Για την ισχυρή πιθανότητα ενός «οικονομικού τσουνάμι» που θα σαρώσει τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον υπόλοιπο κόσμο προειδοποίησε για άλλη μία φορά ο γνωστός συγγραφέας και διακεκριμένος οικονομολόγος James Rickards.
Όπως επισημαίνει, «πιθανώς γνωρίζετε πως ο οίκος Fitch υποβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής από ΑΑΑ σε ΑΑ+.
Αυτή, πράγματι, ήταν η πιο μεγάλη και πιο σημαντική είδηση την περασμένη εβδομάδα…».
Φυσικά, δεν είναι κάτι για το οποίο πρέπει να χαρούμε – και μάλλον είναι απίθανο να έχει αντίκτυπο στις αγορές βραχυπρόθεσμα.
Είναι περισσότερο ένα μακροπρόθεσμο πρόβλημα.
Πέρα όμως από αυτό, αποτελεί ένδειξη πως οι ΗΠΑ έχουν χαράξει μια δημοσιονομική πορεία η οποία δεν είναι βιώσιμη και ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα τη χρεοκοπία, τον υπερπληθωρισμό ή την ύφεση.
Παράλληλα, ένας άλλος σημαντικός οργανισμός αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, η Moody’s, εξέδωσε τις δικές του υποβαθμίσεις, που μπορεί να προμηνύουν μια πολύ πιο άμεση απειλή.
Υποβαθμίστηκε!
Τη Δευτέρα, ο Moody’s μείωσε τις αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας 10 μικρών και μεσαίων αμερικανικών τραπεζών ενώ έθεσε σε επιτήρηση για πιθανές υποβαθμίσεις έξι μεγάλες τράπεζες, μεταξύ των οποίων οι Bank of New York Mellon, U.S. Bancorp, State Street και Truist Financial.
Επίσης, ο Moody’s υποβάθμισε τις προοπτικές σε αρνητικές 11 μεγάλων τραπεζών, συμπεριλαμβανομένων των Capital One, Citizens Financial και Fifth Third Bancorp.
Σύμφωνα με τον οίκο, «τα αποτελέσματα του δεύτερου τριμήνου πολλών τραπεζών έδειξαν αυξανόμενες πιέσεις σε ό,τι αφορά την παραγωγή κερδών, που θα μειώσουν την ικανότητα των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων να δημιουργούν εσωτερικό κεφάλαιο.
Και όλα αυτά με την ύφεση να είναι προ των πυλών, με τους οικονομολόγους να τη «βλέπουν» να έρχεται το 2024…
Την ίδια στιγμή, η ποιότητα ενεργητικού διαφθείρεται λόγω και των κινδύνων που εγκυμονούν τα χαρτοφυλάκια εμπορικών ακινήτων (CRE)».
Την επόμενη φορά… δεν θα είναι υποθήκες υψηλού κινδύνου
Σύμφωνα με τον Rickards, «όλοι θυμόμαστε την Παγκόσμια Χρηματοπιστωτική Κρίση του 2007–2008, η οποία φέρεται να προκλήθηκε από ενυπόθηκα στεγαστικά δάνεια (subprime).
Η πραγματική αιτία ήταν η υπερβολική νομισματική σύσφιξη από τον Ben Bernanke το 2006-07.
Με αυτό το υπόβαθρο, οι ειδικοί εξετάζουν και πάλι τα στεγαστικά δάνεια και τις διογκωμένες αξίες των κατοικιών ως πιθανή πηγή κρίσης.
Αλλά ψάχνουν σε λάθος μέρος.
Από το 2009, οι όροι για τα στεγαστικά δάνεια έχουν αυστηροποιηθεί σημαντικά.
Απαιτείται συνήθως προκαταβολή 20% ή περισσότερο.
Απαιτείται πλήρης τεκμηρίωση (φορολογικές δηλώσεις, W-2, επαληθεύσεις απασχόλησης, ασφάλιση τίτλων κ.λπ.) και συχνά απαιτούνται συνυπογράφοντες».
