Περίληψη Άρθρου
–
Sahiel.gr
- Νέο κύμα έντονης κριτικής κατά της Τουρκίας καταγράφεται στις ΗΠΑ, με Ρεπουμπλικανούς να αμφισβητούν δημόσια την αξιοπιστία της Άγκυρας ως δυτικού συμμάχου.
- Ο γερουσιαστής Ρικ Σκοτ δήλωσε ότι «η Τουρκία δεν είναι φίλη μας», μετά τις αμερικανικές κυρώσεις σε τουρκική τράπεζα για συναλλαγές που συνδέονται με τη Δύναμη Quds του Ιράν.
- Ο Μάικ Λι υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ δεν θα πρέπει να υποχρεωθούν να πολεμήσουν για την Τουρκία, επαναφέροντας τη θέση του υπέρ της αποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών από το ΝΑΤΟ.
- Στο αμερικανικό Κογκρέσο παραμένουν ισχυρές οι αντιδράσεις για ενδεχόμενη επιστροφή της Τουρκίας στα F-35, με αιχμές για S-400, Ιράν, Ελλάδα και Κύπρο.
- Για την Ελλάδα, η αυξανόμενη αμφισβήτηση της Τουρκίας στην Ουάσινγκτον αποτελεί σημαντική εξέλιξη, χωρίς όμως να σημαίνει ότι υπάρχει σήμερα επίσημη αμερικανική πολιτική απομάκρυνσης της Άγκυρας από το ΝΑΤΟ.
Νέο κύμα έντονης κριτικής κατά της Τουρκίας καταγράφεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, με Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές να αμφισβητούν πλέον ανοιχτά κατά πόσο η Άγκυρα μπορεί να θεωρείται αξιόπιστος σύμμαχος της Ουάσινγκτον.
Αφορμή αποτέλεσαν οι αμερικανικές κυρώσεις κατά της τουρκικής Golden Global Bank, την οποία το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ κατηγορεί ότι διευκόλυνε συναλλαγές δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων για τη Δύναμη Quds των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν.
«Η Τουρκία δεν είναι φίλη μας»
Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής της Φλόριντα Ρικ Σκοτ χρησιμοποίησε ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα, δηλώνοντας ότι «η Τουρκία δεν είναι φίλη μας».
Ο Σκοτ συνέδεσε ευθέως την κριτική του με τις κυρώσεις του αμερικανικού ΥΠΟΙΚ, κατηγορώντας την Άγκυρα ότι επιτρέπει δραστηριότητες οι οποίες, κατά την αμερικανική πλευρά, εξυπηρετούν το ιρανικό δίκτυο χρηματοδότησης.
Η αμερικανική κυβέρνηση ανακοίνωσε στις 4 Σεπτεμβρίου ότι η Golden Global Bank και δύο θυγατρικές της εντάσσονται στις κυρώσεις, υποστηρίζοντας ότι η τράπεζα παρείχε κρίσιμη πρόσβαση στο διεθνές τραπεζικό σύστημα σε ιρανικά συμφέροντα.
Μάικ Λι: «Οι ΗΠΑ δεν πρέπει να πολεμήσουν για την Τουρκία»
Ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση προκάλεσε η παρέμβαση του Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή Μάικ Λι.
Παραπέμποντας στις δηλώσεις του Σκοτ, ο Λι υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «δεν θα έπρεπε ποτέ να χρειαστεί να πολεμήσουν έναν πόλεμο για την Τουρκία», προσθέτοντας ότι η συμμετοχή των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ δημιουργεί ακριβώς μια τέτοια υποχρέωση. Κατέληξε μάλιστα επαναφέροντας τη δική του πάγια θέση «Πρέπει να φύγουμε από το ΝΑΤΟ».
Η συγκεκριμένη διατύπωση χρειάζεται προσοχή ο Λι ζητά την αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, όχι την άμεση αποβολή της Τουρκίας από τη Συμμαχία.
Άλλωστε, ήδη από τον Ιούνιο του 2025 είχε παρουσιάσει νομοθετική πρόταση, το Not A Trusted Organization (NATO) Act, για την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη Βορειοατλαντική Συμμαχία.
Από τα F-35 στις σχέσεις με Ιράν και Ρωσία
Η νέα αντιπαράθεση δεν εμφανίζεται σε πολιτικό κενό. Στο αμερικανικό Κογκρέσο υπάρχει ήδη ισχυρή διακομματική αντίδραση στην πιθανότητα επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.
Τον Ιούλιο, ομάδα Αμερικανών βουλευτών με επικεφαλής τον Ρεπουμπλικανό Μάικ Λόουλερ και τον Δημοκρατικό Μπραντ Σέρμαν κάλεσε τον Ντόναλντ Τραμπ να μην επιτρέψει την πώληση F-35 στην Άγκυρα.
Στην επιστολή τους επικαλέστηκαν τους ρωσικούς S-400, τις σχέσεις της Τουρκίας με το Ιράν, την ένταση με την Ελλάδα, την παρουσία τουρκικών δυνάμεων στην κατεχόμενη Κύπρο και την αυξανόμενη αντιπαράθεση της Άγκυρας με το Ισραήλ.
Την ίδια στιγμή, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δηλώνει ότι η Τουρκία εξετάζει ακόμη και πλήρη ένταξη στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης, όπου κυρίαρχο ρόλο έχουν Κίνα και Ρωσία, επιμένοντας πάντως ότι αυτό δεν σημαίνει απομάκρυνση από τη Δύση.
Η αντίφαση της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στην Άγκυρα
Εδώ βρίσκεται και το σημαντικότερο στοιχείο της υπόθεσης. Παρά τη σκληρή κριτική μέσα στο Κογκρέσο, η κυβέρνηση Τραμπ έχει ακολουθήσει πολύ πιο θετική γραμμή απέναντι στον Ερντογάν. Τον Ιούλιο ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε άρση κυρώσεων κατά της Τουρκίας και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης του ζητήματος των F-35.
Επομένως, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή ενιαία αμερικανική γραμμή για «έξοδο της Τουρκίας από το ΝΑΤΟ». Υπάρχει όμως κάτι που για την Αθήνα έχει ιδιαίτερη σημασία η αξιοπιστία της Τουρκίας ως δυτικού συμμάχου αμφισβητείται πλέον δημόσια από σημαντικό τμήμα του αμερικανικού πολιτικού συστήματος.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις αυτές απαιτούν προσεκτική ανάγνωση και όχι εύκολους πανηγυρισμούς.
Η Άγκυρα εξακολουθεί να διαθέτει σημαντική γεωστρατηγική αξία για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. Ωστόσο, η αγορά των S-400, οι σχέσεις με Ρωσία και Ιράν, η στάση έναντι του Ισραήλ και οι χρόνιες διαφορές με Ελλάδα και Κύπρο συσσωρεύουν πολιτικό κόστος στην Ουάσινγκτον.
Και αυτό είναι ίσως το ουσιαστικότερο μήνυμα της νέας αντιπαράθεσης η Τουρκία παραμένει μέσα στο ΝΑΤΟ, αλλά το ερώτημα «τι είδους σύμμαχος είναι;» ακούγεται πλέον όλο και πιο δυνατά μέσα στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.