Περίληψη Άρθρου
–
Sahiel.gr
- Οι Χούθι κατέλαβαν τη στρατηγική πόλη και το λιμάνι της Μόκα, ενισχύοντας σημαντικά τη θέση τους στη δυτική ακτή της Υεμένης.
- Η προέλασή τους προς το Μπαμπ ελ Μαντέμπ αυξάνει την ανησυχία για την ασφάλεια μιας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του παγκόσμιου εμπορίου.
- Η ένταση στην Ερυθρά Θάλασσα αποκτά μεγαλύτερη σημασία λόγω των παράλληλων πιέσεων στα Στενά του Ορμούζ και των κινδύνων για τις ενεργειακές ροές.
- Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται αντιμέτωπη με νέα στρατηγική πίεση, ενώ κυβερνητικές δυνάμεις της Υεμένης επιχειρούν αντεπιθέσεις σε άλλα μέτωπα.
- Οι εξελίξεις αφορούν άμεσα Ευρώπη και Ελλάδα, καθώς πιθανή διαταραχή της διαδρομής Μπαμπ ελ Μαντέμπ–Ερυθρά Θάλασσα–Σουέζ επηρεάζει ναυτιλία, εμπόριο και ενέργεια.
Η σύγκρουση στην Υεμένη εισέρχεται σε μια νέα και ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση, καθώς οι δυνάμεις των Χούθι πέτυχαν μία από τις σημαντικότερες εδαφικές προόδους των τελευταίων ετών, καταλαμβάνοντας τη στρατηγική πόλη και λιμάνι της Μόκα (Mokha/Mocha) στη δυτική ακτή της χώρας.
Η εξέλιξη δεν αποτελεί απλώς ακόμη μία μεταβολή των γραμμών του μετώπου στον μακροχρόνιο πόλεμο της Υεμένης. Η Μόκα βρίσκεται κοντά στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη, μέσω του οποίου συνδέονται η Ερυθρά Θάλασσα, η Διώρυγα του Σουέζ και η Μεσόγειος με τον Ινδικό Ωκεανό.
Σύμφωνα με το Reuters, οι Χούθι κατέλαβαν τη Μόκα και προωθήθηκαν κατά μήκος της ακτής της Ερυθράς Θάλασσας προς τα στρατηγικά νησιά Χανίς, αυξάνοντας την πίεση γύρω από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Η πτώση της Μόκα αλλάζει τα δεδομένα
Η κατάληψη της Μόκα αποτελεί σημαντικό πλήγμα για τις δυνάμεις που συνδέονται με τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης και υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία.
Το Associated Press χαρακτηρίζει την κατάληψη της πόλης ως τη σημαντικότερη εδαφική επιτυχία των Χούθι μετά την εκεχειρία του 2022. Η παρουσία τους εκεί επιβεβαιώθηκε τόσο από πηγές των Χούθι όσο και από αξιωματούχους της άλλης πλευράς.
Η προέλαση είχε ήδη διαφανεί τις προηγούμενες ημέρες. Οι δυνάμεις των Χούθι κινήθηκαν μέσω της δυτικής Ταΐζ και της νότιας Χοντέιντα με κατεύθυνση τη Μόκα και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, ενώ οι κυβερνητικές δυνάμεις προσπάθησαν να ανακόψουν την επίθεση με αεροπορικά πλήγματα και επιχειρήσεις σε διαφορετικά μέτωπα.
Η ταχύτητα των εξελίξεων δείχνει ότι η δυτική ακτή έχει μετατραπεί στο σημαντικότερο ίσως μέτωπο του πολέμου.
Οι Χούθι πλησιάζουν στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ
Το πραγματικό διακύβευμα βρίσκεται νοτιότερα.
Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ αποτελεί τη θαλάσσια πύλη που ενώνει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν. Από εκεί περνούν εμπορικά πλοία και ενεργειακά φορτία που στη συνέχεια κατευθύνονται μέσω της Διώρυγας του Σουέζ προς την Ευρώπη.
