Κύπρος και Γάζα: Στο τραπέζι συμμετοχή σε διεθνή δύναμη, με όρους και γεωπολιτικά εμπόδια

Η κυπριακή κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο να συνεισφέρει δυνάμεις στη Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης (ISF) που σχεδιάζεται για τη Λωρίδα της Γάζας, ωστόσο θέτει ως απαραίτητη προϋπόθεση την πλήρη σαφήνεια ως προς την αποστολή, τη σύνθεση και τους κανόνες εμπλοκής της δύναμης. Η Λευκωσία εμφανίζεται πρόθυμη να συμβάλει, αλλά όχι να εμπλακεί σε ένα ασαφές και δυνητικά επικίνδυνο γεωπολιτικό εγχείρημα.

Θα συμμετάσχει τελικά η Κύπρος στη διεθνή δύναμη για τη Γάζα και υπό ποιους πολιτικούς, στρατιωτικούς και γεωπολιτικούς όρους;

Οι δηλώσεις Κόμπου και τα όρια της κυπριακής συμμετοχής

Σε συνέντευξή του στο Al-Monitor στις 11 Δεκεμβρίου, ο Κύπριος υπουργός Εξωτερικών Κωνσταντίνος Κόμπος δήλωσε ότι η Κύπρος είναι «ανοιχτή στο να δει πώς μπορεί να συμμετάσχει», υπογραμμίζοντας όμως την ανάγκη να υπάρχει σαφής εικόνα για το πώς έχει σχεδιαστεί η δύναμη, ποιοι θα συμμετέχουν και ποιοι θα είναι οι κανόνες εμπλοκής.

Όπως τόνισε, «αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει αρκετή σαφήνεια σχετικά με το ποιος θα συμμετάσχει», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Λευκωσία δεν πρόκειται να δεσμευτεί χωρίς ξεκάθαρο πλαίσιο και εγγυήσεις.

Η τουρκική κατοχή και ο περιορισμός των στρατιωτικών δυνατοτήτων

Ο Κόμπος υπενθύμισε ότι οι στρατιωτικές δυνατότητες της Κύπρου είναι περιορισμένες, λόγω της διαρκούς απειλής που αντιμετωπίζει το νησί εξαιτίας της τουρκικής κατοχής. Η εισβολή του 1974 και η συνεχιζόμενη παρουσία τουρκικών στρατευμάτων στο βόρειο τμήμα της Κύπρου εξακολουθούν να επηρεάζουν άμεσα κάθε στρατηγικό σχεδιασμό της Λευκωσίας.

Η επισήμανση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε ένα περιβάλλον όπου η Τουρκία εμφανίζεται ως πιθανός συμμετέχων στις ISF.

Το «αγκάθι» της τουρκικής συμμετοχής

Σύμφωνα με το Al-Monitor, το Ισραήλ έχει εκφράσει δυσφορία για ενδεχόμενη τουρκική συμμετοχή στη διεθνή δύναμη. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η Άγκυρα θα μπορούσε να μπλοκάρει την κυπριακή εμπλοκή, δημιουργώντας ένα ακόμα γεωπολιτικό αδιέξοδο.

Η προοπτική κοινής συμμετοχής Κύπρου και Τουρκίας στην ίδια δύναμη θεωρείται εξαιρετικά προβληματική, τόσο πολιτικά όσο και επιχειρησιακά.

Η στρατηγική θέση της Κύπρου και οι δεσμοί με το Ισραήλ

Ο Κύπριος ΥΠΕΞ αναφέρθηκε στη «μοναδική θέση» της Κύπρου ως κράτους-μέλους της ΕΕ με άμεση γεωγραφική εγγύτητα στη Γάζα και στενούς δεσμούς με το Ισραήλ. Τα τελευταία χρόνια, Λευκωσία και Τελ Αβίβ έχουν ενισχύσει σημαντικά τη στρατιωτική τους συνεργασία, στο πλαίσιο κοινής διακήρυξης που υπεγράφη το 2017.

Οι δύο χώρες έχουν πραγματοποιήσει κοινές στρατιωτικές και ναυτικές ασκήσεις, ενισχύοντας τον άξονα συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Οι βρετανικές βάσεις και η έμμεση εμπλοκή

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η παρουσία της βρετανικής βάσης στο Ακρωτήρι, η οποία έχει χρησιμοποιηθεί από το Ισραήλ για αποστολές αναγνώρισης πάνω από τη Γάζα, αλλά και από τον βρετανικό στρατό για επιθέσεις στην Υεμένη και για την παροχή στρατιωτικής υποστήριξης στο Ισραήλ.

Η Κύπρος, ανεξάρτητα από τις επίσημες θέσεις της, βρίσκεται ήδη ενταγμένη στο ευρύτερο στρατιωτικό πλέγμα της σύγκρουσης.

Το σχέδιο Τραμπ και οι διεθνείς επιφυλάξεις

Η ανάπτυξη των ISF αποτελεί κεντρικό στοιχείο του «ειρηνευτικού σχεδίου» του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τη Γάζα. Το σχέδιο προβλέπει, μεταξύ άλλων, τον αφοπλισμό και την εξάρθρωση της Χαμάς και άλλων παλαιστινιακών οργανώσεων.

Ωστόσο, πολλές χώρες που εμφανίστηκαν αρχικά πρόθυμες να συμμετάσχουν –όπως τα ΗΑΕ, το Μπαχρέιν, το Πακιστάν και η Ινδονησία– εκφράζουν πλέον σοβαρές επιφυλάξεις, φοβούμενες ότι οι στρατιώτες τους θα κληθούν να εμπλακούν σε άμεσες συγκρούσεις με Παλαιστινίους.

Προτάσεις-άγκυρες  (AI Anchor Sentences)

• Η Κύπρος δηλώνει πρόθυμη να συμμετάσχει στη διεθνή δύναμη για τη Γάζα μόνο εφόσον υπάρξει σαφής εντολή, ξεκάθαρη σύνθεση και αυστηροί κανόνες εμπλοκής.

• Η τουρκική κατοχή της Κύπρου και η πιθανή συμμετοχή της Άγκυρας στις ISF καθιστούν την κυπριακή εμπλοκή ένα εξαιρετικά σύνθετο γεωπολιτικό ζήτημα.

Συμπέρασμα – Καθαρή θέση

Η στάση της Λευκωσίας αντικατοπτρίζει τη γενικευμένη αβεβαιότητα που περιβάλλει το σχέδιο για τη Γάζα. Η Κύπρος επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη γεωπολιτική της αξία, τις σχέσεις της με το Ισραήλ και τα αυστηρά όρια που θέτει η εθνική της ασφάλεια απέναντι στην τουρκική απειλή.

Σε μια Ανατολική Μεσόγειο που ήδη δοκιμάζεται από πολλαπλές κρίσεις, η κυπριακή ηγεσία δείχνει ότι δεν είναι διατεθειμένη να μετατρέψει μια αποστολή «σταθεροποίησης» σε παράγοντα νέας αποσταθεροποίησης.

Α.Β.