Περίληψη Άρθρου
–
Sahiel.gr
- Τα τουρκικά ΜΜΕ συνδέουν ανοιχτά τα νέα θαλάσσια πάρκα με τη «Γαλάζια Πατρίδα».
- Yeni Şafak και TRT παρουσιάζουν την κίνηση ως ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας στις θαλάσσιες ζώνες.
- Το Haber7 κάνει λόγο για «στρατηγικά κέρδη» της Τουρκίας και έντονη ελληνική αντίδραση.
- Τα θαλάσσια πάρκα δεν μεταβάλλουν από μόνα τους κυριαρχικά δικαιώματα ή το διεθνές νομικό καθεστώς.
- Η Αθήνα καλείται να παρακολουθεί τις τουρκικές διοικητικές πράξεις και να απαντά με συνέπεια σε νομικό και διπλωματικό επίπεδο.
Η συζήτηση γύρω από τα νέα τουρκικά θαλάσσια πάρκα αποκτά πλέον σαφέστερη γεωπολιτική διάσταση, καθώς τουρκικά μέσα ενημέρωσης συνδέουν ανοιχτά την απόφαση της Άγκυρας με το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και παρουσιάζουν την κίνηση ως ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Γράφει ο Αναστάσιος Βλαχάκης
Μετά την υπογραφή των σχετικών προεδρικών διαταγμάτων για τη δημιουργία του Θαλάσσιου Εθνικού Πάρκου Βορείου Αιγαίου και του Θαλάσσιου Εθνικού Πάρκου Fethiye–Kaş, η κάλυψη του θέματος στην Τουρκία δείχνει ότι η υπόθεση δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα της περιβαλλοντικής προστασίας.
Αντίθετα, σε σειρά δημοσιευμάτων χρησιμοποιείται ευθέως ο όρος «Mavi Vatan», ενώ γίνεται λόγος για τουρκικά δικαιώματα, στρατηγικά οφέλη και μεταβολή των ισορροπιών στην περιοχή.
Yeni Şafak: «Δύο εθνικά πάρκα στη Γαλάζια Πατρίδα»
Χαρακτηριστική είναι η προσέγγιση της τουρκικής Yeni Şafak, η οποία παρουσιάζει το θέμα με τίτλο: «Mavi Vatan’a iki milli park» – «Δύο εθνικά πάρκα στη Γαλάζια Πατρίδα».
Η επιλογή της συγκεκριμένης ορολογίας έχει ιδιαίτερη σημασία. Η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν αποτελεί περιβαλλοντική έννοια, αλλά όρο που έχει συνδεθεί επί χρόνια με την τουρκική αντίληψη για τη θαλάσσια ισχύ και τα δικαιώματα που διεκδικεί η Άγκυρα στο Αιγαίο, στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μαύρη Θάλασσα.
Το δημοσίευμα συνδέει παράλληλα τα νέα πάρκα με τον τουρκικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό και υποστηρίζει ότι η εξέλιξη μεταβάλλει τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο υπέρ της Τουρκίας.
Πρόκειται ασφαλώς για την τουρκική δημοσιογραφική και πολιτική ανάγνωση της απόφασης και όχι για αντικειμενική διαπίστωση μεταβολής του νομικού καθεστώτος των θαλάσσιων ζωνών. Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη…. Ένα τουρκικό προεδρικό διάταγμα δεν μπορεί από μόνο του να μεταβάλει τα κυριαρχικά δικαιώματα άλλου κράτους ούτε να επιλύσει μονομερώς εκκρεμείς διαφορές θαλάσσιας οριοθέτησης.
TRT Haber: Τα πάρκα εντάσσονται στη «Mavi Vatan»
Ανάλογη ορολογία χρησιμοποιεί και το κρατικό TRT Haber, το οποίο παρουσιάζει την επέκταση των προστατευόμενων θαλάσσιων περιοχών υπό τον τίτλο: «Mavi Vatan’daki koruma alanları genişliyor» – «Επεκτείνονται οι προστατευόμενες περιοχές στη Γαλάζια Πατρίδα».
Η χρήση του όρου από το κρατικό τουρκικό δίκτυο είναι ενδεικτική του πλαισίου μέσα στο οποίο παρουσιάζεται η κυβερνητική απόφαση στο εσωτερικό της χώρας. Το ζήτημα δεν περιγράφεται απλώς ως δημιουργία δύο περιοχών προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Εντάσσεται επικοινωνιακά σε μια πολύ ευρύτερη αντίληψη για την παρουσία και τα συμφέροντα της Τουρκίας στις γύρω θάλασσες.
Haber7: «Τέσσερα σημαντικά κέρδη με μία κίνηση»
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η γλώσσα που χρησιμοποιεί το Haber7.
Σε δημοσίευμά του παρουσιάζει την απόφαση υπό τον τίτλο: «Tek 1 adımla 4 önemli kazanım: Yunanistan panik halinde» δηλαδή: «Τέσσερα σημαντικά κέρδη με μία κίνηση: Η Ελλάδα σε κατάσταση πανικού».
Η συγκεκριμένη διατύπωση απομακρύνεται αισθητά από μια αμιγώς περιβαλλοντική παρουσίαση της υπόθεσης. Όταν ένα μέσο μιλά για «κέρδη», για «Mavi Vatan» και για ελληνική αντίδραση, αποτυπώνει μια αντίληψη σύμφωνα με την οποία τα θαλάσσια πάρκα έχουν και πολιτική ή γεωστρατηγική χρησιμότητα.
Αυτό, ωστόσο δεν σημαίνει ότι οι τουρκικοί ισχυρισμοί δημιουργούν αυτομάτως διεθνώς αναγνωρισμένα δικαιώματα. Σημαίνει ότι η ίδια η τουρκική δημόσια συζήτηση αντιμετωπίζει την κίνηση ως κάτι ευρύτερο από μια πολιτική προστασίας του περιβάλλοντος.
Sözcü: «Η κίνηση της Άγκυρας φόβισε την Αθήνα»
Στο θέμα αναφέρεται και η Sözcü, με τίτλο: «Ankara’nın hamlesi Atina’yı korkuttu» – «Η κίνηση της Άγκυρας φόβισε την Αθήνα».
Η Sözcü εστιάζει περισσότερο στην ελληνική αντίδραση και στην πιθανότητα να επηρεαστεί το κλίμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Το κοινό στοιχείο ωστόσο, παραμένει η υπόθεση των θαλάσσιων πάρκων έχει ήδη μεταφερθεί από το περιβαλλοντικό επίπεδο στο πεδίο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης για τις θαλάσσιες ζώνες.
Το κρίσιμο σημείο: Άλλο περιβαλλοντική προστασία και άλλο θαλάσσια δικαιοδοσία
Η δημιουργία ενός θαλάσσιου πάρκου αποτελεί κατ’ αρχήν διοικητικό και περιβαλλοντικό μέτρο.
Το ζήτημα αποκτά διαφορετική διάσταση όταν η περιοχή που ένα κράτος επιχειρεί να θέσει υπό συγκεκριμένο καθεστώς περιλαμβάνει θαλάσσιες εκτάσεις όπου υπάρχουν αντικρουόμενες αξιώσεις ή δικαιώματα τρίτου κράτους.
Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της ελληνικής αντίδρασης. Η Αθήνα έχει καταστήσει σαφές ότι στον βαθμό που οι τουρκικές χαράξεις επεκτείνονται σε περιοχές ελληνικής υφαλοκρηπίδας, δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Συνεπώς, απαιτείται προσοχή και στην ορολογία.
Η Τουρκία δεν αποκτά ελληνικά νησιά ούτε αλλάζει την κυριαρχία στη Λήμνο ή στο Καστελλόριζο μέσω της δημιουργίας θαλάσσιων πάρκων. Το πραγματικό ζήτημα αφορά τις θαλάσσιες ζώνες, τη δικαιοδοσία και την προσπάθεια κάθε πλευράς να αποτυπώσει στην πράξη τις θέσεις της.
Από τους χάρτες στις διοικητικές πράξεις
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον όταν εξεταστεί σε συνδυασμό με την ευρύτερη τουρκική στρατηγική. Για χρόνια, η συζήτηση γύρω από τη «Γαλάζια Πατρίδα» επικεντρωνόταν κυρίως σε χάρτες, δηλώσεις, στρατιωτικές ασκήσεις, NAVTEX και πολιτικές τοποθετήσεις.
