Γιατί μαίνονται οι διαδηλώσεις κατά της Γαλλίας στη Νέα Καληδονία;

Βίαιες διαδηλώσεις κατά των νέων κανόνων ψηφοφορίας που επέβαλε η Γαλλία, μαζί με λεηλασίες και εμπρηστικές επιθέσεις, συγκλόνισαν για τρίτη ημέρα το γαλλικό έδαφος της Νέας Καληδονίας, νησί του Ειρηνικού, προκαλώντας το θάνατο τουλάχιστον τεσσάρων ανθρώπων, ενώ εκατοντάδες άλλοι τραυματίστηκαν, καθώς οι διαδηλωτές συγκρούονται με τις δυνάμεις ασφαλείας.

Πρόκειται για τη χειρότερη βία που έχει δει η Νέα Καληδονία τα τελευταία 30 χρόνια, λένε οι παρατηρητές.

Τι συμβαίνει λοιπόν στα νησιά που αποτελούν την επικράτεια και τι το προκάλεσε;

Πόσο σοβαρή είναι η βία στη Νέα Καληδονία;

Τρεις ιθαγενείς ήταν μεταξύ εκείνων που είχαν σκοτωθεί στη βία μέχρι την Πέμπτη, μαζί με έναν Γάλλο αξιωματικό ασφαλείας. Περισσότεροι από 200 άνθρωποι έχουν συλληφθεί και πολλοί ηγέτες των διαδηλωτών έχουν τεθεί σε κατ’ οίκον περιορισμό.

Εκτός από τις διαμαρτυρίες, ο όχλος λεηλάτησε καταστήματα και έβαλε φωτιά σε κτίρια και αυτοκίνητα.

Πώς αντέδρασαν οι αρχές;

Την Πέμπτη, η Γαλλία κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην περιοχή, η οποία θα διαρκέσει 12 ημέρες, και ανέπτυξε περίπου 500 επιπλέον στρατιωτικούς και αστυνομικούς σε μια προσπάθεια να καταστείλει τις ταραχές που έχουν προκαλέσει αναστάτωση στην πρωτεύουσα Νουμέα. Συνήθως στην επικράτεια σταθμεύουν 1.800 αστυνομικοί και χωροφύλακες.

Οι αρχές του νησιού επέβαλαν επίσης απαγόρευση κυκλοφορίας, έκλεισαν το πολυσύχναστο αεροδρόμιο La Tontouta, έκλεισαν τα σχολεία και απαγόρευσαν τη χρήση της πλατφόρμας κοινωνικής δικτύωσης, TikTok, καθώς και τις δημόσιες συγκεντρώσεις.

Τι προκάλεσε τις ταραχές;

Μαζικές διαμαρτυρίες ξέσπασαν την Τρίτη, αφού το γαλλικό κοινοβούλιο ψήφισε μεταρρυθμίσεις στις τοπικές επαρχιακές εκλογές στη Νέα Καληδονία, επιτρέποντας στους Γάλλους κατοίκους που ζουν εκεί για 10 χρόνια ή περισσότερο να ψηφίσουν. Τα μέλη του Κοινοβουλίου ψήφισαν με συντριπτική πλειοψηφία υπέρ του νέου νόμου με ψήφους 351 – 153. Η γαλλική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η κίνηση αυτή “στηρίζει τη δημοκρατία” στην ομάδα των νησιών.

Η Νέα Καληδονία, η οποία έχει πληθυσμό λίγο πάνω από 300.000 κατοίκους, βρίσκεται μεταξύ της Αυστραλίας και των Φίτζι και είναι ένα από τα μεγαλύτερα υπερπόντια εδάφη της Γαλλίας. Αποτελεί βασικό μέρος της διεκδίκησης της Γαλλίας ως δύναμης του Ειρηνικού. Ωστόσο, οι ιθαγενείς Κανάκ έχουν από καιρό δυσανασχετήσει με την παρισινή κυριαρχία και λένε ότι το να επιτραπεί στους Γάλλους εισερχόμενους να ψηφίσουν θα εμπόδιζε τις πιθανότητες να αποκτήσει την ανεξαρτησία της.