Ωστόσο, «αυτό δεν εγγυάται ότι δεν θα υπάρξει αθέτηση δανείων.
Σίγουρα θα υπάρξουν λιγότερες αθετήσεις και μεγαλύτερα μαξιλάρια ιδίων κεφαλαίων για την απορρόφηση τυχόν ζημιών.
Για προειδοποιητικά σημάδια αυτή τη φορά, οι επενδυτές θα κάνουν καλά να κοιτάξουν τα εμπορικά ακίνητα, όπως δείχνουν οι υποβαθμίσεις της Moody’s».
Η διαφαινόμενη κρίση CRE
Σύμφωνα με τον Rickards, η αγορά CRE καταρρέει σε πολλά επίπεδα.
Πρώτον, οι αποτιμήσεις μειώνονται και οι κενές θέσεις αυξάνονται, εν μέρει ως απάντηση στη μεταπανδημική κατ’ οίκον εργασία και στη γενική φυγή από τις πόλεις λόγω της υψηλής εγκληματικότητας και της αλητείας.
Κάποια στιγμή, οι ιδιοκτήτες θα αφήσουν τα κλειδιά με τον δανειστή και απομακρύνονται.
Το άλλο πρόβλημα είναι ότι η κατασκευή κτιρίων στις ΗΠΑ δεν χρηματοδοτείται με μακροπρόθεσμα στεγαστικά δάνεια, αλλά με βραχυπρόθεσμα οικοδομικά δάνεια.
Αυτά τα βραχυπρόθεσμα δάνεια έχουν διάρκεια δύο ή τρία έτη.
Όταν τελειώσει το κτίριο, ο κύριος του έργου «παίρνει μια μακροπρόθεσμη υποθήκη και εξοφλεί πλήρως το δάνειο εν καιρώ».
Η δυσκολία προκύπτει όταν οι πιστωτικοί όροι χρεώνουν μεταξύ του χρόνου έναρξης του έργου και της ολοκλήρωσής του.
Αυτό ακριβώς συνέβη το 2021 κατά τη διάρκεια της μετα-πανδημικής έκρηξης και θα συμβεί το 2024, οπότε λήγουν πολλά από τα κατασκευαστικά δάνεια.
Εάν οι developers δεν λάβουν μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση με ευνοϊκούς όρους, θα εξαφανιστούν.
Ως αποτέλεσμα, θα υπάρξουν διαδοχικές κρίσεις και συσσωρευμένες απώλειες.
«Θέλω τα χρήματά μου πίσω!»
Κάθε οικονομική κρίση ξεκινά με προβλήματα σε έναν συγκεκριμένο τομέα και στη συνέχεια εξαπλώνεται από τομέα σε τομέα έως ότου ολόκληρος ο κόσμος ουρλιάζει: «Θέλω τα χρήματά μου πίσω!».
Πρώτον, μια κατηγορία περιουσιακών στοιχείων παρουσιάζει μια έκπληξη πτώση.
Οι μοχλευμένοι επενδυτές πωλούν το περιουσιακό στοιχείο που βυθίζεται και σύντομα είναι ανεπιθύμητο από όλους.
Οι επενδυτές πωλούν καλά περιουσιακά στοιχεία για να συγκεντρώσουν μετρητά για να καλύψουν τα margin calls.
Αυτό σκορπίζει τον πανικό στις τράπεζες και τους traders, που αρχικά δεν είχαν σχέση με το αδύναμο περιουσιακό στοιχείο.
Σύντομα η μετάδοση εξαπλώνεται σε όλες τις τράπεζες και τα assets, καθώς όλοι θέλουν τα χρήματά τους πίσω μονομιάς.
Οι τράπεζες αρχίζουν να πτωχεύουν, ο πανικός εξαπλώνεται και τελικά οι κεντρικές τράπεζες παρεμβαίνουν για να διαχωρίσουν τους νικητές και τους ηττημένους και να ρευστοποιήσουν το σύστημα προς όφελος των νικητών.
