Ο Ερντογάν «επιστρέφει» στη Γάζα
Από τις 10 Οκτωβρίου 2025, όταν τέθηκε σε εφαρμογή το πρώτο στάδιο του Σχεδίου Ειρήνης για τη Γάζα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κινείται μεθοδικά για να τοποθετήσει την Τουρκία ως κεντρικό μεσολαβητή στην περιοχή. Εμφανίζεται ως «ειρηνοποιός», αλλά στην πραγματικότητα επιχειρεί να μετατρέψει τη Γάζα σε εργαλείο πολιτικής επιρροής.
Μεταξύ της πίεσης προς τη Χαμάς να αποδεχθεί το «Σχέδιο των 20 Σημείων» του Ντόναλντ Τραμπ και της αποστολής τουρκικών ομάδων καθαρισμού στη Λωρίδα, η Άγκυρα επιδιώκει να σταθεί δίπλα στις Ηνωμένες Πολιτείες στο τραπέζι των αποφάσεων.
Για τον Ερντογάν, δεν πρόκειται για ανθρωπιστική πρωτοβουλία· είναι επικοινωνιακό και γεωπολιτικό στοίχημα. Μια ευκαιρία να ανακτήσει χαμένο κύρος και να εδραιώσει την εικόνα της Τουρκίας ως ισλαμικής υπερδύναμης στην περιοχή.
Από σύμμαχος του Ισραήλ σε προστάτης της Χαμάς
Η Τουρκία υπήρξε το πρώτο μουσουλμανικό κράτος που αναγνώρισε το Ισραήλ το 1949. Όμως ο Ερντογάν, ιδίως μετά το 2009, υιοθέτησε ρητορική αντισιωνισμού και πλήρους ευθυγράμμισης με τη Χαμάς.
Δεν θεωρεί τη Χαμάς τρομοκρατική οργάνωση, αλλά «αντίσταση».
Και δεν το κρύβει: από το 2006, όταν υποδέχθηκε τον Χαλέντ Μασάλ στην Άγκυρα, μέχρι σήμερα, ο Τούρκος πρόεδρος έχει επενδύσει προσωπικά σε αυτή τη σχέση.
Ακόμη και μετά τις σφαγές της 7ης Οκτωβρίου στο νότιο Ισραήλ, όπου 1.200 άμαχοι σκοτώθηκαν, ο Ερντογάν απέφυγε να καταδικάσει τη Χαμάς, αποκαλώντας τα μέλη της «απελευθερωτές». Έτσι ενίσχυσε το αφήγημά του εντός του μουσουλμανικού κόσμου, όπου η Χαμάς συχνά παρουσιάζεται ως «αντίσταση κατά της κατοχής».
Η τουρκική “διπλωματία της επιρροής”
Η Άγκυρα πλέον δεν περιορίζεται σε λόγια.
Στις 21 Οκτωβρίου, ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και ο επικεφαλής της ΜΙΤ Ιμπραήμ Καλίν ταξίδεψαν στη Ντόχα για συνομιλίες με το Συμβούλιο Σούρα της Χαμάς.
Παράλληλα, ο ανθρωπιστικός βραχίονας της Τουρκίας, το Ίδρυμα IHH, άρχισε επιχειρήσεις καθαρισμού και «αποκατάστασης» στη Γάζα, ενισχύοντας την εικόνα μιας Τουρκίας που «παρεμβαίνει με έργα».
Το σχέδιο είναι σαφές:
Από ανθρωπιστικός παίκτης, να γίνει εγγυητής ειρήνης.
Από θεατής, να μετατραπεί σε παρόντα στρατηγικό παράγοντα.
Από περιφερειακή δύναμη, να εξελιχθεί σε συνδιαμορφωτή της νέας τάξης στη Μέση Ανατολή.
Η πιθανότητα συμμετοχής τουρκικών στρατευμάτων σε μελλοντική Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης (ISF) στη Γάζα έχει ήδη τεθεί στο τραπέζι.
Ο ρόλος των ΗΠΑ και η συμφωνία F-35
Η συνάντηση του Ερντογάν με τον Ντόναλντ Τραμπ στις 25 Σεπτεμβρίου στον Λευκό Οίκο άνοιξε νέο κεφάλαιο στις τουρκοαμερικανικές σχέσεις.
Ο Τραμπ αποκάλεσε τον Τούρκο πρόεδρο «αξιόπιστο σύμμαχο» και έκτοτε κρατά την Άγκυρα εντός της διαδικασίας για τη Γάζα.
Αυτό προσφέρει στον Ερντογάν πολιτικό οξυγόνο και τη δυνατότητα να πιέσει για τη συμφωνία επανένταξης στο πρόγραμμα F-35, ένα πάγιο αίτημα της Τουρκίας που πάγωσε μετά την αγορά των ρωσικών S-400.
Στην ουσία, η Άγκυρα επιχειρεί να εκμεταλλευτεί το παράθυρο συνεργασίας με την Ουάσινγκτον για να κερδίσει δύο πράγματα:
Διπλωματικό κύρος ως «ειρηνοποιός».
Τεχνολογικό όφελος σε στρατιωτικό επίπεδο.
Νεοοθωμανισμός με ανθρωπιστικό περιτύλιγμα
Η στρατηγική του Ερντογάν συνδέεται με τη νεοοθωμανική αντίληψη:
η Τουρκία δεν είναι απλώς κράτος, αλλά προστάτιδα του μουσουλμανικού κόσμου.
Η Γάζα αποτελεί σύμβολο μέσα σε αυτή την αφήγηση — ένα πεδίο όπου η Άγκυρα μπορεί να παρουσιάσει τον εαυτό της ως ηθική δύναμη που «αντιστέκεται» στη Δύση, χωρίς να ρισκάρει στρατιωτικά.
Η ειρήνη στη Γάζα, λοιπόν, για τον Ερντογάν δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι το μέσο για να επαναφέρει την Τουρκία στο επίκεντρο του ισλαμικού κόσμου και να εξισορροπήσει τις απώλειες κύρους από την οικονομική κρίση και τις εσωτερικές πολιτικές φθορές.
Τι σημαίνει αυτό για την περιοχή
Η τουρκική επάνοδος στη Γάζα θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τον γεωπολιτικό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.
Για την Ελλάδα, αυτό συνεπάγεται νέα πίεση σε ζητήματα ασφάλειας και επιρροής, καθώς η Άγκυρα επιδιώκει να επεκτείνει τον ρόλο της από τη Λιβύη ως τη Μέση Ανατολή.
Εάν η Τουρκία αποκτήσει επίσημο ρόλο στη Γάζα μέσω του σχεδίου Τραμπ, τότε το μοντέλο “Δύναμης Εγγυητή” θα μπορούσε να εφαρμοστεί και σε άλλα μέτωπα — Κύπρο, Συρία, ίσως και Αιγαίο.
Ο Ερντογάν δεν ψάχνει την ειρήνη· ψάχνει τη θέση του στην ιστορία. Και η Γάζα είναι απλώς το σκηνικό του.