Γαλλία–Ισραήλ: Οι 35 νέες στρατιωτικές αποστολές, η Elbit και το ερώτημα που βαραίνει το Παρίσι

Η δημόσια θέση του Παρισιού είναι διατυπωμένη με αξιοσημείωτη σαφήνεια η Γαλλία δεν προμηθεύει το Ισραήλ με όπλα για επιθετική χρήση. Επιτρέπει, σύμφωνα με τη γαλλική κυβέρνηση, μόνο συγκεκριμένες ροές εξαρτημάτων για αμυντικά συστήματα ή για προϊόντα που προορίζονται να επανεξαχθούν σε τρίτες χώρες.

Μια νέα έρευνα, όμως, επαναφέρει ένα δύσκολο ερώτημα στο κέντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής συζήτησης.

Περίπου 35 νέες αποστολές εξαρτημάτων και στρατιωτικού ή συναφούς υλικού καταγράφηκαν από τη Γαλλία προς εγκαταστάσεις του ισραηλινού αμυντικού κολοσσού Elbit Systems, σύμφωνα με επικαιροποιημένη έρευνα των Palestinian Youth Movement, Urgence Palestine και People’s Embargo for Palestine.

Και το σημαντικότερο δεν είναι μόνο ο αριθμός.

Είναι ο προορισμός, η φύση ορισμένων εξαρτημάτων και κυρίως το γεγονός ότι οι νέες αποστολές εμφανίζονται να αποτελούν συνέχεια μιας εφοδιαστικής αλυσίδας που είχε ήδη καταγραφεί από προηγούμενη έρευνα σε περισσότερες από 525 αποστολές στρατιωτικού ή στρατιωτικά συναφούς υλικού μεταξύ Οκτωβρίου 2023 και Μαρτίου 2026.

Το ζήτημα επομένως δεν αφορά απλώς 35 φορτία.

Αφορά το κατά πόσο η διάκριση ανάμεσα σε «όπλο», «εξάρτημα», «αμυντικό σύστημα» και «υλικό προς επανεξαγωγή» αντανακλά επαρκώς την πραγματική λειτουργία μιας σύγχρονης στρατιωτικής εφοδιαστικής αλυσίδας.

Τι αποκαλύπτει η νέα έρευνα

Η επικαιροποιημένη έκθεση του Οκτωβρίου 2026 αναφέρει περίπου 35 νέες αποστολές, προερχόμενες από έξι γαλλικές περιφέρειες και συνδεδεμένες με 11 Γάλλους προμηθευτές.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, όλες οι αποστολές που ταυτοποιήθηκαν είχαν ως παραλήπτες εγκαταστάσεις ή θυγατρικές της Elbit Systems, ενός από τους σημαντικότερους ισραηλινούς αμυντικούς ομίλους. Τέσσερις εταιρείες εμφανίζονται ως νέοι προμηθευτές σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα: Carly RCS, Lameco, Sabena Technics και Socitec.

Η λίστα των καταγεγραμμένων προϊόντων έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, εξαρτήματα αεροσκαφών, ηλεκτρονικά συγκροτήματα, ηλεκτρικούς συνδέσμους, εξαρτήματα συστημάτων ψύξης, επίπεδους ανεμιστήρες, OLED displays, επιστρωμένες πλάκες και οπτικά εξαρτήματα ή προσωπίδες που μπορούν να ενσωματωθούν σε στρατιωτικές εφαρμογές.

Εδώ χρειάζεται δημοσιογραφική ακρίβεια.

Η ύπαρξη ενός εξαρτήματος σε αποστολή προς αμυντική εταιρεία δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι το συγκεκριμένο εξάρτημα χρησιμοποιήθηκε σε συγκεκριμένη στρατιωτική επιχείρηση στη Γάζα.

Αυτό είναι διαφορετικό επίπεδο απόδειξης. Αποδεικνύει όμως κάτι άλλο ότι η εφοδιαστική σύνδεση μεταξύ γαλλικών βιομηχανιών και του ισραηλινού αμυντικού τομέα δεν έχει εξαφανιστεί.

Όλοι οι δρόμοι οδηγούν στην Elbit Systems

Αυτό είναι ίσως το πιο πολιτικά ευαίσθητο στοιχείο της νέας έρευνας.

Το σύνολο των περίπου 35 νέων αποστολών που εντόπισαν οι οργανώσεις εμφανίζεται να κατευθύνεται σε εγκαταστάσεις της Elbit Systems.

Η Elbit δεν είναι ένας τυχαίος βιομηχανικός πελάτης.

Αποτελεί έναν από τους κεντρικούς πυλώνες της ισραηλινής αμυντικής βιομηχανίας, με δραστηριότητες που εκτείνονται από μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ηλεκτροοπτικά συστήματα μέχρι ηλεκτρονικό πόλεμο, επικοινωνίες, συστήματα πυροβολικού και τεχνολογίες επιτήρησης.

Ακριβώς γι’ αυτό ο τελικός προορισμός των γαλλικών εξαρτημάτων αποκτά μεγαλύτερη σημασία από όση θα είχε μια απλή εμπορική συναλλαγή.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο «Τι εξήχθη από τη Γαλλία;» Είναι «Σε ποιο σύστημα ενσωματώθηκε, ποιος ήταν ο τελικός χρήστης και πώς μπορεί να επαληθευτεί αυτό;»

Από τις 525 αποστολές στις νέες 35

Η υπόθεση δεν ξεκίνησε τώρα. Τον Απρίλιο του 2026, προηγούμενη έρευνα των Urgence Palestine και Palestinian Youth Movement είχε καταγράψει περισσότερες από 525 στρατιωτικά συναφείς αποστολές γαλλικών κατασκευαστών προς ισραηλινούς κατασκευαστές οπλικών συστημάτων, από τον Οκτώβριο του 2023 έως τις 27 Μαρτίου 2026.

Η γαλλική Le Monde, η οποία εξέτασε την έκθεση, σημείωσε μια κρίσιμη λεπτομέρεια: τα φορτία δεν αποτελούσαν κατ’ ανάγκη ολοκληρωμένα και έτοιμα προς χρήση οπλικά συστήματα, αλλά εξαρτήματα που τροφοδοτούσαν την ισραηλινή αμυντική βιομηχανία.

Αυτή ακριβώς η διάκριση βρίσκεται στην καρδιά της διαμάχης. Διότι στον σύγχρονο πόλεμο η βιομηχανική ισχύς δεν μετριέται μόνο σε έτοιμα άρματα, πυραύλους ή αεροσκάφη. Μετριέται και στα μικρά εξαρτήματα που επιτρέπουν σε αυτά τα συστήματα να λειτουργούν, να συντηρούνται, να επισκευάζονται και να αναβαθμίζονται.

• Ένας ηλεκτρικός σύνδεσμος δεν είναι πύραυλος.
• Ένα οπτικό εξάρτημα δεν είναι μαχητικό αεροσκάφος.
• Ένα σύστημα ψύξης δεν είναι άρμα μάχης.

Χωρίς όμως μια τεράστια αλυσίδα τέτοιων εξαρτημάτων, η σύγχρονη πολεμική μηχανή δεν μπορεί να διατηρήσει επί μακρόν την επιχειρησιακή της ικανότητα.

Αυτή είναι η ουσία της υπόθεσης.

Τι λέει επίσημα η Γαλλία

Το Παρίσι απορρίπτει την εικόνα ότι προμηθεύει το Ισραήλ με όπλα για επιθετικές επιχειρήσεις. Η επίσημη γαλλική θέση είναι ότι επιτρέπονται συγκεκριμένες εξαγωγές εξαρτημάτων όταν αυτά:

• Ενσωματώνονται σε αμυντικά συστήματα, όπως το Iron Dome
• Προορίζονται να επανεξαχθούν προς εγκεκριμένες τρίτες χώρες
• Η επιστρέφουν στη Γαλλία μετά από εργασίες συναρμολόγησης

Σε κοινοβουλευτική ακρόαση τον Φεβρουάριο του 2026, η υπουργός Ενόπλων Δυνάμεων Catherine Vautrin δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η Γαλλία «δεν πουλά όπλα καθαυτά στο Ισραήλ», αλλά επιτρέπει ροές εξαρτημάτων μετά από εξέταση της πιθανής χρήσης τους.