Η δημιουργία θαλάσσιων πάρκων προσθέτει μία διαφορετική παράμετρο τη χρήση διοικητικών εργαλείων για την αποτύπωση της τουρκικής αντίληψης περί θαλάσσιου χώρου. Αυτό δεν δημιουργεί από μόνο του κυριαρχικά δικαιώματα. Μπορεί όμως να αποκτήσει πολιτική σημασία όταν συνδυάζεται με χάρτες, χωροταξικό σχεδιασμό, επίσημα έγγραφα, διεθνή φόρα και συνεχή επανάληψη συγκεκριμένων θέσεων.
Ακριβώς αυτή τη διάσταση είχε αναδείξει το Sahiel.gr στην προηγούμενη ανάλυσή του για τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα και τη μετάβαση της «Γαλάζιας Πατρίδας» από τη θεωρία στο πεδίο.
Γιατί έχει σημασία η τουρκική ορολογία
Η δημοσιογραφική κάλυψη δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη κυβερνητικής πρόθεσης. Δεν πρέπει, επομένως, να ταυτίζεται αυτομάτως κάθε τίτλος φιλοκυβερνητικού μέσου με επίσημη θέση του τουρκικού κράτους.
Όταν όμως η ίδια ορολογία εμφανίζεται επανειλημμένα — «Mavi Vatan», «κέρδη», «δικαιώματα», «ισορροπίες» — και παράλληλα χρησιμοποιείται από κρατικά ή φιλοκυβερνητικά μέσα, αποτελεί στοιχείο που αξίζει να αξιολογηθεί. Δείχνει τουλάχιστον πώς επιλέγει η τουρκική δημόσια σφαίρα να παρουσιάσει την κίνηση όχι ως ένα απομονωμένο οικολογικό πρόγραμμα, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης θαλάσσιας πολιτικής.
Η ελληνική απάντηση δεν μπορεί να περιοριστεί στην επικοινωνία
Η ουσία για την Ελλάδα δεν βρίσκεται στους τουρκικούς δημοσιογραφικούς τίτλους, αλλά στις πραγματικές κρατικές πράξεις. Αυτό που χρειάζεται συστηματική παρακολούθηση είναι οι ακριβείς συντεταγμένες των πάρκων, οι τουρκικοί επίσημοι χάρτες, η σχέση τους με τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό και οποιαδήποτε μελλοντική διοικητική δραστηριότητα επιχειρηθεί μέσα στις συγκεκριμένες περιοχές.
Η ελληνική πλευρά καλείται να απαντά με συνέπεια στο διπλωματικό και νομικό επίπεδο, αλλά παράλληλα να ενισχύει τη δική της παρουσία και τον δικό της σχεδιασμό στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Γιατί στις μακροχρόνιες γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις δεν έχει σημασία μόνο τι δηλώνει ένα κράτος. Έχει σημασία τι σχεδιάζει, τι καταγράφει, τι εφαρμόζει και τι επιχειρεί σταδιακά να καταστήσει μέρος της διεθνούς συζήτησης.
Συμπέρασμα…
Η σημερινή εικόνα στα τουρκικά μέσα προσφέρει ένα χρήσιμο παράθυρο στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται στο εσωτερικό της Τουρκίας η δημιουργία των νέων θαλάσσιων πάρκων.
Η επαναλαμβανόμενη σύνδεσή τους με τη «Γαλάζια Πατρίδα», οι αναφορές σε «κέρδη» και «ισορροπίες» και η έντονη προβολή της ελληνικής αντίδρασης δείχνουν ότι η υπόθεση έχει ήδη αποκτήσει σαφές γεωπολιτικό περιεχόμενο στη δημόσια συζήτηση της γειτονικής χώρας.
Δεν χρειάζονται υπερβολές ούτε ισχυρισμοί περί «αρπαγής» ελληνικών νησιών.
Το πραγματικό ζήτημα είναι σοβαρότερο και πιο σύνθετο η Άγκυρα επιχειρεί να ενσωματώνει τη δική της αντίληψη για τον θαλάσσιο χώρο σε χάρτες, σχεδιασμούς και διοικητικές πράξεις. Και για την Ελλάδα, η απάντηση σε μια στρατηγική συνέχειας απαιτεί αντίστοιχα συνέχεια, τεκμηρίωση και παρουσία στο πεδίο.