Η Άγκυρα επαναφέρει το ζήτημα αποστρατιωτικοποίησης στο Αιγαίο
Νέα παρέμβαση στο ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών του Ανατολικού Αιγαίου πραγματοποίησε το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, επαναφέροντας τη γνωστή θέση της Άγκυρας περί «παραβίασης των διεθνών συνθηκών» από την Ελλάδα.
Σε ανακοίνωση που δημοσιοποιήθηκε σε τουρκικά μέσα ενημέρωσης, η Άγκυρα κάνει λόγο για «παράνομες ενέργειες» της Ελλάδας και υποστηρίζει ότι λαμβάνει «όλα τα απαραίτητα μέτρα», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω αντίδρασης.
Η τοποθέτηση αυτή έρχεται σε συνέχεια των αντιδράσεων που προκάλεσε στην Τουρκία η μεταφορά συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας Patriot στην Κάρπαθο.
Η ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΑΜ, τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα βάσει συγκεκριμένων όρων των διεθνών συνθηκών, οι οποίοι – όπως υποστηρίζει η Άγκυρα – προβλέπουν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά:
«Τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα βάσει των όρων της Συνθήκης της Λωζάνης του 1923 και της Συνθήκης των Παρισίων του 1947, με την προϋπόθεση ότι θα παραμείνουν σε αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς».
Η τουρκική πλευρά αναφέρει επίσης συγκεκριμένα τη Λήμνο και την Κάρπαθο, υποστηρίζοντας ότι τα νησιά αυτά θα έπρεπε να διατηρούν «μη στρατιωτικό καθεστώς».
Παράλληλα υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε στρατιωτική παρουσία συνιστά «θεμελιώδη παραβίαση των συνθηκών» και τονίζει ότι οι κινήσεις της Ελλάδας δεν μπορούν να οδηγήσουν σε αλλαγή του καθεστώτος των νησιών.
«Λαμβάνουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα»
Στο ίδιο κείμενο, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας υποστηρίζει ότι οι ελληνικές ενέργειες όχι μόνο παραβιάζουν διεθνείς συμφωνίες αλλά πλήττουν και τις σχέσεις των δύο χωρών ως συμμάχων στο ΝΑΤΟ.
Η ανακοίνωση σημειώνει ότι τέτοιες κινήσεις είναι «απαράδεκτες μεταξύ συμμάχων», ιδιαίτερα σε μια περίοδο αυξημένων κρίσεων ασφαλείας στην ευρύτερη περιοχή.
Καταλήγοντας, η Άγκυρα δηλώνει ότι δεν αποδέχεται τις ενέργειες της Ελλάδας και ότι «λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση».
Η αντίδραση της Αθήνας για τους Patriot στην Κάρπαθο
Η αντίδραση της Τουρκίας συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη αντιαεροπορικών συστημάτων Patriot στην Κάρπαθο, κίνηση που εντάσσεται στην ενίσχυση της ελληνικής αεράμυνας λόγω της έντασης στη Μέση Ανατολή.
Η Αθήνα απάντησε άμεσα στις τουρκικές αιτιάσεις, χαρακτηρίζοντας τους ισχυρισμούς περί αποστρατιωτικοποίησης «αβάσιμους και μονομερείς».
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών υπογράμμισε ότι το καθεστώς των νησιών καθορίζεται από τη Συνθήκη της Λωζάνης, τη Σύμβαση του Μοντρέ και τη Συνθήκη των Παρισίων, ενώ σημείωσε ότι η αμυντική διάταξη της χώρας είναι «αδιαπραγμάτευτη».
Το ευρύτερο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών εντάσεων
Το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών αποτελεί πάγια θέση της τουρκικής διπλωματίας τα τελευταία χρόνια και εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της διαμάχης στο Αιγαίο.
Η Αθήνα, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι η άμυνα των νησιών αποτελεί νόμιμο δικαίωμα αυτοάμυνας, ιδιαίτερα μετά την τουρκική απειλή πολέμου (casus belli) για την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων και τη γενικότερη στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας στην περιοχή.
Οι πρόσφατες δηλώσεις της Άγκυρας δείχνουν ότι το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης παραμένει βασικό εργαλείο πίεσης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ιδιαίτερα σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης.
Η επαναφορά του ζητήματος από την Άγκυρα καταδεικνύει ότι το Αιγαίο παραμένει πεδίο έντονου γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Μέσα σε ένα περιβάλλον διεθνούς αστάθειας, κάθε κίνηση στρατιωτικής ενίσχυσης ή διπλωματικής πίεσης αποκτά βαρύνουσα σημασία για την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή.