Γάζα: Νετανιάχου και Κούσνερ αναζητούν φόρμουλα για τον αφοπλισμό της Χαμάς

Οι συνομιλίες μεταξύ του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου και του Αμερικανού απεσταλμένου Τζάρεντ Κούσνερ ολοκληρώθηκαν τη Δευτέρα 17 Αυγούστου με τις δύο πλευρές να συμφωνούν σε μια πορεία για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων σχετικά με τη Γάζα, χωρίς ωστόσο να έχει επιτευχθεί συνολική συμφωνία για την εφαρμογή του αμερικανικού σχεδίου.

Στο επίκεντρο παραμένει ο αφοπλισμός της Χαμάς και κυρίως η σειρά με την οποία θα πρέπει να πραγματοποιηθούν ο αφοπλισμός της παλαιστινιακής οργάνωσης και η αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τη Λωρίδα της Γάζας.

Το Reuters μετέδωσε ότι η διήμερη αποστολή του Κούσνερ δεν κατέληξε σε οριστική άρση του αδιεξόδου. Η αμερικανική πλευρά προωθεί μια σταδιακή διαδικασία, κατά την οποία ο αφοπλισμός της Χαμάς θα εξελίσσεται παράλληλα με την αποχώρηση του Ισραήλ. Ο Νετανιάχου, αντίθετα, επιμένει ότι οι ισραηλινές δυνάμεις δεν θα αποχωρήσουν πριν ολοκληρωθεί ο αφοπλισμός.

Η συνάντηση Νετανιάχου – Κούσνερ

Αξιωματούχος του αμερικανικού Board of Peace χαρακτήρισε τη συνάντηση μεταξύ Νετανιάχου και Κούσνερ «μακρά, σε βάθος και πολύ παραγωγική», αναφέροντας ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε μια πορεία για τα επόμενα βήματα στη Γάζα. Οι λεπτομέρειες της συγκεκριμένης συνεννόησης δεν δημοσιοποιήθηκαν πλήρως.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε μετά τις επαφές του Κούσνερ με εκπροσώπους της Χαμάς και περιφερειακούς μεσολαβητές.

Σύμφωνα με το Axios, ο Αμερικανός απεσταλμένος πρότεινε στον Νετανιάχου να προχωρήσει σε περιορισμένα και σταδιακά βήματα, ώστε να δοκιμαστεί στην πράξη κατά πόσο η Χαμάς είναι διατεθειμένη να εφαρμόσει τις δεσμεύσεις της για αφοπλισμό.

Το βασικό σημείο διαφωνίας

Η διαφορά ανάμεσα στις δύο πλευρές αφορά κυρίως το χρονοδιάγραμμα. Το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει ότι η Χαμάς θα παραδίδει σταδιακά τον οπλισμό της καθώς οι ισραηλινές δυνάμεις θα αποσύρονται από αντίστοιχες περιοχές της Γάζας.

Η κυβέρνηση Νετανιάχου έχει απορρίψει αυτή τη διαδοχή των κινήσεων. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έχει δηλώσει ότι δεν πρόκειται να πραγματοποιηθεί αποχώρηση πριν αφοπλιστεί πλήρως η Χαμάς, διευκρινίζοντας ότι η απαίτηση αφορά τόσο τον βαρύ όσο και τον ελαφρύ οπλισμό της οργάνωσης.

Από την άλλη πλευρά, η Χαμάς έχει δηλώσει ότι παραμένει δεσμευμένη στον οδικό χάρτη που συμφωνήθηκε στο Κάιρο, αλλά συνδέει τη διαδικασία με τον τερματισμό των ισραηλινών στρατιωτικών ενεργειών και την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων.

Ο ρόλος των ΗΠΑ στην επαλήθευση του αφοπλισμού

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που εξετάζονται αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα πιστοποιείται ότι η Χαμάς έχει πράγματι παραδώσει ή καταστήσει μη χρησιμοποιήσιμο τον οπλισμό της.

Στο ευρύτερο αμερικανικό σχέδιο προβλέπεται η συμμετοχή διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης, καθώς και νέων παλαιστινιακών δομών ασφαλείας στη Γάζα. Η διαδικασία αφοπλισμού συνδέεται άμεσα με την εφαρμογή των επόμενων σταδίων της ισραηλινής αποχώρησης.

Σύμφωνα με το Axios, η προτεινόμενη διαδικασία προβλέπει την παράδοση όπλων σε παλαιστινιακή τεχνοκρατική διοίκηση και στη συνέχεια τη μεταφορά τους σε διεθνή δύναμη σταθεροποίησης προκειμένου να καταστραφούν.

Η επαλήθευση του αφοπλισμού αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για το Ισραήλ, καθώς η κυβέρνηση Νετανιάχου ζητεί εγγυήσεις ότι η Χαμάς δεν θα μπορέσει να ανασυγκροτήσει τις στρατιωτικές της δυνατότητες μετά από ενδεχόμενη ισραηλινή αποχώρηση.

