Το βράδυ της 13ης Ιουνίου, το Ισραήλ εξαπέλυσε μια ευρείας κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν, στοχεύοντας στρατηγικές πυρηνικές και στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Η επίθεση αυτή φέρεται να είναι το αποκορύφωμα μίας οκτάμηνης συντονισμένης προσπάθειας από τις ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες και τις ένοπλες δυνάμεις, με σκοπό τη δραστική εξουδετέρωση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Η επιχείρηση περιλάμβανε στοχευμένα χτυπήματα σε στρατιωτικές βάσεις, δολοφονίες υψηλόβαθμων αξιωματούχων του IRGC (Φρουροί της Επανάστασης), καθώς και μαζικούς βομβαρδισμούς από αέρος και ξηράς, ακόμη και σε κατοικημένες περιοχές της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του Axios, οι ισραηλινές δυνάμεις είχαν προετοιμάσει την επιχείρηση με πρόβες υπό το πρόσχημα στρατιωτικών ασκήσεων. Οι επιθέσεις στόχευσαν 25 πυρηνικούς επιστήμονες, από τους οποίους τουλάχιστον δύο σκοτώθηκαν, ενώ άλλοι εννέα ανώτεροι αξιωματούχοι του πυρηνικού προγράμματος είτε εξοντώθηκαν είτε τραυματίστηκαν.
Το Ιράν απάντησε με μαζικές πυραυλικές επιθέσεις κατά ισραηλινών πόλεων, με ισχυρές εκρήξεις να σημειώνονται σε Τελ Αβίβ και Ιερουσαλήμ. Οι απώλειες ήταν σημαντικές και για τις δύο πλευρές, με το Ιράν να αναφέρει 78 νεκρούς και πάνω από 320 τραυματίες, ενώ το Ισραήλ επιβεβαίωσε τον θάνατο τριών πολιτών και δεκάδων τραυματιών από τα ιρανικά αντίποινα.
Οι συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα, που ήταν προγραμματισμένες για την επόμενη ημέρα στην Ομάν, ακυρώθηκαν. Ο Ομάν, που διατηρεί ρόλο διαμεσολαβητή, εξέφρασε την ανησυχία του για την πλήρη κατάρρευση της διπλωματικής διαδικασίας.
Η αμερικανική κυβέρνηση εμφανίζεται διχασμένη. Ενώ ο πρώην Πρόεδρος Τραμπ δήλωσε πως είχε γνώση για την επίθεση, η επίσημη θέση της Ουάσινγκτον είναι πως δεν ενέκρινε ούτε συμμετείχε στην ισραηλινή ενέργεια. Ωστόσο, το Axios αναφέρει ότι υψηλόβαθμοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι επιβεβαιώνουν πως υπήρξε σιωπηρή αμερικανική έγκριση: «είχαμε πράσινο φως», ανέφεραν.
Το Ισραήλ δείχνει αποφασισμένο να τερματίσει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα με κάθε κόστος, ακόμη και εάν αυτό σημαίνει έναν πόλεμο γενικευμένης κλίμακας. Η επιχείρηση αποκαλύπτει ένα νέο δόγμα της ισραηλινής στρατηγικής, πιο επιθετικό και λιγότερο εξαρτώμενο από τις διεθνείς ισορροπίες.
Το Ιράν, αν και πλήττεται, διατηρεί τεράστια περιφερειακή επιρροή μέσω συμμαχιών με Χεζμπολάχ, Χαμάς και σιιτικές πολιτοφυλακές σε Συρία, Ιράκ και Υεμένη. Ο κίνδυνος διάχυσης της σύρραξης είναι πλέον πολύ κοντά.
Επιπτώσεις για την Ευρώπη:
Ενεργειακή Ασφάλεια: Η πιθανή επίθεση σε εγκαταστάσεις φυσικού αερίου στο South Pars του Ιράν (που φημολογείται ότι έγινε από ισραηλινό drone) μπορεί να επηρεάσει τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας. Η Ελλάδα, ως χώρα-κόμβος για μεταφορά LNG, θα αντιμετωπίσει νέα πρόκληση στις τιμές και στην ασφάλεια εφοδιασμού.
Προσφυγικά κύματα: Ενδεχόμενη γενίκευση της σύρραξης μπορεί να προκαλέσει νέα κύματα μεταναστών, με τις ευρωπαϊκές χώρες να καλούνται να διαχειριστούν νέα ανθρωπιστική κρίση.
Γεωπολιτική Αστάθεια: Μια νέα Μέση Ανατολή, χωρίς πυρηνικά όρια, θα πυροδοτήσει αλυσιδωτές αντιδράσεις, πιθανόν και στην Κύπρο, στη Συρία, ακόμη και στο Αιγαίο, όπου Τουρκία και Ισραήλ ανταγωνίζονται για επιρροή και ενεργειακά κοιτάσματα.
Η κλιμάκωση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν δεν είναι μια απλή αντιπαράθεση δύο περιφερειακών δυνάμεων. Είναι το αποτέλεσμα δεκαετιών ανταγωνισμού, ιδεολογικής έχθρας και γεωστρατηγικών σχεδίων. Το πού θα οδηγήσει αυτή η σύγκρουση, παραμένει άγνωστο – αλλά η ώρα της μεγάλης δοκιμασίας για τη Μέση Ανατολή φαίνεται πως έφτασε.