Η νέα στρατηγική της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και οι κινήσεις της Ελλάδας – Παιχνίδι ισχύος στα νερά των κρίσεων

Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί γεωστρατηγική “πλατφόρμα” για Ελλάδα, Τουρκία και τις μεγάλες δυνάμεις. Από τη δεκαετία του 1970, η Άγκυρα επιδιώκει:

• Να αναγνωριστεί τουρκική “συνεισφορά” στον ενεργειακό πλούτο της περιοχής

• Να αποτρέψει την οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας–Κύπρου–Αιγύπτου

• Να προωθήσει τη θεωρία της “Γαλάζιας Πατρίδας”, που επεκτείνει τη θαλάσσια τουρκική κυριαρχία ως τα όρια της Κρήτης και Ρόδου

Η κρίση του 2020 (με το Oruc Reis και τις NAVTEX) κορύφωσε την ένταση, ωστόσο από το 2023-2024 παρατηρείται αλλαγή ρητορικής εκ μέρους της Άγκυρας.

Ανάλυση – Η νέα τακτική της Άγκυρας…

– Από τις προκλήσεις στη “διπλωματία 2.0”

Ο Ταγίπ Ερντογάν, μετά την εκλογική του νίκη το 2023, επανέφερε το δόγμα της “προβολής ισχύος μέσω ήρεμων κινήσεων”. Δηλαδή:

• Παύση προκλητικών NAVTEX για μεγάλο διάστημα

• Προσέγγιση με Αίγυπτο και Ισραήλ

• Χρήση διεθνών οργανισμών (ΟΗΕ, ICAO) για να προβάλλει τις τουρκικές θέσεις ως “νόμιμες”

Παράλληλα, όμως, συνεχίζει:

• Την παρουσία πολεμικών σκαφών και drones στο Καστελλόριζο και νότια της Κρήτης

• Τις γεωτρήσεις με Fatih και Kanuni εντός “διαφιλονικούμενων” περιοχών

• Τη συντήρηση της “Γαλάζιας Πατρίδας” στα στρατιωτικά δόγματα και ασκήσεις

– Συμμαχίες μέσω… αερίου

Η Τουρκία επιχειρεί να πείσει κράτη όπως η Λιβύη, το Κατάρ, η Παλαιστινιακή Αρχή, ακόμα και τον Λίβανο να συμμετέχουν σε νέες “τουρκικές ΑΟΖ”, ανατρέποντας τον χάρτη που στηρίζεται σε διεθνείς συμφωνίες.

Το μήνυμα είναι σαφές:

“Δεν σας συμφέρει να τα βρείτε με Ελλάδα–Κύπρο. Ελάτε μαζί μας να εξορύξουμε.”

Η στρατηγική απάντηση της Ελλάδας…

Η Ελλάδα, σε συνεργασία με Κύπρο, Ισραήλ, Αίγυπτο και ΗΠΑ, έχει διαμορφώσει ένα πλέγμα αποτροπής και συμμαχιών, που βασίζεται σε:

• Αμυντικές συμφωνίες με ΗΠΑ και Γαλλία

• Στρατιωτική ενίσχυση των νησιών

• Ενίσχυση της ελληνικής ναυτικής παρουσίας στο νοτιοανατολικό Αιγαίο

Παράλληλα:

• Προχωρά στην οριοθέτηση ΑΟΖ με Ιταλία, Αίγυπτο και Αλβανία

• Διατηρεί υψηλή επιχειρησιακή ετοιμότητα (ειδικά στο ΠΝ και την ΠΑ)

• Ενισχύει τη διπλωματία με ΕΕ και ΗΠΑ, ώστε να καταγράφονται και να αποτρέπονται οι τουρκικές προκλήσεις

Σημεία Τριβής…

1. Το Καστελλόριζο
   Η Τουρκία δεν αναγνωρίζει επήρεια στο νησί και επιμένει ότι “κόβει” την τουρκική έξοδο στη Μεσόγειο.

2. Το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο
   Αν και απορρίπτεται διεθνώς, η Τουρκία το διατηρεί ενεργό, προκαλώντας διπλωματική σύγχυση.

3. Η Ρόδος και η Κρήτη
   Επανεμφανίζονται έμμεσες αμφισβητήσεις επήρειας από think tanks και αναλύσεις στην Τουρκία, με αιχμές για “μεγάλα νησιά με άδεια στρατιωτική ισχύ”.

Διεθνής Διάσταση…

Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί πεδίο:

• Ενεργειακής σύγκρουσης Ε.Ε.–Ρωσίας

• Στρατιωτικής προβολής ΗΠΑ–ΝΑΤΟ έναντι Ρωσίας και Κίνας

• Πολιτικής ρευστότητας μετά την κρίση στη Μέση Ανατολή

Οι ΗΠΑ επιδιώκουν σταθερότητα χωρίς να ενοχλήσουν πολύ την Τουρκία, ενώ η Ε.Ε. προσπαθεί να στηρίξει Ελλάδα–Κύπρο αλλά δεν επιβάλλει κυρώσεις.

Εκτίμηση – Τι έρχεται…

Η Τουρκία φαίνεται να ετοιμάζει “διπλό παιχνίδι”:

• Με τη μία επιδιώκει επαναπροσέγγιση με Δύση (για F-16, οικονομική ανάσα)

• Από την άλλη παγώνει προσωρινά τις εντάσεις για να ανασυνταχθεί

Δεν αποκλείεται το 2025 να έχουμε νέο γύρο εντάσεων, ειδικά αν:

• Η Ελλάδα προχωρήσει σε πλήρη οριοθέτηση ΑΟΖ με Κύπρο

• Η Τουρκία νιώσει ότι “χάνει το παιχνίδι” στην Ανατολική Μεσόγειο

• Ξεσπάσει ενεργειακή ή στρατιωτική κρίση στη Μέση Ανατολή

Επιπτώσεις για την Ελλάδα…

• Πρέπει να συνδυάζει αποτροπή και ψυχραιμία

• Να μην επαναπαύεται από την “ηρεμία” των τελευταίων μηνών

• Να συνεχίσει τη διεθνή προβολή του νομικού της πλαισίου

• Να εστιάσει στην ενίσχυση της στρατηγικής συνεργασίας με Γαλλία και Ισραήλ

Η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει ένα σκάκι υψηλού κινδύνου, όπου η Τουρκία δεν έχει αλλάξει στρατηγική – απλώς αλλάζει προσωπεία.

Α.Β – Sahiel.gr