Ο Τραμπ απορρίπτει την πρόταση Πούτιν για παράταση του ορίου στις πυρηνικές εγκαταστάσεις και ανοίγει δρόμο για νέα πυρηνική κούρσα εξοπλισμών

Η λήξη της επέκταση του ορίου στις πυρηνικές εγκαταστάσεις: Το τέλος της τελευταίας δικλείδας

Στις 5 Φεβρουαρίου 2026, η τελευταία ενεργή διμερής συνθήκη ελέγχου στρατηγικών πυρηνικών μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας—έφτασε στο τέλος της, χωρίς δυνατότητα νέας επίσημης παράτασης (η συνθήκη είχε ήδη επεκταθεί μία φορά, το 2021).

Η σημασία της λήξης δεν είναι θεωρητική. Όταν δεν υπάρχει νομικό πλαίσιο, η ισορροπία μετακινείται από κανόνες και επιθεωρήσεις προς υπολογισμούς ισχύος, υποψίες και «σήματα» αποτροπής—δηλαδή προς το έδαφος όπου οι κρίσεις γίνονται ευκολότερα ανεξέλεγκτες.

Το «όχι» Τραμπ στον Πούτιν και το μήνυμα «νέα συμφωνία από την αρχή»

Ο Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε την πρόταση του Βλαντιμίρ Πούτιν για εθελοντική/άτυπη παράταση των αριθμητικών ορίων, δηλώνοντας ότι επιθυμεί οι διαπραγματευτές να καθίσουν και να καταλήξουν σε νέα, “εκσυγχρονισμένη” συνθήκη, χαρακτηρίζοντας την παλιά συμφωνία «κακοδιαπραγματευμένη» και «παραβιαζόμενη».

Με άλλα λόγια: Η Ουάσινγκτον δεν θέλει «μεταβατική γέφυρα», αλλά επαναδιαπραγμάτευση με νέους όρους. Αυτό, όμως, έχει κόστος: μέχρι να υπάρξει νέα συνθήκη, η πραγματικότητα είναι ότι ο κόσμος μπαίνει σε περίοδο μειωμένων περιορισμών.

Γιατί η πρόταση Πούτιν είχε βαρύτητα, έστω και άτυπα

Η ρωσική ιδέα—να τηρηθούν εθελοντικά τα όρια για ένα διάστημα—λειτουργούσε σαν «πάγωμα» για να μη φύγει η κατάσταση από τις ράγες, ειδικά καθώς η συνθήκη δεν επέτρεπε νέα τυπική επέκταση.

Η απόρριψη αυτής της λογικής σημαίνει ότι το επόμενο διάστημα θα βασιστεί περισσότερο σε πολιτική βούληση και λιγότερο σε δεσμευτικούς μηχανισμούς.

Η Μόσχα «λυπάται», αλλά κρατά ανοιχτή τη στρατηγική της

Το Κρεμλίνο εξέφρασε λύπη για τη λήξη. Ο εκπρόσωπος Ντμίτρι Πεσκόφ είπε ότι η Ρωσία θα συνεχίσει «υπεύθυνη» προσέγγιση στη στρατηγική σταθερότητα, αλλά τόνισε ότι θα καθοδηγείται «πρωτίστως από τα εθνικά της συμφέροντα».

Η διατύπωση είναι προσεκτική: Αφήνει χώρο για αυτοπεριορισμό, αλλά δεν δεσμεύει. Και σε περιβάλλον υψηλής καχυποψίας, η απουσία δέσμευσης ισοδυναμεί με μεγαλύτερο ρίσκο.

Τι προέβλεπε η συμφωνία για της πυρηνικές εγκαταστάσεις και τι αλλάζει τώρα

Η συνθήκης για της πυρηνικές εγκαταστάσεις η (υπογραφή 2010, επέκταση 2021) έθετε όρια σε κρίσιμες κατηγορίες στρατηγικών όπλων—και, κυρίως, διατηρούσε ένα πλαίσιο προβλεψιμότητας. Δημοσίως αναφέρεται ότι περιόριζε κάθε πλευρά έως 1.550 αναπτυγμένες πυρηνικές κεφαλές και 700 αναπτυγμένους φορείς (διηπειρωτικούς πυραύλους, υποβρύχια, βομβαρδιστικά).

Με τη λήξη:

• Μειώνονται οι θεσμικές δικλείδες για το «πόσα» και το «πώς»

• Αυξάνει ο πειρασμός για ενίσχυση αποτροπής μέσω αριθμών ή νέων πλατφορμών

• Εντείνεται η πιθανότητα μιας σιωπηρής κούρσας εξοπλισμών

Η «σκιά» της Κίνας: Ο τρίτος παίκτης που όλοι επικαλούνται

Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι θα ήθελε η Κίνα να συμπεριληφθεί σε νέα συνθήκη. Ωστόσο, η διεθνής εκτίμηση που αποτυπώνεται σε αναλύσεις είναι ότι το Πεκίνο έχει περιορισμένο κίνητρο να μπει σε ένα σχήμα που θα το «κλειδώσει» αριθμητικά απέναντι σε δύο πολύ μεγαλύτερα οπλοστάσια.

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση της εποχής: Όλοι αναγνωρίζουν ότι ο τριπολικός κόσμος απαιτεί νέους κανόνες, αλλά κανείς δεν έχει εύκολο δρόμο για να τους επιβάλει.

Από τις συνθήκες στα «ταμπού»: Γιατί οι αναλυτές ανησυχούν

Η λήξη της συνθήκης για της πυρηνικές εγκαταστάσεις έρχεται σε περίοδο όπου πολλαπλές κρίσεις έχουν ανεβάσει το παγκόσμιο άγχος για τα πυρηνικά και έχουν φθείρει το «ταμπού» χρήσης/απειλής. Η κατάρρευση των πλαισίων ελέγχου δεν σημαίνει ότι αύριο θα πατηθεί κουμπί—σημαίνει ότι θα ζούμε πιο συχνά με το ερώτημα «κι αν;».

Προτεινόμενες Ιστορίες Sahiel.gr…

• Πυρηνικά καταφύγια στην Ευρώπη: Από τον Ψυχρό Πόλεμο έως σήμερα
• Ρωσικά πυρηνικά υποβρύχια στις ακτές των ΗΠΑ
• Financial Times: Ο Τραμπ ζητά νέα “modernized” πυρηνική συνθήκη
• Al Jazeera: Απόρριψη πρότασης Πούτιν από Τραμπ

Η λήξη της συνθήκης για της πυρηνικές εγκαταστάσεις δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια της διπλωματίας. Είναι μια αλλαγή εποχής: Από την επιτήρηση και τους κανόνες, επιστρέφουμε στη σκληρή γλώσσα της αποτροπής και των αριθμών. Αν ΗΠΑ και Ρωσία δεν βρουν σύντομα νέο πλαίσιο—και αν η Κίνα μείνει εκτός—τότε ο κόσμος μπαίνει σε ένα πιο ασταθές τοπίο, όπου η «ισορροπία» θα στηρίζεται λιγότερο σε συνθήκες και περισσότερο σε φόβους.