Η ίδια εξήγησε ότι μεγάλο μέρος αυτών των εξαρτημάτων προορίζεται για επανεξαγωγή από ισραηλινές επιχειρήσεις.

Για το υλικό που δεν επανεξάγεται, η γαλλική θέση είναι ότι προορίζεται να επιτρέψει στο Ισραήλ να αμυνθεί, με την κυβέρνηση να προσθέτει ότι αυτό το δικαίωμα πρέπει να ασκείται σύμφωνα με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο.

Οι 103 άδειες και η σημασία των αριθμών

Στην ίδια κοινοβουλευτική διαδικασία έγινε αναφορά σε 103 άδειες που αφορούσαν το σχετικό πλαίσιο εξαγωγών. Ο αριθμός απαιτεί προσοχή άδεια εξαγωγής, παραγγελία και πραγματική παράδοση δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Αυτή η διάκριση είναι ουσιώδης για να μην δημιουργούνται παραπλανητικές εντυπώσεις.

Τα επίσημα γαλλικά στοιχεία για το 2025 δείχνουν, σύμφωνα με τον κοινοβουλευτικό απολογισμό του 2026, 37 άδειες προς το Ισραήλ, αξίας εγκεκριμένου υλικού περίπου 119 εκατ. ευρώ, 24,9 εκατ. ευρώ σε παραγγελίες και περίπου 19,8 εκατ. ευρώ σε πραγματικές παραδόσεις.

Επομένως, η συζήτηση δεν μπορεί να περιοριστεί στο απλουστευτικό ερώτημα «πουλά ή δεν πουλά όπλα η Γαλλία στο Ισραήλ;».

Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.

• Υπάρχουν άδειες.
• Υπάρχουν εξαγωγές εξαρτημάτων.
• Υπάρχουν πραγματικές παραδόσεις.
• Υπάρχουν ισχυρισμοί περί επανεξαγωγής.

Και υπάρχει το δύσκολο ζήτημα του ελέγχου της τελικής χρήσης.

Η υπόθεση Sermat άλλαξε τα δεδομένα

Υπάρχει ένα ακόμη στοιχείο που κάνει την υπόθεση σοβαρότερη. Η γαλλική εταιρεία Sermat βρέθηκε στο επίκεντρο έρευνας σχετικά με εξαρτήματα που φέρονταν να προορίζονται για μη επανδρωμένα αεροσκάφη της Elbit Systems.

Η αντίδραση του γαλλικού κράτους παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Σε επίσημη απάντηση που δημοσιεύθηκε στη γαλλική Γερουσία τον Μάιο του 2026, το υπουργείο Ενόπλων Δυνάμεων επιβεβαίωσε ότι ανατέθηκε έρευνα στη γαλλική τελωνειακή διοίκηση και ότι δόθηκε εντολή να μπλοκαριστούν προληπτικά όλες οι ροές της Sermat προς το Ισραήλ, μέχρι να αποσαφηνιστούν οι συνθήκες των εξαγωγών.

Η λεπτομέρεια αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία.

Δείχνει ότι ακόμη και οι ίδιες οι γαλλικές αρχές αναγνωρίζουν πως το σύστημα αδειοδότησης και τελικής χρήσης απαιτεί ελέγχους και ότι μπορεί να προκύψουν περιπτώσεις που χρειάζονται διερεύνηση.

Δεν αποδεικνύει ότι ολόκληρο το γαλλικό σύστημα εξαγωγών παραβιάζεται. Αποδεικνύει όμως ότι το πρόβλημα της πραγματικής διαδρομής ενός εξαρτήματος δεν είναι θεωρητικό.

Το μεγάλο κενό: Ποιος ελέγχει τον τελικό χρήστη;

Εδώ βρίσκεται ίσως το σοβαρότερο ερώτημα.

