Νότης Μαριάς, Καθηγητής Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, πρώην Ευρωβουλευτής, notismarias@gmail.com
Πριν καν στεγνώσει το μελάνι της υπογραφής που έβαλε η Τζόρτζια Μελόνι στο Κοινό Ανακοινωθέν του ΝΑΤΟ κατά την διάσκεψη κορυφής της «Συμμαχίας» στις 10 Ιουλίου 2024 στην Ουάσιγκτον, η Ιταλίδα πρωθυπουργός βρέθηκε για πενθήμερη επίσκεψη από 27-31 Ιουλίου 2024 στην Κίνα σηματοδοτώντας με τον τρόπο αυτόν μια εντυπωσιακή «κολοτούμπα».
Και αυτό γιατί στην Ουάσιγκτον η ίδια μαζί με τους άλλους ηγέτες του ΝΑΤΟ για άλλη μια φορά είχε καταφερθεί με σκληρή γλώσσα κατά της Κίνας.
Ειδικότερα στο σημείο 26 του κοινού Ανακοινωθέντος των ηγετών του ΝΑΤΟ η Τζόρτζια Μελόνι μαζί με τους άλλους ηγέτες κατηγόρησε την Κίνα «ότι έχει γίνει αποφασιστικός παράγοντας για τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας μέσω της λεγόμενης εταιρικής σχέσης χωρίς όρια και της μεγάλης κλίμακας υποστήριξής της στην αμυντική βιομηχανική βάση της Ρωσίας».
Στη συνέχεια η Ιταλίδα πρωθυπουργός προσυπογράφοντας το ίδιο κοινό Ανακοινωθέν στο σημείο 27 κατήγγειλε την Κίνα ότι «συνεχίζει να θέτει συστημικές προκλήσεις για την ευρωατλαντική ασφάλεια». Και το νατοϊκό κερασάκι στην τούρτα η δήλωση των ηγετών του ΝΑΤΟ στο ίδιο σημείο του Ανακοινωθέντος για «ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ετοιμότητας των χωρών του ΝΑΤΟ και της προστασίας τους έναντι των καταπιεστικών τακτικών της Κίνας να διχάσει τη Συμμαχία»!!! Τέλος στο σημείο 30 του Ανακοινωθέντος οι ηγέτες του ΝΑΤΟ δήλωσαν με νόημα ότι «ο Ινδο-Ειρηνικός είναι σημαντικός για το ΝΑΤΟ δεδομένου ότι οι εξελίξεις στην περιοχή αυτή επηρεάζουν άμεσα την ευρωατλαντική ασφάλεια».
Βέβαια δεν ήταν η πρώτη φορά που η Μελόνι είχε εκφράσει την αντικινεζική της στάση καθώς στα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 30 Ιουνίου 2023 τόσο αυτή όσο και οι άλλοι ηγέτες της ΕΕ είχαν στηλιτεύσει το Πεκίνο επισημαίνοντας μεταξύ άλλων στο σημείο 30 ότι η Κίνα «αποτελεί ταυτόχρονα εταίρο, ανταγωνιστή και συστημικό αντίπαλο».
Και σαν να μην έφταναν αυτές οι αντικινεζικές δηλώσεις ΝΑΤΟ και ΕΕ τις οποίες συνυπέγραψε μετά βαΐων και κλάδων η Μελόνι, ήρθε και η απόφασή της μετά από πιέσεις των ΗΠΑ στις 6 Δεκεμβρίου 2023 να προχωρήσει στην απόσυρση της Ρώμης από τη Συμφωνία με το Πεκίνο για την ένταξη της Ιταλίας στον κινεζικό Δρόμο του Μεταξιού (Belt and Road initiative) (https://apnews.com 6/12/2023)
Μετά απ΄ όλα αυτά κάνοντας την ανάγκη φιλοτιμία η Τζόρζια Μελόνι έφτασε στο Πεκίνο για συναντήσεις με την κινεζική ηγεσία.
Η επίσκεψη της Μελόνι στην Κίνα ήρθε μετά από σημαντικές πιέσεις των μεγάλων ιταλικών επιχειρηματικών ομίλων που όχι μόνο δεν θέλουν να μείνουν έξω από την τεράστια κινεζική αγορά αλλά ταυτόχρονα προσδοκούν να προσελκύσουν και σημαντικές κινεζικές επενδύσεις στην Ιταλία. Άλλωστε έχει αποδειχθεί ότι τα κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης για την Ιταλία και την υπόλοιπη Ευρώπη δεν επαρκούν προκειμένου να καλύψουν το τεράστιο επενδυτικό κενό για την ΕΕ το οποίο έχει υπολογιστεί ετησίως στο ύψος των 481 δισ. ευρώ (www.bloomberg.com 27/1/2024). Έτσι η επίσκεψη Μελόνι αποσκοπoύσε να πλασάρει το «made in Italy» στην κινεζική αγορά (www.ilsole24ore 28/7/2024) και ταυτόχρονα να προσελκύσει κινεζικές επενδύσεις στην Ιταλία.