Η γεωγραφία εξηγεί γιατί η προέλαση των Χούθι αποκτά σημασία πολύ μεγαλύτερη από τα σύνορα της Υεμένης.
Οι δυνάμεις τους έχουν κινηθεί και προς τα νησιά Χανίς, τα οποία βρίσκονται στην Ερυθρά Θάλασσα και προσφέρουν ιδιαίτερα σημαντική γεωστρατηγική θέση απέναντι στις θαλάσσιες οδούς της περιοχής.
Δεν σημαίνει ότι οι Χούθι έχουν αποκτήσει πλήρη έλεγχο του Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Σημαίνει όμως ότι η στρατιωτική και γεωγραφική τους θέση απέναντι στη συγκεκριμένη θαλάσσια αρτηρία έχει ενισχυθεί σημαντικά.
Και αυτή ακριβώς είναι η εξέλιξη που προκαλεί διεθνή ανησυχία.
Διπλή πίεση σε Μπαμπ ελ Μαντέμπ και Ορμούζ
Η χρονική συγκυρία είναι ακόμη πιο κρίσιμη λόγω της έντασης γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters, η κίνηση πλοίων μέσω του Ορμούζ έχει ήδη περιοριστεί σημαντικά, ενώ η Σαουδική Αραβία χρησιμοποιεί το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα ως κρίσιμη εναλλακτική δίοδο για τις εξαγωγές πετρελαίου της.
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη γεωπολιτική εικόνα.
Εάν η αστάθεια επεκταθεί ταυτόχρονα στα δύο μεγάλα περάσματα — Ορμούζ και Μπαμπ ελ Μαντέμπ — τότε δημιουργείται μια εξαιρετικά επικίνδυνη κατάσταση για τις παγκόσμιες ενεργειακές και εμπορικές ροές.
Η πίεση στις αγορές είναι ήδη εμφανής. Η τιμή του Brent ανέβηκε πάνω από τα 105 δολάρια το βαρέλι την Πέμπτη, καθώς οι αγορές ανησυχούν για πιθανές νέες διαταραχές στις προμήθειες πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή.
Ναυτικός αποκλεισμός κατά της Σαουδικής Αραβίας
Οι Χούθι έχουν παράλληλα ανακοινώσει ναυτικό αποκλεισμό εναντίον σαουδαραβικών πλοίων.
Η οργάνωση υποστηρίζει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις της έχουν συγκεκριμένους στόχους και ότι η διεθνής ναυσιπλοΐα δεν αποτελεί γενικό στόχο, με τα σαουδαραβικά πλοία όμως να βρίσκονται στο επίκεντρο των απειλών της.
Για το Ριάντ η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δύσκολη.
Η Σαουδική Αραβία επιχείρησε τα προηγούμενα χρόνια να απομακρυνθεί σταδιακά από τον πόλεμο της Υεμένης. Η νέα προέλαση των Χούθι, όμως, σε συνδυασμό με επιθέσεις εναντίον σαουδαραβικών στόχων, δημιουργεί τον κίνδυνο βαθύτερης επανεμπλοκής της.
Η σύγκρουση δεν εξελίσσεται μόνο προς μία κατεύθυνση
Παρά τη μεγάλη επιτυχία των Χούθι στη δυτική ακτή, η στρατιωτική εικόνα στο σύνολο της Υεμένης παραμένει πιο περίπλοκη. Οι δυνάμεις της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης έχουν εξαπολύσει αντεπιθέσεις σε άλλα μέτωπα, ιδιαίτερα στις επαρχίες Αλ Τζαούφ, Αλ Μπάιντα, Ταΐζ και Μαρίμπ.
Κυβερνητικές πηγές έχουν ανακοινώσει εδαφικά κέρδη, ενώ οι Χούθι από την πλευρά τους υποστηρίζουν ότι απέκρουσαν επιθέσεις. Πολλοί από τους επιμέρους ισχυρισμούς των δύο αντιμαχόμενων πλευρών δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν ανεξάρτητα.