• Όταν ένα γαλλικό εξάρτημα φθάνει σε μια μεγάλη ισραηλινή αμυντική βιομηχανία, πώς πιστοποιείται ότι πράγματι θα ενσωματωθεί σε σύστημα που θα επανεξαχθεί;
• Ποιος παρακολουθεί την πορεία του μετά την είσοδό του στη γραμμή παραγωγής;
• Υπάρχει δυνατότητα φυσικού ελέγχου;
• Υπάρχει πλήρης ιχνηλασιμότητα;
• Και τι συμβαίνει όταν το ίδιο εργοστάσιο κατασκευάζει ταυτόχρονα συστήματα για εξαγωγές και συστήματα για τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις;

Η γαλλική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι άδειες εξετάζονται με αυστηρά κριτήρια και ότι χρησιμοποιούνται πληροφορίες διαφορετικών επιπέδων διαβάθμισης. Παράλληλα, έχει γνωστοποιήσει ότι λεπτομερής κατάλογος των παραδόσεων του 2024 έχει διαβιβαστεί στους προέδρους των αρμόδιων κοινοβουλευτικών επιτροπών ως διαβαθμισμένο έγγραφο.

Αυτό όμως δημιουργεί ένα δεύτερο πρόβλημα το ζήτημα της δημόσιας λογοδοσίας. Η κυβέρνηση μπορεί να γνωρίζει περισσότερα από όσα δημοσιοποιεί. Ο πολίτης όμως καλείται να αποδεχθεί ότι το σύστημα λειτουργεί σωστά χωρίς να έχει πρόσβαση σε όλα τα δεδομένα που θα επέτρεπαν ανεξάρτητη επαλήθευση.

Το πραγματικό ζήτημα δεν είναι η ονομασία του εξαρτήματος

Η υπόθεση αποκαλύπτει ένα ευρύτερο πρόβλημα της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.

Στις σύγχρονες πολεμικές βιομηχανίες, τα σύνορα μεταξύ πολιτικής τεχνολογίας, διπλής χρήσης, αμυντικού εξοπλισμού και επιθετικού συστήματος γίνονται όλο και πιο δυσδιάκριτα. Ένα ηλεκτρονικό κύκλωμα μπορεί να έχει δεκάδες εφαρμογές. Ένας αισθητήρας μπορεί να χρησιμοποιείται σε πολιτική και στρατιωτική πλατφόρμα. Ένα εξάρτημα ψύξης μπορεί να είναι τεχνικά ουδέτερο — μέχρι τη στιγμή που ενσωματώνεται σε συγκεκριμένο στρατιωτικό σύστημα.

Επομένως, η ουσιαστική συζήτηση δεν πρέπει να εξαντλείται στο αν ένα προϊόν μπορεί τυπικά να χαρακτηριστεί «όπλο». Το κρίσιμο ζήτημα είναι η τελική στρατιωτική λειτουργία που καθιστά δυνατή.

Η πολιτική αντίφαση του Παρισιού

Και κάπου εδώ η υπόθεση παύει να είναι αποκλειστικά τεχνική.

Η Γαλλία επιχειρεί εδώ και χρόνια να παρουσιάζεται ως ευρωπαϊκή δύναμη με ιδιαίτερη στρατηγική αυτονομία, ικανή να μιλά για διεθνές δίκαιο, ανθρωπιστικές αρχές και ευρωπαϊκή κυριαρχία χωρίς να ταυτίζεται απόλυτα με την αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Ταυτόχρονα διαθέτει μία από τις ισχυρότερες αμυντικές βιομηχανίες του κόσμου. Το 2025 οι γαλλικές παραγγελίες εξοπλισμών από το εξωτερικό έφθασαν περίπου τα 21,2 δισ. ευρώ, διατηρώντας τη Γαλλία στην κορυφή της παγκόσμιας αγοράς όπλων.

Εδώ εμφανίζεται η κλασική σύγκρουση μεταξύ διπλωματίας, βιομηχανίας και στρατηγικών συμφερόντων.

• Η εξωτερική πολιτική μπορεί να ζητεί περιορισμούς.
• Η αμυντική βιομηχανία χρειάζεται αγορές, συμβάσεις, διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες και οικονομίες κλίμακας.
• Και η γεωπολιτική απαιτεί συμμαχίες.

