Τέλος στις ποινικές διώξεις για χρέη: Πτώχευση, «δεύτερη ευκαιρία» και κρατικά voucher στήριξης επαγγελματιών

Ουσιαστική και τυπική τομή στο καθεστώς αντιμετώπισης του ιδιωτικού χρέους φέρνει ο νόμος που ψηφίστηκε την προηγούμενη εβδομάδα στη Βουλή, βάζοντας τέλος στις ποινικές διώξεις χιλιάδων επαγγελματιών και νοικοκυριών που βρίσκονται αντιμέτωποι με το φάσμα της οικονομικής κατάρρευσης.

Για πρώτη φορά το κράτος αποδέχεται θεσμικά ότι η οικονομική αδυναμία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ποινικό αδίκημα, αλλά ως κοινωνικό και παραγωγικό πρόβλημα που απαιτεί ρύθμιση, υποστήριξη και –κυρίως– διέξοδο.

Η λυτρωτική διάταξη του άρθρου 178

Κεντρικός πυλώνας του νέου νόμου αποτελεί το άρθρο 178, το οποίο προβλέπει ότι από τη στιγμή που δημοσιεύεται δικαστική απόφαση πτώχευσης ή καταχωρείται ο οφειλέτης στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας, παύει αυτομάτως κάθε ποινική δίωξη για χρέη προς το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ.

Η ρύθμιση καλύπτει τόσο:

• Τη μη καταβολή οφειλών προς την εφορία

• Όσο και την καθυστέρηση καταβολής ασφαλιστικών εισφορών προς τους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι, εφόσον ο οφειλέτης ολοκληρώσει επιτυχώς τη διαδικασία πτώχευσης και απαλλαγεί νόμιμα από τα χρέη του –συνήθως μετά από ένα έως τρία έτη– το αξιόποινο εξαλείφεται οριστικά. Στην πράξη, το αδίκημα διαγράφεται και από το ποινικό μητρώο.

Πρόκειται για μια ριζική αλλαγή φιλοσοφίας, που αίρει ένα χρόνιο καθεστώς φόβου, ομηρίας και κοινωνικού αποκλεισμού.

«Το κράτος δεν ποινικοποιεί την οικονομική δυσκολία»

Κατά τη συζήτηση και ψήφιση του νόμου στη Βουλή, ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης ξεκαθάρισε τη λογική της νέας ρύθμισης, δηλώνοντας ότι το κράτος επιλέγει συνειδητά να μην ποινικοποιεί την οικονομική αδυναμία.

Όπως τόνισε, η ποινική δίωξη για οφειλές προς το Δημόσιο και τα Ταμεία αναστέλλεται κατά τη διάρκεια της πτώχευσης και εξαλείφεται πλήρως με την απαλλαγή από τα χρέη, δίνοντας στον οφειλέτη μια πραγματική «δεύτερη ευκαιρία» επανένταξης στην οικονομική και κοινωνική ζωή.

Πρόληψη αντί καταστολής: Το άρθρο 177 και τα κρατικά voucher

Το δεύτερο σκέλος του νόμου, μέσω του άρθρου 177, εισάγει για πρώτη φορά στην ελληνική πραγματικότητα οργανωμένους μηχανισμούς πρόληψης της οικονομικής κατάρρευσης, πριν οι επιχειρήσεις φτάσουν στο σημείο χωρίς επιστροφή.

Μέσω πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και της Κοινωνίας της Πληροφορίας, το κράτος θα χορηγεί δωρεάν voucher σε επαγγελματίες που βρίσκονται σε κίνδυνο αφερεγγυότητας, καλύπτοντας το κόστος εξειδικευμένης υποστήριξης από πιστοποιημένους συμβούλους.

Οι υπηρεσίες αυτές περιλαμβάνουν:

• Οικονομική καθοδήγηση

• Νομική υποστήριξη

• Στρατηγικό σχεδιασμό εξυγίανσης

Ο «Μηχανισμός Έγκαιρης Προειδοποίησης»

Η λειτουργία του προγράμματος στηρίζεται στον λεγόμενο Μηχανισμό Έγκαιρης Προειδοποίησης, ένα ψηφιακό σύστημα που παρακολουθεί βασικούς οικονομικούς δείκτες επιχειρήσεων και εντοπίζει πρόδρομα σημάδια κινδύνου.

Όταν το σύστημα «χτυπάει κόκκινο», ο επαγγελματίας θα μπορεί να υποβάλει αίτηση μέσω ειδικής πλατφόρμας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, ώστε να λάβει το voucher και να προσφύγει σε εξειδικευμένους συμβούλους.

Για πρώτη φορά και ψυχολογική στήριξη

Το πραγματικά καινοτόμο στοιχείο του προγράμματος είναι ότι το κράτος αναγνωρίζει επισήμως το ψυχολογικό βάρος της υπερχρέωσης. Πέρα από οικονομικές και νομικές υπηρεσίες, τα voucher καλύπτουν και δωρεάν υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης, mentoring και ενδυνάμωσης.

Πρόκειται για μια σιωπηλή αλλά ουσιαστική παραδοχή: Η οικονομική ασφυξία δεν είναι μόνο αριθμοί και χρέη, αλλά και ανθρώπινη εξάντληση, φόβος και αδιέξοδο.

Ο νέος νόμος δεν λύνει αυτομάτως το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους. Αλλά αλλάζει κάτι θεμελιώδες: Τη λογική με την οποία το κράτος αντιμετωπίζει τον οικονομικά αδύναμο πολίτη. Από την ποινικοποίηση περνά στη ρύθμιση, από τον στιγματισμό στη δεύτερη ευκαιρία.

Σε μια κοινωνία εξαντλημένη από δεκαετή κρίση, υπερχρέωση και ανασφάλεια, αυτή η μετατόπιση δεν είναι απλώς νομική. Είναι βαθιά πολιτική και κοινωνική – και θα κριθεί στην πράξη από το αν πράγματι δώσει ανάσα σε όσους σήμερα παλεύουν να κρατηθούν όρθιοι.

Πηγή: olympia.gr