Αφού η Γαλλία κατέλαβε την περιοχή το 1853, το Παρίσι την κατοίκησε σκόπιμα με Γάλλους πολίτες, πράγμα που σημαίνει ότι οι κοινότητες των Κανάκ αποτελούν σήμερα μόνο το 40% του πληθυσμού, ενώ οι Καλντόκες – ντόπιοι κάτοικοι κυρίως γαλλικής καταγωγής – αποτελούν περίπου το 25%. Ο υπόλοιπος πληθυσμός αποτελείται από νεώτερες γαλλικές αφίξεις, ανθρώπους από τη γαλλική νησιωτική επικράτεια Γουάλις και Φουτούνα και από την Ταϊτή, καθώς και ένα μείγμα ανθρώπων από την Ινδονησία, το Βιετνάμ και άλλες ασιατικές χώρες.

Οι αλλαγές αυτής της εβδομάδας θα προσθέσουν χιλιάδες από αυτές τις νεότερες γαλλικές αφίξεις – τουλάχιστον 40.000 έχουν φτάσει από το 1998 σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία – στον εκλογικό κατάλογο της χώρας, κάτι που σύμφωνα με ομάδες αυτοχθόνων θα υπονομεύσει την προσπάθειά τους για αυτοδιοίκηση.

Υπάρχει ισχυρό κίνημα ανεξαρτησίας στη Νέα Καληδονία;

Οι εντάσεις υποβόσκουν εδώ και καιρό στην περιοχή σχετικά με το ζήτημα της ανεξαρτησίας από τη Γαλλία.

Ορισμένες πολιτικές ομάδες, όπως το συντηρητικό, αντι-αποσχιστικό πολιτικό κόμμα “Το Ράλι”, το οποίο κατέχει μόνο μια χούφτα έδρες στην κυβέρνηση, είναι πιστές στη Γαλλία και θέλουν να διατηρήσουν ισχυρούς δεσμούς.

Ωστόσο, οι ταραχές αυτής της εβδομάδας αντιπροσωπεύουν μια κλιμάκωση των διαδηλώσεων που πραγματοποιούνται γύρω από τις δημόσιες πλατείες της Νουμέα από τον Φεβρουάριο και μέχρι τον Απρίλιο, υπό την ηγεσία της σκληροπυρηνικής ομάδας πίεσης, Μονάδα Συντονισμού για Δράσεις επί του εδάφους (CCAT). Η ομάδα ισχυρίζεται ότι περίπου 80.000 διαδηλωτές έχουν συγκεντρωθεί σε ξεχωριστές συγκεντρώσεις τις τελευταίες εβδομάδες.

Οι ομάδες που τάσσονται υπέρ της ανεξαρτησίας, συμπεριλαμβανομένου του Μετώπου Εθνικής Απελευθέρωσης των Κανάκων και του Σοσιαλιστικού Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (FLNKS), το οποίο περιλαμβάνει πολλά πολιτικά κόμματα, επιθυμούν τη δημιουργία ενός νέου έθνους που οι υποστηρικτές του αποκαλούν “Κανάκι”.

The struggle for a Kanaky free of French colonialism continues. 🇳🇨 The Kanak people is steadfast in its desire for liberation and independence. French sovereignty in Kanaky will come to an end, regardless of these colonial manipulations.

— Anaïs 🇳🇨 (@anaisduongp) May 14, 2024

Υπήρξαν και στο παρελθόν αναταραχές για το ζήτημα της ανεξαρτησίας;

Παρόμοιες αναταραχές στη δεκαετία του 1990 οδήγησαν στη Συμφωνία της Νουμέα το 1998, σύμφωνα με την οποία το Παρίσι υποσχέθηκε να παραχωρήσει περισσότερη πολιτική εξουσία στην περιοχή και στον αυτόχθονα πληθυσμό της σε διάστημα 20 ετών.