Οι επαφές Κούσνερ με τη Χαμάς

Πριν από τις συνομιλίες του στο Ισραήλ, ο Κούσνερ είχε επαφές στην Αίγυπτο με στελέχη της Χαμάς και με εκπροσώπους χωρών που συμμετέχουν στη διαμεσολάβηση.

Σύμφωνα με το Reuters, κεντρικό πρόσωπο στις συνομιλίες ήταν ο Χαλίλ αλ-Χάγια, ο οποίος ανέλαβε την ηγεσία της Χαμάς τον Ιούλιο του 2026. Η οργάνωση έχει αποδεχθεί στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων την παράδοση των όπλων της, αν και αποφεύγει τη χρήση του όρου «αφοπλισμός» και αναφέρεται στην αποθήκευση των όπλων υπό τον έλεγχο παλαιστινιακής τεχνοκρατικής κυβέρνησης που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ.

Το Axios ανέφερε επίσης ότι στελέχη της Χαμάς διαβεβαίωσαν τον Κούσνερ πως είναι διατεθειμένα να προχωρήσουν στην αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας, με την αμερικανική πλευρά να ζητεί συγκεκριμένες ενέργειες που θα μπορούσαν να αποδείξουν αυτή την πρόθεση.

Το αμερικανικό σχέδιο για τη Γάζα

Το σχέδιο που προωθεί η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ συνδέει τρία βασικά ζητήματα: τον αφοπλισμό της Χαμάς, την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και τη μεταπολεμική διοίκηση και ανοικοδόμηση της Γάζας.

Σύμφωνα με το Reuters, η Ουάσιγκτον επιδιώκει μια διαδικασία κατά την οποία ο αφοπλισμός και η ισραηλινή αποχώρηση θα πραγματοποιούνται σταδιακά. Η εφαρμογή του σχεδίου συναντά, ωστόσο, σοβαρές δυσκολίες εξαιτίας των διαφορετικών απαιτήσεων Ισραήλ και Χαμάς.

Ο Τραμπ είχε παρουσιάσει στα τέλη Ιουλίου την επίτευξη συμφωνίας για τον αφοπλισμό της Χαμάς ως σημαντική εξέλιξη για την εφαρμογή του σχεδίου του για τη Γάζα. Στη συνέχεια όμως έγινε εμφανές ότι οι δύο πλευρές ερμηνεύουν διαφορετικά τόσο τις υποχρεώσεις τους όσο και τη σειρά εφαρμογής τους.

Πολιτικές πιέσεις στο Ισραήλ

Οι διαπραγματεύσεις πραγματοποιούνται παράλληλα με τις πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ και ενόψει των εκλογών του Οκτωβρίου. Ο Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπος με πιέσεις από το εσωτερικό της κυβέρνησής του, ιδιαίτερα από πολιτικές δυνάμεις που αντιτίθενται σε οποιαδήποτε ισραηλινή αποχώρηση πριν από την πλήρη εξουδετέρωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Χαμάς.

Η πολιτική αυτή παράμετρος περιορίζει τα περιθώρια συμβιβασμού και προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο δυσκολίας στις αμερικανικές προσπάθειες. Το Reuters σημειώνει ότι το πολιτικό περιβάλλον στο Ισραήλ αποτελεί έναν από τους παράγοντες που δυσχεραίνουν την επίτευξη συμφωνίας για το χρονοδιάγραμμα.

Οι επόμενες κινήσεις

Μετά τις επαφές Κούσνερ, το βασικό ζήτημα παραμένει εάν οι δύο πλευρές μπορούν να συμφωνήσουν σε έναν μηχανισμό που θα συνδέει συγκεκριμένα και επαληθεύσιμα βήματα αφοπλισμού με αντίστοιχες ισραηλινές αποχωρήσεις.

Οι συνομιλίες δεν κατέληξαν σε τελική συμφωνία. Ωστόσο, η δημιουργία ομάδων εργασίας για τον αφοπλισμό και άλλα ζητήματα στη Γάζα δείχνει ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται.

Το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το εάν θα βρεθεί κοινά αποδεκτός τρόπος επαλήθευσης της παράδοσης των όπλων και από το εάν Ισραήλ και Χαμάς θα αποδεχθούν μια συγκεκριμένη σειρά αμοιβαίων κινήσεων.

Μέχρι τότε, παρά τη νέα αμερικανική διπλωματική κινητικότητα, το βασικό αδιέξοδο παραμένει το Ισραήλ απαιτεί πρώτα πλήρη αφοπλισμό και μετά αποχώρηση, ενώ η αμερικανική πρόταση επιχειρεί να συνδέσει τις δύο διαδικασίες σταδιακά και παράλληλα.

Πηγές: Reuters – Συνομιλίες Κούσνερ με Ισραήλ και Χαμάς · Reuters – Το αμερικανικό σχέδιο για τη Γάζα · Axios – Οι συνομιλίες Κούσνερ και Νετανιάχου