι αξιώσεις δεν έχουν ποτέ διατυπωθεί ανοιχτά- το Πεκίνο απλώς προσαρμόζει τους ισχυρισμούς του ανάλογα με το πλαίσιο και τον συνομιλητή. Ειδικότερα, η επικάλυψη μεταξύ των αλιευτικών δικαιωμάτων, της εκμετάλλευσης των πόρων και των διεκδικήσεων εδαφικής κυριαρχίας είναι συχνά άρρηκτα συνδεδεμένες. Τα κινεζικά αλιευτικά σκάφη, η ακτοφυλακή της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας και το Πολεμικό Ναυτικό του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού εμφανίζονται ως ολοκληρωμένοι φορείς στο πλαίσιο ενός ενιαίου, συντονισμένου σχεδιασμού.

Οι διεκδικήσεις του Πεκίνου προωθήθηκαν αρχικά στα χρόνια αμέσως μετά την ίδρυση της ΛΔΚ και δεν συζητήθηκαν ούτε εξετάστηκαν από τη διεθνή κοινότητα μέχρι την τελευταία δεκαετία. Ένα διεθνές δικαστήριο διαπίστωσε ήδη το 2016 ότι η γραμμή των εννέα ακτίνων δεν παρέχει καμία νομική βάση για τις αξιώσεις της Κίνας, αλλά το Πεκίνο αγνόησε την απόφαση αυτή και συνεχίζει να επιμένει στη νομιμότητα της γραμμής. Ο χάρτης της Θάλασσας της Νότιας Κίνας που σχεδίασε το Πεκίνο εκτείνεται μέχρι το James Shoal, μια μικρή αμμουδιά που βρίσκεται σε βάθος 22 μέτρων στον πυθμένα, στα ανοικτά των Spratlys. Η James Shoal βρίσκεται περίπου 80 χιλιόμετρα από τις μαλαισιανές ακτές και περίπου 1.800 χιλιόμετρα από την πλησιέστερη ηπειρωτική κινεζική στεριά, και καθώς πρόκειται για υποθαλάσσια δομή, δεν μπορεί να διεκδικηθεί από κανένα κράτος και δεν είναι ικανή να δημιουργήσει θαλάσσιες ζώνες. Ωστόσο, η Zengmu Ansha, η μανδαρίνικη ονομασία αυτής της υποθαλάσσιας αμμουδιάς, είναι γνωστή σε όλους τους Κινέζους φοιτητές. Από το δημοτικό σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια, τα τραγούδια και τα στιχάκια απαγγέλλουν τα σύνορα της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, αναφέροντας το James Shoal ως το νοτιότερο σημείο της κινεζικής εδαφικής κυριαρχίας. Βορειότερα, η Ιαπωνία συνεχίζει να υπερασπίζεται τον έλεγχό της επί των ακατοίκητων νησιών Σενκάκου στην Ανατολική Θάλασσα της Κίνας από τις εισβολές της κινεζικής ακτοφυλακής, το Βιετνάμ με τις διαμάχες επί των Paracels και Spratlys καθώς και επί τμημάτων των βιετναμέζικων ακτών, η Μαλαισία, το Μπρουνέι και η Ινδονησία για το νότιο τμήμα της Θάλασσας της Νότιας Κίνας. Οι Φιλιππίνες υπερασπίζονται την κυριαρχία στη Δυτική Φιλιππινέζικη Θάλασσα, ένα δικαίωμα που κυρώθηκε από την απόφαση διαιτητικού δικαστηρίου που συστάθηκε βάσει της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών, η οποία αγνοείται συστηματικά από το Πεκίνο.

Η Κίνα έχει απορρίψει την απόφαση του δικαστηρίου, συνεχίζοντας να υποστηρίζει τις εδαφικές της διεκδικήσεις και εφαρμόζοντας δράσεις που διαβρώνουν την κυριαρχία των Φιλιππίνων στα χωρικά της ύδατα μέσω περιπολιών, απειλών προς τους αλιείς άλλων χωρών, πολιτικών διεκδικήσεων και κυρίως με μια άνευ προηγουμένου δραστηριότητα εκβάθυνσης και κατασκευής τεχνητών νησιών. Μια δυναμική παρόμοια με την τρέχουσα κατάσταση στο Στενό της Ταϊβάν, μια συνεχής διάβρωση της κυριαρχίας μέσω εχθρικών ενεργειών που, ενώ δεν αποτελούν κρίσιμα γεγονότα, στοχεύουν στον επαναπροσδιορισμό της κανονικότητας. Το Πεκίνο συνηθίζει ολόκληρο τον κόσμο σε μια σειρά παραβιάσεων των διεθνών νόμων, σπρώχνοντας τα όρια των αποδεκτών ενεργειών, ενώ υποστηρίζει αξιώσεις που δικαιολογούνται από ιστορικές αναγνώσεις, τόσο για το ζήτημα της Ταϊβάν όσο και για τα σύνορα της Θάλασσας της Νότιας Κίνας, που αμφισβητούνται ευρέως από μελετητές και αναλυτές.

Stefano Pelaggi