Αυτές οι τρεις πραγματικότητες δεν κινούνται πάντοτε προς την ίδια κατεύθυνση.

Γιατί το θέμα αφορά και την Ελλάδα

Για την Ελλάδα η υπόθεση δεν είναι μακρινή. Η Αθήνα βρίσκεται ταυτόχρονα σε δύο σημαντικές στρατηγικές σχέσεις με τη Γαλλία και με το Ισραήλ.

Η ελληνογαλλική αμυντική συνεργασία έχει αποκτήσει ιδιαίτερο βάρος απέναντι στις πιέσεις της Τουρκίας, ενώ η συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ αποτελεί σημαντικό στοιχείο της αρχιτεκτονικής ασφαλείας της Ανατολικής Μεσογείου.

Το Sahiel.gr έχει αναλύσει τη νέα αρχιτεκτονική αποτροπής της Ελλάδας και τη συνεργασία με το Ισραήλ, καθώς και τη στρατηγική εμβάθυνση της γαλλικής παρουσίας στην Ελλάδα. Παράλληλα, η αμυντική συμφωνία Γαλλίας–Κύπρου δείχνει ότι το Παρίσι επιδιώκει ευρύτερο στρατηγικό αποτύπωμα στην περιοχή.

Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα οφείλει να παρακολουθεί τέτοιες υποθέσεις χωρίς ιδεολογικές παρωπίδες.

• Οι διεθνείς σχέσεις δεν οικοδομούνται πάνω σε συναισθηματισμούς.
• Οικοδομούνται πάνω σε συμφέροντα.
• Η Γαλλία υπερασπίζεται τα δικά της.
• Το Ισραήλ τα δικά του.
• Η Τουρκία τα δικά της.

Το πραγματικό ερώτημα για την Αθήνα είναι πάντοτε αν η ελληνική πολιτική μετατρέπει τις συμμαχίες σε μετρήσιμη εθνική ισχύ, τεχνογνωσία, αποτροπή και στρατηγική αυτονομία.

Οι πηγές της έρευνας και η αναγκαία επιφύλαξη

Υπάρχει ακόμη μία κρίσιμη δημοσιογραφική παράμετρος. Οι αριθμοί των 525 και των περίπου 35 αποστολών προέρχονται από έρευνες οργανώσεων που έχουν σαφή θέση υπέρ της παλαιστινιακής υπόθεσης.

Αυτό δεν ακυρώνει τα στοιχεία τους. Σημαίνει όμως ότι πρέπει να εξετάζονται και να διασταυρώνονται.

Στην πρώτη έρευνα, η Le Monde εξέτασε τα ευρήματα και επιβεβαίωσε ότι η έκθεση τεκμηρίωνε μια σταθερή ροή εξαρτημάτων από γαλλικές επιχειρήσεις προς την ισραηλινή αμυντική βιομηχανία.

Παράλληλα, επίσημα γαλλικά κοινοβουλευτικά έγγραφα επιβεβαιώνουν ότι η Γαλλία πράγματι συνεχίζει να επιτρέπει εξαγωγές συγκεκριμένων στρατιωτικών εξαρτημάτων προς το Ισραήλ.

Εκεί λοιπόν βρίσκεται το πραγματικό, τεκμηριωμένο έδαφος της συζήτησης. Όχι στον ισχυρισμό ότι «η Γαλλία στέλνει 35 όπλα στο Ισραήλ».

Αλλά στο γεγονός ότι γαλλικά εξαρτήματα συνεχίζουν να εισέρχονται στην ισραηλινή αμυντική βιομηχανική αλυσίδα, την ώρα που το Παρίσι επιμένει ότι δεν προμηθεύει το Ισραήλ με όπλα για επιθετική χρήση.

Η Ευρώπη απέναντι στις ίδιες της τις αντιφάσεις

Η συγκεκριμένη υπόθεση ξεπερνά τελικά τη Γαλλία και το Ισραήλ. Αγγίζει μια βαθύτερη ευρωπαϊκή αντίφαση.