Η συμφωνία άνοιξε επίσης τον δρόμο για τρία δημοψηφίσματα για την ανεξαρτησία, τα οποία διεξήχθησαν το 2018, το 2020 και το 2021. Και στα τρία, η πλειοψηφία ψήφισε υπέρ της παραμονής στη Γαλλία, αν και πολλοί επισημαίνουν ότι η τελευταία ψηφοφορία το 2021 μποϊκοτάρεται από ομάδες υπέρ της ανεξαρτησίας, οι οποίες υποστήριξαν ότι διεξήχθη κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, η οποία έπληξε δυσανάλογα τις κοινότητες των Κανάκ.

Η απόρριψη της ανεξαρτησίας σήμαινε ότι η Γαλλία συνέχισε να ελέγχει τον στρατό, τη μετανάστευση, την εξωτερική πολιτική, την οικονομία και τις εκλογές της Νέας Καληδονίας.

Γιατί η Νέα Καληδονία είναι σημαντική για τη Γαλλία;

Η Γαλλία, η οποία έχει χάσει ολοένα και περισσότερο την επιρροή της στις πρώην αποικίες της στην Αφρική, θεωρεί τη διατήρηση ενός προπυργίου στη Νέα Καληδονία, και μάλιστα σε άλλα υπερπόντια εδάφη στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού, ως βασικό μέρος του ευρύτερου οράματός της για τη διατήρηση μιας σφαίρας επιρροής στην περιοχή.

Η Γαλλική Πολυνησία, το Wallis and Futuna και το Clipperton είναι μεταξύ των άλλων υπερπόντιων εδαφών της Γαλλίας στον Ειρηνικό Ωκεανό, ενώ η Mayotte και η Reunion, μαζί με αρκετά άλλα, βρίσκονται στον Ινδικό Ωκεανό. Όλα μαζί, τα εδάφη αυτά αποτελούνται από 1,65 εκατομμύρια κατοίκους.

Το Παρίσι βλέπει το όφελος για τις γαλλικές εταιρείες στη διατήρηση μιας ισχυρής παρουσίας στην περιοχή, καθώς και στην πρόσβαση σε σημαντικούς θαλάσσιους δρόμους.

Η Γαλλία περιγράφει τον εαυτό της ως “εξισορροπητική δύναμη” στη ρύθμιση των εντάσεων μεταξύ της Κίνας και των ΗΠΑ, ιδίως όσον αφορά την Ταϊβάν και τη Θάλασσα της Νότιας Κίνας, αν και είναι σύμμαχος των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ. Με μόνιμη στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, το Παρίσι είναι σε θέση να αντιδράσει σε περίπτωση σοβαρής θαλάσσιας σύγκρουσης.

Τι θα συμβεί στη συνέχεια;

Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε “ηρεμία” και “διάλογο πρόσωπο με πρόσωπο” αυτή την εβδομάδα. Έδωσε εντολή στον Γάλλο πρωθυπουργό Γκαμπριέλ Αττάλ και στον υπουργό Εσωτερικών Ζεράλ Νταρμανέν να ξεκινήσουν συνομιλίες με τα αντι-γαλλικά πολιτικά κόμματα στη Νέα Καληδονία, όπου πολλοί φαίνεται να θεωρούν ότι οι συμφωνίες της Νουμέα έχουν λήξει.

Παρά ταύτα, η καταστολή των διαδηλωτών συνεχίζεται. Την Πέμπτη, ο Darmanin δήλωσε στην τηλεόραση France 2 ότι 10 ηγέτες του CCAT βρίσκονται σε κατ’ οίκον περιορισμό και τους χαρακτήρισε “πρόβλημα”.

Με την ένταση να κορυφώνεται, δεν είναι σαφές αν οι υποστηρικτές της ανεξαρτησίας θα συμβιβαστούν τώρα, παρά τη δήλωση της Τετάρτης από τη συμμαχία υπέρ της ανεξαρτησίας, FLNKS, που ζητούσε τον τερματισμό της βίας.

Πηγή: aljazeera.com