Η ανασφάλεια η ανεργία και η συνθήκες εργασίας, γεννούν μίση και αντιπαλότητες

Diego Fusaro

Η νέα “αυτοκρατορία του εφήμερου”, δηλαδή το βαβελικό σενάριο της εποχής μετά το 1989, χαρακτηρίζεται από κάθε άποψη από μια μετωπική επίθεση στους μισθούς (άμεσους, έμμεσους, αναβαλλόμενους και κοινωνικούς) και τα κεκτημένα δικαιώματα.

Η επίθεση αυτή, μέσω των πρακτικών των ιδιωτικοποιήσεων και της απελευθέρωσης της ανταγωνιστικότητας, θα αποδομήσει την εθνική υπηρεσία υγείας, την κοινωνική ασφάλιση, το φάρμακο, την εκπαίδευση, τις συντάξεις, με λίγα λόγια, επιτίθεται σε ολόκληρο το κράτος πρόνοιας που υπήρξε κατάκτηση των αγώνων του εργατικού κινήματος, θέτοντας τη νέα ευέλικτη και μεταναστευτική “τέταρτη τάξη” των διαλείποντων εργαζομένων στη θέση να πρέπει να αποδεχτεί χαμηλόμισθες θέσεις εργασίας και θέσεις μερικής απασχόλησης, χωρίς το δικαίωμα στην προστασία μιας συλλογικής σύμβασης εργασίας. Το πλαίσιο αυτό περιλαμβάνει επίσης οικονομικές απολύσεις, με τις οποίες οι μεγαλύτεροι σε ηλικία εργαζόμενοι, που εξακολουθούν να προστατεύονται από το σύστημα κοινωνικής προστασίας και των οποίων το κόστος είναι αναγκαστικά υψηλότερο, “ενθαρρύνονται” να αποχωρήσουν υπέρ των νεότερων εργαζομένων, που προσλαμβάνονται με βάση “εγγυημένες απολύσεις” και “συμβάσεις προσωρινής συνεργασίας”, με συνέπεια τη μη ανανέωση σε περίπτωση “υπεραριθμίας προσωπικού”.

Η κατάρρευση των εργασιακών σχέσεων οδηγεί σε έναν ευρύ κατακερματισμό της απασχόλησης, αποτέλεσμα από το οποίο επωφελούνται μόνο το κεφάλαιο και η τάξη αναφοράς του. Εισάγονται διαφορές στις συνθήκες εργασίας, στις ευκαιρίες προαγωγής, σταθεροποίησης και επαγγελματικής ανάπτυξης, στους βαθμούς προστασίας και αναγνώρισης των δικαιωμάτων, αλλά και στη δυνατότητα αμφισβήτησης και αντίδρασης στην ταξική πολιτική. Αυτό είναι το αποτέλεσμα μιας αργής και επίμονης διαδικασίας διάβρωσης των δικαιωμάτων και συγκλίνουσας αποικιοποίησης της συνείδησης σε πλήρη συνάφεια με την ταξική σφαγή που διαχειρίζεται μονομερώς η άρχουσα τάξη.

Το 2000, εκατομμύρια άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόμους της Ρώμης για να διαμαρτυρηθούν ενάντια στην κατάργηση του άρθρου 18, η οποία είχε ήδη προγραμματιστεί εκείνη την εποχή, και αυτό καθόρισε τη συνέχισή της. Το 2012, ωστόσο, η κατάργηση πραγματοποιήθηκε, και μάλιστα με τη συναίνεση των κυριαρχούμενων, που πείστηκαν, χάρη στην πανταχού παρούσα δράση του εργοστασίου συναίνεσης και της βιομηχανίας του φαντασιακού, για την ανάγκη “μεταρρυθμίσεων”, “αναδιαρθρώσεων” και “εκσυγχρονισμών” προς αποκλειστικό όφελος του κεφαλαίου.

Αφού εξαντλήθηκε το καταστατικό των εργαζομένων, είναι πλέον η επιχείρηση και ο μετα-αστός άρχοντας που έχουν την κυριαρχία να αποφασίζουν για τη λήξη της σύμβασης εργασίας. Πίσω από το σεβάσμιο όνομα της “μεταρρύθμισης” κρύβεται άλλη μια βάναυση ταξική επίθεση στα εργατικά και δουλοκτητικά δικαιώματα. Από εδώ και στο εξής, μόνο το δίκαιο της αγοράς θα διέπει τις σχέσεις. Στο όνομα του άνευ όρων ανταγωνισμού και της φιλελευθεροποίησης της ανταγωνιστικότητας, νικητής είναι αυτός που ξέρει να προσαρμόζεται, δηλαδή αυτός που ξέρει να παραιτείται από τα περισσότερα δικαιώματα και τον περισσότερο χρόνο. Και όσοι δεν καταφέρνουν να προσαρμοστούν, απολύονται και προορίζονται να ενταχθούν στην τεράστια βιομηχανική δεξαμενή των ανέργων που συρρέουν στις πύλες των πόλεων σε αναζήτηση έργων.

