Εργασιακό καρτέλ ελαστικής απασχόλησης «Made in EU»

Μεταξύ σφύρας και άκμονος κινδυνεύουν να βρεθούν χιλιάδες εργαζόμενοι στη χώρα μας και σταδιακά δύο έως τρία εκατομμύρια εργαζομένων με επισφαλείς μορφές απασχόλησης στα κράτη μέλη της Ε.Ε., με τον τελικό αριθμό των θιγομένων να μην μπορεί αυτή τη στιγμή να υπολογιστεί. Αιτία; Η οδηγία για «διαφανείς και προβλέψιμους όρους εργασίας», που προωθείται πανευρωπαϊκά. Το… εισαγόμενο ζήτημα, έχει δύο όψεις.

Από το Δημήτρη Κωστάκο / Κοσμοδρόμιο

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί την Ελλάδα να ενσωματώσει στο εθνικό της δίκαιο την οδηγία, με ανοικτό το ενδεχόμενο να παραπέμψει τη χώρα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις εργασιακές συνθήκες.

Προφανώς, κυβέρνηση στον φιλεργατικό οίστρο της να διασφαλίσει ότι με την αλλοίωση του 8ώρου θα μπορούν οι εργαζόμενοι να… μαζέψουν ελιές, να προχωρήσει σε μόνιμες εκπτώσεις στην αμοιβή των υπερωριών και να προστατεύσει το δικαίωμα των απεργοσπαστών να εργαστούν, δε φρόντισε για την ενσωμάτωση της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο.

Σε μια περίοδο, μάλιστα, κατά την οποία, στη χώρα μας:

Καταγράφεται το τρίτο υψηλότερο ποσοστό εργαζομένων με ευέλικτες βάρδιες μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωζώνης (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ)

• Από τους περίπου 2.250.000 εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα, οι περίπου 463.000 απασχολούνται με ευέλικτες μορφές εργασίας και μηνιαίες αποδοχές κάτω από 700 ή και 500 ευρώ (ΕΡΓΑΝΗ)
• Πέντε ή και έξι στις δέκα νέες συμβάσεις αφορούν ευέλικτες μορφές απασχόλησης (ΕΡΓΑΝΗ), ενώ
• Στον κλάδο του τουρισμού, ο οποίος χαρακτηρίζεται από εποχικότητα και σε κάποιες περιπτώσεις ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων μέχρι… ξεχειλώματος, απασχολούνται περίπου 263.000 εργαζόμενοι.

Με την οδηγία για διαφανείς και προβλέψιμους όρους εργασίας, οι εργαζόμενοι στην Ε.Ε. θα έχουν το δικαίωμα:

• Σε πληρέστερη ενημέρωση σχετικά με τις βασικές πτυχές της εργασίας τους, η οποία πρέπει να λαμβάνεται εγκαίρως και γραπτώς.
• Σε οριοθέτηση της διάρκειας των δοκιμαστικών περιόδων στους έξι μήνες κατά την έναρξη της εργασίας.
• Να αναλάβουν άλλη θέση εργασίας σε άλλον εργοδότη. Τυχόν περιορισμοί του δικαιώματος αυτού θα πρέπει να δικαιολογούνται από αντικειμενικούς λόγους.
• Να ενημερώνονται εντός εύλογου χρονικού διαστήματος εκ των προτέρων πότε θα πρέπει να πραγματοποιηθεί η εργασία. Η συγκεκριμένη παρέμβαση αφορά ιδίως εργαζομένους με απρόβλεπτα ωράρια εργασίας και κατά παραγγελία εργασία.
• Σε αποτελεσματικά μέτρα που αποτρέπουν την κατάχρηση της εργασίας με συμβάσεις μηδενικών ωρών εργασίας.
• Να λαμβάνουν γραπτή απάντηση σε αίτημα μετάθεσης σε άλλη πιο ασφαλή θέση εργασίας.
• Να λαμβάνουν δωρεάν υποχρεωτική κατάρτιση σχετικά με την εργασία, όταν ο εργοδότης έχει καθήκον να την παρέχει.