Επομένως, δεν πρόκειται ακόμη για συνολική στρατιωτική κατάρρευση των αντιπάλων των Χούθι.
Στη δυτική ακτή όμως, η κατάσταση έχει μεταβληθεί αισθητά υπέρ τους.
Η Υεμένη επιστρέφει στον ολοκληρωτικό πόλεμο;
Οι τελευταίες συγκρούσεις αποτελούν τη σοβαρότερη κλιμάκωση μετά την εκεχειρία που επιτεύχθηκε υπό την αιγίδα του ΟΗΕ το 2022. Η κατάληψη της Μόκα δημιουργεί πλέον τον κίνδυνο η Υεμένη να επιστρέψει σε μεγάλης κλίμακας εμφύλιο πόλεμο, την ώρα που η ευρύτερη Μέση Ανατολή βρίσκεται ήδη σε περίοδο μεγάλης αστάθειας.
Το πρόβλημα είναι ότι η Υεμένη δεν αποτελεί απομονωμένο μέτωπο.
Οι Χούθι διατηρούν στενές σχέσεις με το Ιράν και εντάσσονται στον ευρύτερο άξονα δυνάμεων που αντιπαρατίθενται με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και τους περιφερειακούς συμμάχους τους.
Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση της Υεμένης στηρίζεται σε σημαντικό βαθμό από τη Σαουδική Αραβία. Έτσι, μια φαινομενικά εσωτερική σύγκρουση μετατρέπεται για ακόμη μία φορά σε κομμάτι της ευρύτερης αναμέτρησης ισχύος στη Μέση Ανατολή.
Γιατί αφορά άμεσα την Ευρώπη και την Ελλάδα
Για την Ελλάδα η εξέλιξη δεν είναι μακρινή. Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ βρίσκεται στην αρχή της θαλάσσιας αρτηρίας που οδηγεί μέσω της Ερυθράς Θάλασσας προς το Σουέζ και από εκεί στη Μεσόγειο.
Κάθε σοβαρή διαταραχή στη συγκεκριμένη διαδρομή μπορεί να επηρεάσει τη ναυτιλία, το κόστος μεταφοράς, τα ασφάλιστρα των πλοίων, τις τιμές της ενέργειας και τελικά το κόστος εισαγόμενων προϊόντων στην Ευρώπη.
Για μια χώρα με το ναυτιλιακό βάρος της Ελλάδας, οι εξελίξεις στην Ερυθρά Θάλασσα δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως περιφερειακή λεπτομέρεια. Η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών που οδηγούν προς το Σουέζ αποτελεί ζήτημα άμεσου οικονομικού και γεωστρατηγικού ενδιαφέροντος.
Η μάχη για μια θαλάσσια πύλη του παγκόσμιου εμπορίου
Η πτώση της Μόκα δείχνει ότι ο πόλεμος της Υεμένης περνά ξανά σε μια φάση όπου οι αλλαγές επί του εδάφους μπορούν να έχουν διεθνείς συνέπειες.
Οι Χούθι δεν μάχονται πλέον μόνο για πόλεις και επαρχίες της Υεμένης. Με την προώθησή τους κατά μήκος της Ερυθράς Θάλασσας αποκτούν μεγαλύτερη δυνατότητα να επηρεάζουν μια από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του κόσμου.
Και αυτό αλλάζει τη σημασία της σύγκρουσης.
Η Μόκα είναι ένα λιμάνι. Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ όμως είναι πύλη. Και όποιος μπορεί να απειλήσει αυτή την πύλη αποκτά ένα γεωπολιτικό εργαλείο που ξεπερνά κατά πολύ το πραγματικό μέγεθος της Υεμένης.
Οι επόμενες κινήσεις των Χούθι, η αντίδραση της Σαουδικής Αραβίας και κυρίως η εξέλιξη των επιχειρήσεων γύρω από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ θα δείξουν εάν βρισκόμαστε μπροστά σε μια προσωρινή στρατιωτική μεταβολή ή σε μια βαθύτερη ανατροπή των ισορροπιών στην Ερυθρά Θάλασσα.