Συνήθως, οι μικροεπενδυτές (και ορισμένες χρεοκοπημένες τράπεζες) πλήττονται περισσότερο, ενώ οι μεγάλες τράπεζες διασώζονται και παλεύουν για να επιβιώσουν.
Αυτό είναι το κοινό όλων των οικονομικών πανικών…
Δίνοντας την ύστατη μάχη…
Αυτό που διαφέρει στους οικονομικούς πανικούς δεν είναι πώς τελειώνουν αλλά πώς ξεκινούν.
Το κραχ του 1987 ξεκίνησε με τις ηλεκτρονικές συναλλαγές.
Ο πανικός του 1994 ξεκίνησε στο Μεξικό.
Ο πανικός 1997-98 ξεκίνησε στις ασιατικές αναδυόμενες αγορές, αλλά σύντομα εξαπλώθηκε στη Ρωσία και τις μεγάλες τράπεζες.
Το κραχ του 2000 ξεκίνησε με τα dot coms.
Ο πανικός του 2008 προκλήθηκε από τα δάνεια subrimes…
Και ο επόμενος πανικός μπορεί κάλλιστα να προκληθεί από τις χρεοκοπίες στα εμπορικά ακίνητα.
Ο κίνδυνος δεν έχει εξαφανιστεί, απλώς μετατοπίζεται.
Αλλά σήμερα οι ρυθμιστικές αρχές είναι σαν στρατηγοί που δίνουν την τελευταία μάχη, λέει ο Rickards.
Εστιάζουν στον τελευταίο πόλεμο για να ξέρουν πού θα ξεκινήσει ο επόμενος ή πώς να τον πολεμήσουν.
Θα τυφλωθούν, μαζί με τους περισσότερους επενδυτές…
Υπάρχει χρόνος για προετοιμασία
Αυτό σημαίνει ότι αύριο θα δούμε κρίση; Όχι, απαραίτητα.
Τόσο τα κραχ του 1998 όσο και του 2008 είχαν ξεκινήσει πάνω από έναν χρόνο πριν φτάσουν στο επίπεδο της οξείας παγκόσμιας κρίσης ρευστότητας.
Οι επενδυτές είχαν αρκετό χρόνο για να μειώσουν τις επικίνδυνες θέσεις, να αυξήσουν τις κατανομές μετρητών και χρυσού, και να περάσουν στο περιθώριο μέχρι να υποχωρήσει η κρίση.
Σε εκείνο το σημείο υπήρχαν άφθονες ευκαιρίες για όσους είχαν μετρητά.
Ένας επενδυτής με μετρητά το 2008 θα μπορούσε να έχει διατηρήσει τον πλούτο του κατά τη διάρκεια της κρίσης και να βγάλει έξι φορές τα χρήματά του από τότε αγοράζοντας τον δείκτη Dow Jones στις 6.550 μον. (σήμερα διαπραγματεύεται πάνω από 35.300 μον.).
Σχετικά λίγοι το έκαναν αυτό.
Αντίθετα, πολλοί υπέφεραν από «φόβο ότι θα χάσουν την ευκαιρία», καθώς οι αγορές ανέβαιναν μέχρι να ξεκινήσει ο πανικός.
Επέμειναν στην εσφαλμένη πεποίθηση ότι θα μπορούσαν να «βγούν εγκαίρως» εάν οι αγορές αντιστραφούν, μη συνειδητοποιώντας ότι οι ανατροπές συμβαίνουν πολύ πιο γρήγορα από τα ράλι.
Διατήρησαν τις χαμένες θέσεις ελπίζοντας ότι θα «επέστρεφαν» (το έκαναν μετά από 10 χρόνια) και ούτω καθεξής.
Οι επενδυτές δεν χρειάζεται να ανησυχούν για τα στεγαστικά δάνεια υψηλού κινδύνου αυτή τη φορά.
Καλά θα κάνουν όμως να δώσουν σημασία στον τομέα του CRE.
Με πληροφορίες από bankingnews.gr