…και από την άλλη

Επειδή, όμως, όλα τα παραπάνω δείχνουν πολύ καλά για να είναι αληθινά σε μια Ευρώπη καλπάζοντος νεοφιλελευθερισμού, σαν να αχνοφαίνεται ένα εργασιακό καρτέλ, καθώς όπως σημειώνουν οι εταίροι μας:

Η οδηγία εκτιμάται ότι θα ωφελήσει επίσης τους εργοδότες, διασφαλίζοντας ότι η προστασία των εργαζομένων παραμένει σύμφωνη με τις τελευταίες εξελίξεις στις αγορές εργασίας, μειώνοντας τα διοικητικά εμπόδια για τους ίδιους.

Για παράδειγμα, θα μπορεί να καταστεί δυνατή η ηλεκτρονική παροχή πληροφοριών και να δημιουργηθούν ίσοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των εργοδοτών στην Ε.Ε., επιτρέποντας τον θεμιτό ανταγωνισμό με βάση το ίδιο ελάχιστο επίπεδο εργασιακών δικαιωμάτων (σσ το οποίο -προφανώς δεν θα καθορίσουν οι εργαζόμενοι και τα συνδικάτα τους).

Αν αναλογιστούμε ότι σύμφωνα με την καταγραφή του ΣΕΒ στις νέες μορφές απασχόλησης περιλαμβάνονται οι συμβάσεις εργασίας με πληθοπορισμό (crowdwork), οι συμβάσεις απασχόλησης «μηδενικών ωρών» (zero hours contracts), οι συμβάσεις σύντομης διάρκειας (short term contracts), προσωρινής εργασίας ή εργασίας κατά παραγγελία (on demand work), οι «μικροσυμβάσεις» (mini jobs), η εργασία ανά χαρτοφυλάκια (portfolio work), η εργασία βάσει δελτίου/κουπονιών (voucher-based work), διάφορες μορφές τηλεργασίας και κινητής εργασίας με χρήση εφαρμογών και νέων τεχνολογιών, οι συμβάσεις αστικού δικαίου (σύμβαση έργου, σύμβαση ανεξαρτήτων υπηρεσιών) και οι συμβάσεις επιμερισμού θέσεων εργασίας (job sharing), καθίσταται σαφές ότι η επίμαχη οδηγία, δεν προωθείται για την προστασία των εργαζομένων, αλλά στρώνει το χαλί για την επόμενη μέρα του ευρωπαϊκού εργασιακού τοπίου…

Ήδη, στη χώρα μας γίνεται χρήση (και συνηθέστερα, κατάχρηση) των ευέλικτων μορφών εργασίας, οι οποίες είναι οι εξής:

1. Μερική απασχόληση:

Η απασχόληση ενός ατόμου με σχέση μισθωτής εξαρτημένης εργασίας, με ωράριο μειωμένο σε σχέση με το ωράριο που ισχύει για τους πλήρως απασχολούμενους, οι οποίοι εργάζονται επίσης ως μισθωτοί στο ίδιο ή παρεμφερές αντικείμενο ή επάγγελμα. Ως βάση σύγκρισης μπορεί να τεθεί ο χρόνος απασχόλησης σε ημερήσια, εβδομαδιαία, μηνιαία ή και ετήσια βάση, αλλά συνηθέστερα ο χρονικός υπολογισμός για τον προσδιορισμό μιας σχέσης εργασίας ως μερικής απασχόλησης γίνεται σε ημερήσια ή εβδομαδιαία βάση.

2. Προσωρινή απασχόληση:

Πρόκειται για συμβάσεις ορισμένου χρόνου οι οποίες προβλέπουν λήξη της σχέσης εργασίας μετά από ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Η προσωρινή απασχόληση με συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου παίρνει συχνά τη μορφή εποχιακής ή περιοδικής απασχόλησης που σε τουριστικές χώρες όπως η Ελλάδα, αποτελεί κυρίαρχη μορφή εργοδότησης τους καλοκαιρινούς μήνες.

