Συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν: Αντίστροφη μέτρηση για την υπογραφή – Τι αλλάζει σε Μέση Ανατολή και παγκόσμια οικονομία

Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη φαίνεται να βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ τους τελευταίους μήνες στην επίτευξη μιας νέας συμφωνίας που θα μπορούσε να επηρεάσει όχι μόνο τις διμερείς σχέσεις των δύο χωρών αλλά και ολόκληρη τη γεωπολιτική αρχιτεκτονική της Μέσης Ανατολής.

Οι τελευταίες πληροφορίες από αμερικανικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι οι διαπραγματεύσεις έχουν εισέλθει στην τελική τους φάση, με τις δύο πλευρές να εξετάζουν τις τελευταίες λεπτομέρειες πριν από μια ενδεχόμενη υπογραφή. Παρότι δεν υπάρχει ακόμη επίσημη ανακοίνωση, οι διπλωματικές διεργασίες έχουν ενταθεί σημαντικά, ενώ οι δημόσιες τοποθετήσεις αξιωματούχων αποτυπώνουν ένα κλίμα συγκρατημένης αισιοδοξίας.

Οι τελευταίες διαπραγματεύσεις

Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδουν διεθνή πρακτορεία, οι συνομιλίες επικεντρώνονται κυρίως στο μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και στους μηχανισμούς ελέγχου που θα εφαρμοστούν σε περίπτωση συμφωνίας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να εξασφαλίσουν σαφείς εγγυήσεις ότι η Τεχεράνη δεν θα προχωρήσει σε δραστηριότητες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ανάπτυξη πυρηνικού όπλου. Από την άλλη πλευρά, το Ιράν ζητά ουσιαστική χαλάρωση των οικονομικών κυρώσεων που έχουν επιβληθεί τα τελευταία χρόνια και έχουν επηρεάσει σοβαρά την οικονομία της χώρας.

Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι οι δύο πλευρές έχουν σημειώσει πρόοδο σε αρκετά κρίσιμα ζητήματα, χωρίς ωστόσο να έχουν επιλύσει όλες τις εκκρεμότητες.

Το ζήτημα των κυρώσεων

Κεντρικό σημείο των διαπραγματεύσεων αποτελεί η άρση ή η χαλάρωση μέρους των αμερικανικών κυρώσεων. Η ιρανική ηγεσία θεωρεί ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένα οικονομικά οφέλη και πρόσβαση σε δεσμευμένα κεφάλαια. Παράλληλα, η Τεχεράνη επιδιώκει την επανένταξή της σε τμήματα του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, κάτι που θα μπορούσε να δώσει σημαντική ώθηση στην οικονομική δραστηριότητα της χώρας.

Από την πλευρά της Ουάσιγκτον, η συζήτηση επικεντρώνεται στο εύρος των παραχωρήσεων που μπορούν να γίνουν χωρίς να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι οι ΗΠΑ εγκαταλείπουν τους στρατηγικούς τους στόχους στην περιοχή.

Οι επιπτώσεις στις αγορές πετρελαίου

Η προοπτική μιας συμφωνίας έχει ήδη προσελκύσει το ενδιαφέρον των ενεργειακών αγορών. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι μια σταδιακή επιστροφή μεγαλύτερων ποσοτήτων ιρανικού πετρελαίου στη διεθνή αγορά θα μπορούσε να επηρεάσει τις τιμές του αργού, ιδιαίτερα εάν συνοδευτεί από ευρύτερη αποκλιμάκωση των εντάσεων στον Περσικό Κόλπο.

Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα στον κόσμο και οποιαδήποτε εξέλιξη που μειώνει τον κίνδυνο περιφερειακής κρίσης αντιμετωπίζεται θετικά από τις αγορές.

Παράλληλα, μεγάλες οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγόμενη ενέργεια παρακολουθούν στενά τις διαπραγματεύσεις, καθώς μια σταθεροποίηση της κατάστασης θα μπορούσε να συμβάλει στη συγκράτηση των ενεργειακών πιέσεων.

Οι αντιδράσεις στη Μέση Ανατολή

Η πιθανότητα συμφωνίας δεν αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο από όλες τις χώρες της περιοχής. Το Ισραήλ εξακολουθεί να εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι απαιτούνται αυστηροί μηχανισμοί επιτήρησης και επαλήθευσης. Η ισραηλινή πλευρά έχει επανειλημμένα τονίσει ότι θεωρεί το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν κορυφαία απειλή για την ασφάλειά της.

Αντίθετα, αρκετές χώρες του Κόλπου εμφανίζονται περισσότερο προσανατολισμένες στη διατήρηση της σταθερότητας και στην αποφυγή μιας νέας περιφερειακής κρίσης που θα μπορούσε να επηρεάσει την οικονομία και την ασφάλεια ολόκληρης της περιοχής.

Το διεθνές ενδιαφέρον

Η εξέλιξη παρακολουθείται στενά τόσο από τη Μόσχα όσο και από το Πεκίνο. Η Ρωσία διατηρεί σημαντικές σχέσεις με το Ιράν και εξετάζει τις πιθανές συνέπειες που θα μπορούσε να έχει μια νέα συμφωνία στις ενεργειακές αγορές και στις περιφερειακές ισορροπίες.

Η Κίνα, από την πλευρά της, έχει αναπτύξει σημαντική οικονομική συνεργασία με την Τεχεράνη τα τελευταία χρόνια και υποστηρίζει πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στη σταθερότητα της Μέσης Ανατολής και στη διασφάλιση ενεργειακών ροών.

Πότε μπορεί να υπάρξει υπογραφή

Παρά τη θετική εικόνα που μεταδίδεται από αρκετές πλευρές, καμία ημερομηνία δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως. Ωστόσο, διπλωματικοί κύκλοι εκτιμούν ότι οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες για την ολοκλήρωση των συνομιλιών. Εάν δεν προκύψει νέα εμπλοκή στα ανοιχτά ζητήματα, η συμφωνία θα μπορούσε να οριστικοποιηθεί μέσα στο προσεχές διάστημα.

Η τελική έκβαση θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο οι δύο πλευρές θα κατορθώσουν να γεφυρώσουν τις τελευταίες διαφορές σε ζητήματα που αγγίζουν την εθνική ασφάλεια και τα στρατηγικά τους συμφέροντα.

Η αντίστροφη μέτρηση έχει ήδη ξεκινήσει και η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς μια ενδεχόμενη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν θα μπορούσε να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές εξελίξεις της χρονιάς.