Η Ευρώπη θέλει να είναι ταυτόχρονα γεωπολιτική δύναμη, παγκόσμιος εξαγωγέας αμυντικής τεχνολογίας και θεματοφύλακας μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες. Όσο οι τρεις αυτές ιδιότητες συμβαδίζουν, δεν υπάρχει πρόβλημα. Όταν όμως συγκρούονται, αρχίζουν τα δύσκολα ερωτήματα.

Και τότε η αξιοπιστία μιας χώρας δεν κρίνεται μόνο από τις δηλώσεις των υπουργών της.

Κρίνεται από τις άδειες που υπογράφει, τα φορτία που περνούν από τα αεροδρόμιά της, τις εταιρείες που εξάγουν, τους μηχανισμούς ελέγχου που εφαρμόζει και —κυρίως— από το αν μπορεί να γνωρίζει πού καταλήγει τελικά η τεχνολογία της.

Το συμπέρασμα…

Η νέα έρευνα δεν αποδεικνύει ότι κάθε γαλλικό εξάρτημα που έφθασε στο Ισραήλ χρησιμοποιήθηκε στη Γάζα. Ούτε επιτρέπει να βαφτίζονται όλες οι καταγεγραμμένες αποστολές «έτοιμα όπλα».

Αποκαλύπτει όμως κάτι που δύσκολα μπορεί πλέον να αγνοηθεί η βιομηχανική και στρατιωτική εφοδιαστική σύνδεση Γαλλίας–Ισραήλ συνεχίζεται.

Οι περίπου 35 νέες αποστολές έρχονται να προστεθούν σε μια πολύ μεγαλύτερη εικόνα εκατοντάδων προηγούμενων φορτίων, επίσημων αδειών, πραγματικών παραδόσεων και ενός συστήματος τελικής χρήσης που παραμένει σε σημαντικό βαθμό μακριά από τον δημόσιο έλεγχο.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία, στη σύγχρονη γεωπολιτική, η αλήθεια σπανίως κρύβεται μόνο στις επίσημες ανακοινώσεις.

Βρίσκεται στις εφοδιαστικές αλυσίδες, στις άδειες, στα τελωνειακά έγγραφα, στους τελικούς παραλήπτες. Και στην απόσταση που χωρίζει αυτό που δηλώνει δημόσια ένα κράτος από αυτό που επιτρέπει στην πράξη η στρατηγική και βιομηχανική του πολιτική.

Για τη Γαλλία, αυτή η απόσταση είναι πλέον αντικείμενο δημόσιας έρευνας. Και όσο δεν υπάρχει πλήρης, επαληθεύσιμη εικόνα για την τελική χρήση των εξαρτημάτων, το ερώτημα θα παραμένει ανοικτό Πού τελειώνει η «εξαγωγή ενός εξαρτήματος» και πού αρχίζει η συμμετοχή σε μια πολεμική εφοδιαστική αλυσίδα;

Πηγές

• Έκθεση «Révélations sur les livraisons militaires françaises vers Israël» – Οκτώβριος 2026
• Γαλλικό Υπουργείο Ενόπλων Δυνάμεων – Rapport au Parlement 2026
• Γαλλική Εθνοσυνέλευση – Ακρόαση για τις εξαγωγές οπλικών συστημάτων
• Γαλλική Γερουσία – Επίσημη απάντηση για τις εξαγωγές προς το Ισραήλ και την υπόθεση Sermat
• Le Monde – Έρευνα για τη ροή γαλλικών στρατιωτικών εξαρτημάτων προς το Ισραήλ
• The Cradle – France cleared dozens of military sales to Israel between May and September

Σημείωση τεκμηρίωσης: Οι αναφορές στις περίπου 35 και στις 525 αποστολές προέρχονται από τις έρευνες των Palestinian Youth Movement, Urgence Palestine και συνεργαζόμενων οργανώσεων. Οι επίσημες γαλλικές πηγές επιβεβαιώνουν τη συνέχιση αδειοδοτημένων εξαγωγών εξαρτημάτων, αλλά αμφισβητούν ότι αυτές ισοδυναμούν με παράδοση επιθετικών όπλων στο Ισραήλ.