3. Σύμβαση Ορισμένου Χρόνου:

Πρόκειται για απασχόληση σε προκαθορισμένη χρονική περίοδο. Όταν η ημερομηνία παρέλθει η συνεργασία λύεται χωρίς υποχρέωση του εργοδότη για καταβολή αποζημίωσης. Αν μετά τη λήξη της, συμφωνηθεί ρητά ή σιωπηρά η συνέχισή της, τότε μετατρέπεται σε σύμβαση αορίστου χρόνου. Σε περίπτωση κατά την οποία κάποιο από τα μέρη θελήσει να λύσει τη σύμβαση πριν από τη λήξη της, πρέπει να αποδείξει ότι έχει σοβαρό λόγο διαφορετικά οφείλει αποζημίωση στον αντισυμβαλλόμενο.

4. Εποχική απασχόληση:

Επιμέρους έκφραση της προσωρινής απασχόλησης, που εκδηλώνεται συνήθως με τον τύπο συμβάσεως ορισμένου χρόνου, θεωρείται και η εποχική απασχόληση. Η ιδιομορφία της έγκειται στο ότι η μορφή αυτή απασχόλησης συνδέεται με την εποχικότητα της δραστηριότητας των επιχειρήσεων σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους κατά τη διάρκεια του έτους. Οι εποχιακά απασχολούμενοι εργάζονται για μικρότερα χρονικά διαστήματα σε ετήσια βάση. Δεν είναι μερικώς απασχολούμενοι με τη συνήθη έννοια του όρου, εκτός αν εργάζονται λιγότερες ώρες την ημέρα. Στην εποχιακή απασχόληση υπάρχει δεδομένη εναλλαγή περιόδων εργασίας και μη εργασίας, αλλά αυτή δε γίνεται σε ημερήσια, εβδομαδιαία ή ετήσια βάση, ούτε στο πλαίσιο ενιαίας σύμβασης. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες ο νόμος προβλέπει σχετική προτεραιότητα του εποχικά εργαζόμενου για επαναπρόσληψη από την ίδια επιχείρηση, κατά την επόμενη περίοδο.

5. Δανεισμός εργαζομένων:

Συνήθως γίνεται μεταξύ εταιρειών που ανήκουν στον ίδιο όμιλο επιχειρήσεων. Στις περιπτώσεις αυτές ένας εργαζόμενος που έχει προσληφθεί για να παρέχει τις υπηρεσίες του σε συγκεκριμένο εργοδότη, υπάγεται για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα στο δικαίωμα ενός τρίτου εργοδότη να καθορίσει τον τόπο, το χρόνο και τον τρόπο παροχής της εργασίας του.

6. Κατά επιχείρηση δανεισμός προσωπικού μέσω πρακτορείων απασχόλησης:

Πρακτορεία απασχόλησης προσλαμβάνουν για λογαριασμό τους προσωπικό και το παραχωρούν -έναντι αμοιβής- για ορισμένο χρονικό διάστημα σε άλλες επιχειρήσεις προκειμένου να καλύψουν προσωρινές ανάγκες τους.

7. Απασχόληση προσωπικού εργολαβικής επιχείρησης:

Επιχείρηση ή οργανισμός, αναθέτει -υπό μορφή εργολαβίας- μέρος της λειτουργίας του σε εργολαβική εταιρία, η οποία παρέχει τις σχετικές υπηρεσίες σε προσωρινή ή μόνιμη βάση, στις εγκαταστάσεις της αναθέτουσας το έργο, αλλά με δικό της προσωπικό.

8. Απασχόληση προσωπικού στο πλαίσιο λειτουργίας δικτύων επιχειρήσεων:

Το προσωπικό προσλαμβάνεται από τον κεντρικό οργανισμό ενός δικτύου επιχειρήσεων και παρέχει τις υπηρεσίες του και σε αυτόν και στις επιμέρους επιχειρήσεις – μέλη του δικτύου, ανάλογα με τις ανάγκες καθενός από αυτά. Η ευελιξία έγκειται στο ότι ο εργαζόμενος δεν απασχολείται σε μια και μόνη επιχείρηση, αλλά σε ένα ευρύτερο αριθμό επιχειρήσεων που συναπαρτίζουν το δίκτυο.

