ΗΠΑ: Η κυβέρνηση Τραμπ προωθεί πώληση κινητήρων F110 στην Τουρκία – Τι σημαίνει για το πρόγραμμα KAAN και τα F-35

Η κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε ένα ακόμη βήμα για την ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας με την Τουρκία, ενημερώνοντας επίσημα το Κογκρέσο για την πρόθεσή της να εγκρίνει την εξαγωγή δεκάδων κινητήρων General Electric F110 συνολικής αξίας άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων.

Η επίσημη ειδοποίηση, που φέρει ημερομηνία 24 Ιουνίου, ενεργοποιεί τη διαδικασία κοινοβουλευτικού ελέγχου στις Ηνωμένες Πολιτείες και σηματοδοτεί μία από τις σημαντικότερες κινήσεις επαναπροσέγγισης μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας από το 2019, όταν η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα των μαχητικών F-35 λόγω της προμήθειας του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400.

Κινητήρες για το τουρκικό μαχητικό KAAN

Οι κινητήρες F110 της General Electric προορίζονται να εξοπλίσουν τις πρώτες εκδόσεις του εγχώριου τουρκικού μαχητικού πέμπτης γενιάς KAAN, το οποίο αποτελεί το σημαντικότερο πρόγραμμα της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.

Η Άγκυρα επενδύει εδώ και χρόνια στην ανάπτυξη ενός μαχητικού που θα αντικαταστήσει σταδιακά τον στόλο των F-16, επιδιώκοντας μεγαλύτερη αυτονομία στον τομέα της αεροπορικής ισχύος. Παρά τις προσπάθειες ανάπτυξης εγχώριου κινητήρα, το πρόγραμμα εξακολουθεί να εξαρτάται από αμερικανική τεχνολογία για τα πρώτα στάδια παραγωγής.

Το μήνυμα της Ουάσιγκτον

Στην επίσημη γνωστοποίηση προς το Κογκρέσο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναφέρει ότι η αμερικανική κυβέρνηση είναι έτοιμη να χορηγήσει τις σχετικές άδειες εξαγωγής, αφού έλαβε υπόψη πολιτικά, στρατιωτικά, οικονομικά, ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελέγχου εξοπλισμών.

Η απόφαση ερμηνεύεται από διπλωματικούς κύκλους ως προσπάθεια βελτίωσης των σχέσεων με έναν σημαντικό σύμμαχο του ΝΑΤΟ, σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων.

Αντιδράσεις στο Κογκρέσο

Η πρωτοβουλία της κυβέρνησης δεν πέρασε χωρίς αντιδράσεις. Ο επικεφαλής Δημοκρατικός στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, Gregory Meeks, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι δεν παρείχε επαρκείς εξηγήσεις σχετικά με τις επιπτώσεις της πώλησης, ενώ υπενθύμισε ότι η Τουρκία εξακολουθεί να διατηρεί σε υπηρεσία τα ρωσικά συστήματα S-400.

Αντίστοιχα, οι βουλευτές Chris Pappas και Dina Titus προειδοποίησαν ότι θα αντιταχθούν σε οποιαδήποτε περαιτέρω αμυντική συνεργασία που θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε συζήτηση για επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Τα F-35 παραμένουν εκτός συζήτησης

Παρά τις εικασίες που αναπτύχθηκαν μετά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, η συγκεκριμένη πώληση δεν αφορά τα μαχητικά F-35 ούτε μεταβάλλει το ισχύον νομικό καθεστώς. Η αμερικανική νομοθεσία εξακολουθεί να απαγορεύει την παράδοση F-35 στην Τουρκία όσο η Άγκυρα διατηρεί το ρωσικό σύστημα S-400.

Ως εκ τούτου, η έγκριση των κινητήρων αφορά αποκλειστικά το πρόγραμμα KAAN και δεν συνεπάγεται επιστροφή της Τουρκίας στο αμερικανικό πρόγραμμα πέμπτης γενιάς.

Η διαδικασία στο Κογκρέσο

Μετά την επίσημη ενημέρωση, το Κογκρέσο διαθέτει προθεσμία δεκαπέντε ημερών για να επιχειρήσει την αναστολή της πώλησης μέσω κοινού ψηφίσματος αποδοκιμασίας.

Ωστόσο, ακόμη και σε περίπτωση έγκρισης ενός τέτοιου ψηφίσματος από Βουλή και Γερουσία, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών διατηρεί το δικαίωμα άσκησης βέτο, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την ανατροπή της απόφασης.

Νέα φάση στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις

Η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ αποτελεί την πιο ουσιαστική ένδειξη βελτίωσης των σχέσεων ΗΠΑ–Τουρκίας μετά από χρόνια έντασης που ακολούθησαν την αγορά των S-400.

Παρότι η πώληση των κινητήρων ενισχύει σημαντικά το πρόγραμμα KAAN και σηματοδοτεί πολιτική προσέγγιση μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας, δεν αίρει τις κυρώσεις που εξακολουθούν να συνδέονται με τους S-400 ούτε μεταβάλλει το υφιστάμενο καθεστώς αποκλεισμού της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35.

Πηγές:

• Reuters
• U.S. Department of State
• U.S. Congress