Σε μια χρονική συγκυρία όπου τα γεωπολιτικά μέτωπα πυκνώνουν επικίνδυνα, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Τούρκος ομόλογός του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχαν νέα τηλεφωνική συνομιλία, όπως μετέδωσε το ρωσικό πρακτορείο TASS. Το επίκεντρο της συζήτησης ήταν, όπως αναμενόταν, ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι ρωσο-τουρκικές σχέσεις, αλλά και η κατάσταση στη Συρία, η οποία τις τελευταίες ημέρες έχει ξαναφουντώσει.
Ιστορικό Υπόβαθρο: Συρία, ο διαρκής «πονοκέφαλος»
Η περιοχή της Σουέιντα, όπου κυριαρχεί η κοινότητα των Δρούζων, έχει εξελιχθεί σε νέο πεδίο συγκρούσεων μετά την απόσυρση των δυνάμεων ασφαλείας του Άσαντ. Η Τουρκία, που διατηρεί έντονη στρατιωτική παρουσία στη βόρεια Συρία, φαίνεται να ανησυχεί για πιθανή περαιτέρω ανάφλεξη, ιδίως εφόσον αυτή συμπέσει με δραστηριότητα του Ισραήλ στον συριακό εναέριο χώρο.
Ο Ερντογάν φέρεται να είπε στον Πούτιν ότι η πρόσφατη αναζωπύρωση των μαχών απειλεί την ειρήνη σε ολόκληρη την περιοχή, υπογραμμίζοντας τη σημασία σεβασμού της συριακής κυριαρχίας από τρίτες χώρες – με σαφή αιχμή προς το Τελ Αβίβ.
Παρασκήνιο και διπλωματική «παρτιτούρα»
Η επικοινωνία αυτή έρχεται σε μια στιγμή όπου η Τουρκία επιχειρεί να εμφανιστεί ως «ρυθμιστής» σε όλα τα μέτωπα – από τον πόλεμο στην Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή. Ο Ερντογάν, ενώ διατηρεί σχέσεις με το ΝΑΤΟ και τη Ρωσία ταυτόχρονα, επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη γεωπολιτική ασάφεια προς όφελός του.
Παραμένει όμως ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο η Άγκυρα μπορεί πράγματι να παίξει τον ρόλο του «ειρηνοποιού» όταν η ίδια διατηρεί στρατεύματα εντός της Συρίας, σε αντίθεση με τις αρχές του διεθνούς δικαίου.
Η δήλωση του Ερντογάν περί σεβασμού της «συριακής κυριαρχίας» αγγίζει τα όρια του κυνισμού, αν αναλογιστεί κανείς ότι η Τουρκία εδώ και χρόνια παραβιάζει τη συριακή εδαφική ακεραιότητα με στρατιωτικές επεμβάσεις. Φυσικά, όταν οι εν λόγω επεμβάσεις προέρχονται από άλλους – όπως το Ισραήλ – τότε η Άγκυρα θυμάται το διεθνές δίκαιο.
Όσο για τη Ρωσία, η συζήτηση για την Ουκρανία με τον Ερντογάν αποτελεί μια πάγια τακτική του Κρεμλίνου να διατηρεί ανοικτούς διαύλους με κάθε χώρα που μπορεί να διαδραματίσει ρόλο «μεσολαβητή», όσο υποκριτικός κι αν είναι αυτός ο ρόλος.
Η ενεργή ανάμειξη της Τουρκίας σε όλα τα καυτά μέτωπα της περιοχής δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη από την ελληνική πλευρά. Η προσπάθεια της Άγκυρας να παρουσιαστεί ως δύναμη ειρήνης την ώρα που προωθεί τα συμφέροντά της με στρατιωτικά μέσα προκαλεί εύλογη ανησυχία. Η Ελλάδα οφείλει να ενισχύσει τις θέσεις της στο διεθνές διπλωματικό πεδίο, στηριζόμενη σε συμμαχίες που βασίζονται σε σταθερά θεμέλια και όχι σε ευκαιριακές φιλίες τύπου Άγκυρας–Μόσχας.
Παράλληλα, η συνεχής ρευστότητα στη Συρία, όπου η Ρωσία, το Ιράν, το Ισραήλ και η Τουρκία συγκρούονται άμεσα ή έμμεσα, συνιστά απειλή και για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, ειδικά σε ό,τι αφορά την ενεργειακή σταθερότητα και τις μεταναστευτικές ροές.