Στην ουσία, ο ανταγωνισμός είναι, φυσικά, μια έννοια που κάθε άλλο παρά ουδέτερη είναι. Πράγματι, η αποδοχή του προϋποθέτει την αποδοχή του νόμου της ελεύθερης αγοράς ως παγκόσμιου παραδείγματος στο οποίο νικητές είναι πάντα και μόνο η ίδια η ελεύθερη αγορά και ο αφέντης της, η άρχουσα τάξη που είναι οργανικά συνδεδεμένη με αυτήν. Με τους εργαζόμενους, οι εργοδότες που εξακολουθούν να σέβονται τους κανόνες και οι οποίοι, με κακή συνείδηση, προστατεύουν τις πιο στοιχειώδεις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, ηττώνται γρήγορα. Η αποδοχή του κανόνα του ανταγωνιστικού αγώνα σημαίνει, για τον ίδιο λόγο, την αποδοχή της άδειας της ελίτ να κυριαρχεί ανενόχλητη, εκμεταλλευόμενη ανεπιφύλακτα την ευέλικτη, επισφαλή εργασία, όλο και περισσότερο απελευθερωμένη από την κοινωνική προστασία που έχει κατακτηθεί και εγγυάται το κράτος.

Ένα μόνο παράδειγμα…

Μια ξενοδοχειακή αλυσίδα ορίζει οκταήμερες συμβάσεις με τους εργαζόμενους να εργάζονται κανονικά. Ξαφνικά, αναλαμβάνουν νέοι εργαζόμενοι, με συμβάσεις που προβλέπουν δωδεκάωρες βάρδιες και μεγαλύτερο αριθμό δωματίων που πρέπει να εξοπλιστούν (τριάντα ανά βάρδια). Αυτοί οι νέοι εργαζόμενοι αντικαθιστούν σύντομα τους παλιούς, σύμφωνα με τη λογική της ανταγωνιστικότητας, η οποία επιβεβαιώνεται για άλλη μια φορά ως άδεια στους ισχυρούς να εκμεταλλεύονται ελεύθερα τους αδύναμους.

Στην πραγματικότητα, η παγκοσμιοποίηση της αγοράς δεν συμπίπτει μόνο με την απορρύθμιση, η οποία είναι επίσης παρούσα σε διάφορους τομείς και με διάφορα προφίλ. Παράλληλα, υπάρχει και ένα μεγαλεπήβολο σχέδιο “επαναρρύθμισης” που αποσκοπεί στην παραγωγή μιας πληθώρας διατάξεων και νόμων που, με νομικούς όρους, καθορίζουν τους λειτουργικούς κανόνες για την επισφαλή εργασία, προστατεύοντας παράλληλα τα συμφέροντα του κυρίου. Η απορρύθμιση του παλαιού εσωτερικού συστήματος του κράτους πρόνοιας και η επαναρρύθμιση με τη φιλελεύθερη έννοια προς όφελος της χρηματοπιστωτικής ολιγαρχίας συνδέονται επομένως.

Χάρη στον ρυθμό της παγκοσμιοποίησης, το κεφάλαιο είναι σε θέση να ανακτήσει γρήγορα ό,τι του είχε κλαπεί μέσω των συγκρούσεων και της αιτιολογημένης αδιαλλαξίας των δουλοπάροικων, αλλά και μέσω της εμπειρίας του κομμουνισμού του 20ού αιώνα, όχι χωρίς αντιφάσεις: υψηλοί μισθοί και κοινωνικά δικαιώματα, κρατικοί και νομοθετικοί περιορισμοί στις απολύσεις, ισχυρή συνδικαλιστική προστασία και δικαίωμα στην απεργία. Οι κατακτήσεις της εργασίας, τα κοινωνικά δικαιώματα, η αναγνώριση του υπηρέτη, οι ίδιες οι διατάξεις του ιταλικού Συντάγματος, αποτελούν για το κεφάλαιο μια “ακρόπολη” (Luciano Gallino) που συγκρατεί την ανταγωνιστικότητα και η οποία, ως τέτοια, πρέπει να κατακτηθεί στο όνομα του παγκόσμιου ανταγωνισμού: είναι, κατά τη σύνταξη των Grundrisse του Μαρξ, το όριο που ο κανόνας της ασυμβίβαστης συσσώρευσης και της άπειρης ανάπτυξης πρέπει αναγκαστικά να υπερβεί για να επιβληθεί απόλυτα.

Diego Fusaro

Ο Diego Fusaro (Τορίνο, 1983) είναι καθηγητής Ιστορίας της Φιλοσοφίας στο IASSP (Ινστιτούτο Προηγμένων Στρατηγικών και Πολιτικών Σπουδών) στο Μιλάνο, όπου είναι και επιστημονικός διευθυντής. Απέκτησε το διδακτορικό του στη φιλοσοφία της ιστορίας από το Πανεπιστήμιο Vita-Salute San Raffaele του Μιλάνου. Ο Fusaro είναι μαθητής του Ιταλού μαρξιστή στοχαστή Costanzo Preve και του διάσημου Gianni Vattimo. Είναι ειδικός στη φιλοσοφία της ιστορίας, ιδίως στη σκέψη του Φίχτε, του Χέγκελ και του Μαρξ. Τον ενδιαφέρει ο γερμανικός ιδεαλισμός, οι πρόδρομοί του (Σπινόζα) και οι διάδοχοί του (Μαρξ), με ιδιαίτερη έμφαση στην ιταλική σκέψη (Γκράμσι και Τζεντίλε, μεταξύ άλλων). Αρθρογραφεί για τις εφημερίδες La Stampa και Il Fatto Quotidiano. Περιγράφει τον εαυτό του ως “ανεξάρτητο μαθητή του Χέγκελ και του Μαρξ”.

Με πληροφορίες από euro-synergies.hautetfort.com

Ακολουθήστε το Sahiel.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.