Η αιφνιδιαστική πυραυλική αντεπίθεση του Ιράν με την επιχείρηση «Άγγελμα Νίκης» και οι επιθέσεις κατά αμερικανικών βάσεων σε Κατάρ και Ιράκ έχουν θορυβήσει την Τουρκία, η οποία επιχειρεί — όπως πάντα — να ισορροπήσει πάνω σε τεντωμένο σχοινί, αποφεύγοντας να πάρει σαφή θέση.
Ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και η τουρκική διπλωματία επέλεξαν μέχρι στιγμής χαμηλούς τόνους, κάνοντας λόγο για «ανησυχία» σχετικά με τις εξελίξεις, αποφεύγοντας ωστόσο να καταδικάσουν απερίφραστα είτε τις Ηνωμένες Πολιτείες είτε το Ιράν.
Η Τουρκία σε διπλή παγίδα…
Η Τουρκία βρίσκεται σε δύσκολη θέση για τρεις βασικούς λόγους:
- Είναι μέλος του ΝΑΤΟ και θεωρητικά σύμμαχος των ΗΠΑ, φιλοξενώντας σημαντικές στρατιωτικές βάσεις όπως το Ιντσιρλίκ.
- Διατηρεί ιστορικούς και οικονομικούς δεσμούς με το Ιράν, ειδικά σε θέματα ενέργειας και εμπορίου.
- Βλέπει τη γενικευμένη αστάθεια στη Μέση Ανατολή ως απειλή αλλά και ευκαιρία για να ενισχύσει τη δική της στρατηγική θέση.
Όπως σχολιάζει η τουρκική εφημερίδα Hürriyet, η Άγκυρα φοβάται την αποσταθεροποίηση, αλλά ταυτόχρονα αναγνωρίζει ότι μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να της δώσει ρόλο διαμεσολαβητή — ή ακόμα και να την βοηθήσει να πιέσει για τα δικά της γεωπολιτικά συμφέροντα στη Συρία, στο Ιράκ και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Δημόσια ρητορική: Λόγια ή πράξεις;
Η επίσημη ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ μετά την επίθεση του Ιράν ήταν μετρημένη:
«Η Τουρκία εκφράζει τη βαθιά ανησυχία της για τις πιθανές συνέπειες της αμερικανικής και ιρανικής στρατιωτικής κλιμάκωσης στην περιοχή. Καλούμε όλες τις πλευρές σε αυτοσυγκράτηση και διάλογο.»
Παράλληλα όμως, στο παρασκήνιο, ο Ερντογάν φέρεται να:
Συνομιλεί τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με την Τεχεράνη
Προωθεί εκ νέου την πρόταση να φιλοξενηθεί στην Κωνσταντινούπολη συνάντηση ΗΠΑ–Ιράν, όπως είχε επιχειρηθεί και προ ημερών
Αναβαθμίζει την επιχειρησιακή ετοιμότητα του τουρκικού στρατού στα σύνορα με το Ιράκ και τη Συρία
Τα κρυφά κίνητρα της Άγκυρας…
Η Τουρκία ανησυχεί κυρίως για:
- Την ενίσχυση του Κουρδικού στοιχείου σε Ιράκ και Συρία, ειδικά αν οι ΗΠΑ στηρίξουν ακόμη πιο ενεργά τις κουρδικές δυνάμεις για να πιέσουν το Ιράν.
- Τον ενεργειακό αποκλεισμό της Τουρκίας από τους δυτικούς σχεδιασμούς στον Περσικό Κόλπο και την Ανατολική Μεσόγειο.
- Το ενδεχόμενο απώλειας ρόλου ως περιφερειακός «μεσολαβητής» ή «ρυθμιστής» σε περίπτωση γενικευμένου πολέμου.
Παράλληλα, ο Ερντογάν επιδιώκει:
Να διατηρήσει πρόσβαση σε φθηνή ιρανική ενέργεια, παρά τις δυτικές κυρώσεις
Να «παζαρέψει» με τις ΗΠΑ ανταλλάγματα για τη στήριξή του (ή την αποχή του) στη σύγκρουση, πιθανόν σε βάρος της Ελλάδας και της Κύπρου
Να εδραιώσει την Τουρκία ως «αναγκαίο συνομιλητή» τόσο στη Δύση όσο και στην Ανατολή
Σκεπτικισμός και ιστορικές αναμνήσεις…
Η Τουρκία αν και δηλώνει υπέρ της σταθερότητας, είναι η ίδια που:
Έχει εισβάλει επανειλημμένα στη Συρία
Έχει στρατιωτική παρουσία στο βόρειο Ιράκ
Προωθεί μεγαλεπήβολα σχέδια για τον έλεγχο των Στενών και της Ανατολικής Μεσογείου
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί αναλυτές στην Ελλάδα και τη Δύση βλέπουν τη στάση της Άγκυρας με καχυποψία, θεωρώντας ότι εκμεταλλεύεται κάθε διεθνή κρίση για να ενισχύσει τη δική της επιρροή, συχνά εις βάρος των γειτόνων της.
Πιθανές εξελίξεις…
Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες:
- Η Τουρκία δεν θα πάρει ανοιχτά το μέρος κανενός, εκτός αν δεχθεί άμεση απειλή.
- Θα προσπαθήσει να προωθήσει τον ρόλο της ως «ειρηνοποιού», μόνο αν αυτό συνοδεύεται από γεωπολιτικά ανταλλάγματα.
- Θα συνεχίσει να ενισχύει τη στρατιωτική της παρουσία σε καίρια σημεία, ειδικά στο Ιράκ και στη Μεσόγειο.
Η Άγκυρα βαδίζει και πάλι στην πεπατημένη της διπλής γλώσσας και της γεωπολιτικής εκμετάλλευσης των κρίσεων. Αν η κατάσταση κλιμακωθεί ανεξέλεγκτα, η Τουρκία θα προσπαθήσει να εμφανιστεί ως «αναγκαίος διαμεσολαβητής», την ίδια ώρα που:
Θα ενισχύει την παρουσία της σε κρίσιμες περιοχές
Θα επιδιώκει υποχωρήσεις από ΗΠΑ και Ευρώπη στα θέματα που την καίνε
Θα χρησιμοποιεί τη ρητορική περί «σταθερότητας», αλλά θα μετρά ψυχρά τα οφέλη της αστάθειας
Το μόνο βέβαιο είναι ότι, όσο οι ΗΠΑ και το Ιράν ανταλλάσσουν πυραύλους, η Τουρκία — με το βλέμμα στους Κούρδους, τα Στενά και τη Μεσόγειο — δεν θα μένει αμέτοχη, όσο κι αν το παίζει «ειρηνοποιός».
Πηγή: sahiel.gr