Ελβετία: Οι απειλές Τραμπ παγώνουν τις συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν – Στο πιο κρίσιμο σημείο η διπλωματική μάχη

Οι συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στην Ελβετία εισέρχονται σε μια από τις πιο κρίσιμες φάσεις των τελευταίων ετών, καθώς οι δημόσιες απειλές του Αμερικανού προέδρου Donald Trump δημιούργησαν νέο κύμα έντασης και αβεβαιότητας γύρω από τη διαδικασία προσέγγισης των δύο πλευρών.

Ενώ η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη εμφανίζονταν να αναζητούν κοινό έδαφος για την αποκλιμάκωση της έντασης, οι τελευταίες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου φαίνεται πως προκάλεσαν σοβαρούς τριγμούς στο διπλωματικό μέτωπο, οδηγώντας σε προσωρινή επιβράδυνση των διαπραγματεύσεων.

Οι επαφές που διεξάγονται στην Ελβετία θεωρούνται από διπλωματικούς κύκλους ως η σημαντικότερη προσπάθεια επαναπροσέγγισης μετά από μια μακρά περίοδο αμοιβαίας δυσπιστίας, κυρώσεων και στρατιωτικών απειλών.

Οι δηλώσεις Τραμπ που άλλαξαν το κλίμα

Το νέο κύμα έντασης ξεκίνησε όταν ο Donald Trump προειδοποίησε δημόσια ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αποκλείουν νέα στρατιωτική δράση εάν το Ιράν επιχειρήσει να αμφισβητήσει την ελευθερία ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ ή συνεχίσει ενέργειες που η Ουάσιγκτον θεωρεί αποσταθεροποιητικές για την περιοχή.

Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν έντονη αντίδραση στην Τεχεράνη, η οποία κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι επιχειρούν να διαπραγματευτούν υπό καθεστώς πίεσης και απειλών.

Ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι η αντιπροσωπεία της χώρας εξέτασε ακόμη και το ενδεχόμενο προσωρινής αποχώρησης από τις συνομιλίες, προκειμένου να σταλεί μήνυμα ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί διαπραγματεύσεις υπό εκβιασμό.

Γιατί η Ελβετία βρίσκεται στο επίκεντρο

Η Ελβετία διατηρεί διαχρονικά έναν ιδιαίτερο ρόλο στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Μετά τη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών το 1980, η Βέρνη ανέλαβε επανειλημμένα τον ρόλο του διαμεσολαβητή, φιλοξενώντας μυστικές ή επίσημες επαφές και μεταφέροντας μηνύματα μεταξύ των δύο πλευρών.

Οι σημερινές συνομιλίες θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς δεν αφορούν μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αλλά και ένα ευρύτερο πλαίσιο περιφερειακής ασφάλειας. Στο τραπέζι βρίσκονται ζητήματα που αφορούν τις οικονομικές κυρώσεις, τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, τις εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο, καθώς και τον ρόλο των περιφερειακών συμμάχων της Τεχεράνης.

Το μεγάλο διακύβευμα για τις δύο πλευρές

Παρά τη σκληρή ρητορική, τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη γνωρίζουν ότι μια πλήρης κατάρρευση των συνομιλιών θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια νέα περίοδο επικίνδυνης αστάθειας.  Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η αποτυχία της διπλωματίας θα αύξανε τον κίνδυνο στρατιωτικής κλιμάκωσης σε μια περιοχή ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια οικονομία και την ενεργειακή ασφάλεια.

Για το Ιράν, η συνέχιση της απομόνωσης και των κυρώσεων θα επιβάρυνε περαιτέρω την οικονομία του, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα αναζητά διέξοδο από τη διεθνή πίεση. Αυτός είναι και ο λόγος που, παρά την ένταση των τελευταίων ημερών, καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει ανακοινώσει επίσημη αποχώρηση από τη διαδικασία.

Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ο μεγάλος φόβος

Στο παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων βρίσκεται πάντα το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ. Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου διέρχεται από το συγκεκριμένο πέρασμα, γεγονός που το καθιστά έναν από τους σημαντικότερους γεωστρατηγικούς κόμβους του πλανήτη.

Οποιαδήποτε κρίση στην περιοχή θα μπορούσε να προκαλέσει άμεσες επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, να εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου και να δημιουργήσει νέα κύματα οικονομικής αβεβαιότητας παγκοσμίως. Γι’ αυτό και οι εξελίξεις στην Ελβετία παρακολουθούνται με ιδιαίτερη προσοχή όχι μόνο από τις κυβερνήσεις της Μέσης Ανατολής αλλά και από τις μεγάλες οικονομικές δυνάμεις του κόσμου.

Οι επόμενες ημέρες θα είναι καθοριστικές

Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι οι συνομιλίες δεν έχουν καταρρεύσει, αλλά βρίσκονται σε μια εξαιρετικά εύθραυστη φάση. Η δημόσια αντιπαράθεση μπορεί να εντάθηκε, όμως οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτοί. Το εάν η Ελβετία θα αποτελέσει το σημείο εκκίνησης μιας νέας συμφωνίας ή το σημείο όπου θα καταρρεύσει η τελευταία μεγάλη προσπάθεια συνεννόησης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης θα φανεί τις επόμενες ημέρες.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι πίσω από τις σκληρές δηλώσεις και τις διπλωματικές κινήσεις εξελίσσεται μια κρίσιμη γεωπολιτική αναμέτρηση, οι συνέπειες της οποίας μπορεί να επηρεάσουν ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και την παγκόσμια ισορροπία ισχύος.

Η μάχη στην Ελβετία δεν διεξάγεται με όπλα αλλά με λέξεις, απειλές και διαπραγματεύσεις. Όμως το αποτέλεσμα αυτής της διπλωματικής αναμέτρησης μπορεί να καθορίσει αν η Μέση Ανατολή θα κινηθεί προς την αποκλιμάκωση ή προς μια νέα περίοδο επικίνδυνης αστάθειας.