Καθοριστικός παράγοντας για την ιταλική αλλαγή πλεύσης ήταν η νέα στρατηγική της ιταλικής αυτοκινητοβιομηχανίας σε σχέση με την Κίνα και την κατασκευή ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Στο πλαίσιο αυτό η πολυεθνική ευρωπαϊκή-αμερικανική αυτοκινητοβιομηχανία Stellantis που ιδρύθηκε από τη συγχώνευση της ιταλο-αμερικανικής Fiat Chrysler και της γαλλικής PSA (Peugeot κλπ) αποφάσισε τον περασμένο Μάιο να συνεργαστεί με την κινεζική εταιρεία Leapmotor για την παραγωγή ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Στην κοινή τους εταιρεία η Stellantis θα κατέχει το 51% και η κινεζική πλευρά το 49% (https://apnews.com 15/5/2024).
Οι εξελίξεις αυτές ανάγκασαν την Μελόνι να κάνει πλέον σπονδές στην κινεζική ηγεσία προκειμένου να γίνει δεκτή στο Πεκίνο. Στο πλαίσιο αυτό κατά τη συνάντησή της με τον κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, η Μελόνι χαρακτήρισε την Κίνα «σημαντικό συνομιλητή στη διαχείριση των παγκοσμίων εντάσεων» (www.globaltimes.cn 29/7/2024), ενώ δεν παρέλειψε να δηλώσει ότι υποστηρίζει την πολιτική της «μίας Κίνας» όπως τονίζει σχετικό άρθρο της κινεζικής εφημερίδας Global Times ((www.globaltimes.cn 31/7/2024).
Από την πλευρά της η κινεζική ηγεσία αφού με ιδιαίτερα ευγενικό τρόπο επιτίμησε την ιταλική πλευρά για την υπαναχώρηση της από την πολιτική του Δρόμου του Μεταξιού, τόνισε στην Μελόνι δια στόματος Σι Τζινπίνγκ ότι η Ιταλία οφείλει να δράσει στο πνεύμα του Δρόμου του Μεταξιού και να δει τις διμερείς της σχέσεις με την Κίνα υπό το πρίσμα της ιστορικής τους διάστασης, του στρατηγικού τους βάθους και της μακροπρόθεσμης προοπτικής τους προκειμένου να είναι έτσι σταθερές και μακρές (www.globaltimes.cn 29/7/2024).
Με τον τρόπο αυτόν το Πεκίνο έστειλε τελικά το μήνυμα στη Ρώμη ότι οι κινεζοιταλικές σχέσεις θα μπορούσαν να αναπτυχθούν στο μέλλον καθώς μάλιστα φέτος συμπληρώνονται 700 χρόνια από την επίσκεψη του Μάρκο Πόλο στην Κίνα. Άλλωστε η Κίνα και η Ιταλία βρίσκονται στις δύο άκρες του Δρόμου του Μεταξιού (www.globaltimes.cn 29/7/2024). Κάνοντας μάλιστα ένα βήμα παραπέρα σε σχόλιό του το κινεζικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua υπογράμμισε ότι η Κίνα και η Ιταλία αποτελούν το ιδανικό δίδυμο για να γεφυρώσουν την Ανατολή με τη Δύση (https://english.news.cn 30/7/2024), για να ακολουθήσει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αποτίμηση της επίσκεψης Μελόνι με τον εύγλωττο τίτλο: «Η οικονομική συνεργασία υπερτερεί των ανησυχιών για αποσύνδεση» (www.globaltimes.cn 30/7/2024). Βασικός άλλωστε στόχος της Κίνας ήταν να αποδείξει ότι παρά την αντικινεζική πολιτική του ΝΑΤΟ, των ΗΠΑ και της ΕΕ τελικά κάποιες δυτικές χώρες διαφοροποιούνται από την κεντρική γραμμή. Στο πλαίσιο αυτό αποτιμώντας την επίσκεψη Μελόνι στην Κίνα ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου εξωτερικών δήλωσε ότι «η Κίνα και η Ιταλία αντιτίθενται στην σύγκρουση και στην αποσύνδεση προκειμένου να αντιμετωπίσουν από κοινού τις παγκόσμιες προκλήσεις» (www.globaltimes.cn 31/7/2024).
Σε κάθε περίπτωση η Μελόνι κατά την ομιλία της στο Ιταλοκινεζικό Επιχειρηματικό Φόρουμ παρουσία 100 κινεζικών και ιταλικών επιχειρήσεων, μεταξύ των οποίων ήταν η Pirelli, ο ενεργειακός κολοσσός ENI και η εταιρεία παραγωγής όπλων Leonardo, τόνισε με νόημα ότι οι ιταλικές επενδύσεις στην Κίνα είναι τριπλάσιες από τις κινεζικές επενδύσεις στην Ιταλία (www.governo.it 28/7/2024).
Πάντως σε πολιτικό επίπεδο η Μελόνι πουλάει στην ιταλική κοινή γνώμη τόσο την υπογραφή του τριετούς δεκαεπτασέλιδου Σχεδίου Δράσης που υπέγραψε με την κινεζική πλευρά και το οποίο καλύπτει σημαντικούς τομείς της οικονομίας (www.governo.it 28/7/2024) με κύριο πάντως στόχο την ανάπτυξη της ιταλικής αυτοκινητοβιομηχανίας (www.euronews.com 30/7/2024) όσο και τις έξι Συμφωνίες που υπέγραψαν οι δύο πλευρές με αντικείμενο τη βιομηχανική συνεργασία, την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων, την ασφάλεια των τροφίμων, το περιβάλλον και την εκπαίδευση (www.governo.it 28/7/2024).