9. Εργασία σε βάρδιες:

Όταν οι ώρες λειτουργίας της επιχείρησης υπερβαίνουν το ωράριο των εργαζομένων οι οποίοι μπορεί να εργάζονται είτε σε συνεχόμενες βάρδιες (αφορά 24ώρη λειτουργία επιχειρήσεων), είτε σε ημι-συνεχόμενες (24ώρη λειτουργία, μόνο τις εργάσιμες ημέρες της εβδομάδας), είτε σε διακεκομμένες (αφορά τη λειτουργία επιχειρήσεων για λιγότερες από 24 ώρες ημερησίως και με μια τουλάχιστον ημέρα αργίας την εβδομάδα).

10. Ατομικοί λογαριασμοί χρόνου εργασίας:

Ο χρόνος εργασίας του κάθε εργαζόμενου τηρείται συνολικά σε ετήσια βάση και υπάρχει δυνατότητα κατανομής του, ανάλογα με τις ανάγκες της επιχείρησης ή / και τις επιθυμίες του εργαζόμενου, έτσι ώστε περίοδοι εντατικής απασχόλησης να εναλλάσσονται με περιόδους αδείας ή / και μειωμένου ωραρίου, για τις οποίες δεν προβλέπεται αυξομείωση των αποδοχών.

11. Διαμοιρασμός θέσης εργασίας:

Διάθεση μιας θέσης εργασίας πλήρους απασχόλησης σε δύο εργαζόμενους μερικής απασχόλησης.

12. Διαμοιρασμός χρόνου εργασίας:

Η διευθέτηση αυτή υιοθετείται συχνά στο πλαίσιο αναδιαρθρώσεων επιχειρήσεων και προκειμένου να αποφευχθούν απολύσεις. Στη μορφή αυτή ο συνολικός χρόνος εργασίας που είναι απαραίτητος για τη λειτουργία μιας επιχείρησης «μοιράζεται» – κατανέμεται στους εργαζόμενους που απασχολεί, στους οποίους μειώνονται αντίστοιχα οι αποδοχές, με παράλληλη όμως εγγύηση των θέσεων εργασίας τους.

13. Εργασία με το κομμάτι -φασόν- ή υπεργολαβία:

Στις περιπτώσεις αυτές, οι εργαζόμενοι απασχολούνται σε δικό τους χώρο, παράγοντας με μέσα του εργοδότη ή και δικά τους τα προϊόντα που διακινεί η εργοδότρια επιχείρηση.

14. Τηλεργασία:

Η τηλεργασία, επιτρέπει στον εργαζόμενο, να απασχολείται, αποκλειστικά από το σπίτι του, ή από το φυσικό χώρο που επιλέγει ο ίδιος, χρησιμοποιώντας τις δυνατότητες που προσφέρουν οι σύγχρονες τεχνολογίες της πληροφορικής και των επικοινωνιών, μειώνοντας παράλληλα τα λειτουργικά έξοδα της επιχείρησης.

15. Διαθεσιμότητα Εργασίας:

Η εργασία παρέχεται αποκλειστικά ανάλογα με τις ανάγκες της επιχείρησης, με περιοδική διαθεσιμότητα και επαναπρόσληψη.

16. Κυκλική Εργασία:

Καλύπτει την απουσία ενός εργαζόμενου για συμμετοχή σε πρόγραμμα κατάρτισης, μέσω της απασχόλησης ενός ανέργου που εκπαιδεύεται για τις ανάγκες της προσωρινής θέσης εργασίας και στη συνέχεια αναλαμβάνει καθήκοντα αντικαταστάτη. Η χρονική περίοδος της πρόσληψης του ανέργου αντιστοιχεί στη διάρκεια της κατάρτισης του εργαζομένου.

Με πληροφορίες από ergasianet.gr

Ακολουθήστε το Sahiel.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.